Sáng 24/3, Trường Đại học Việt Nhật, Đại học quốc gia Hà Nội trang trọng tổ chức lễ tri ân GS.TS Furuta Motoo. Sau một thập kỷ dẫn dắt Trường Đại học Việt Nhật (2016 – 2026), ông sẽ chính thức kết thúc nhiệm kỳ Hiệu trưởng, đồng thời mở ra một vai trò mới trong hành trình gắn bó với Việt Nam.
Gia nhập Đại học Quốc gia Hà Nội từ năm 2016, Giáo sư Furuta Motoo trở thành hiệu trưởng nước ngoài đầu tiên trong lịch sử của đơn vị này. Trong bối cảnh một mô hình đại học mới được triển khai, ông cùng tập thể nhà trường từng bước xây dựng nền tảng từ con số gần như ban đầu.
Dưới sự dẫn dắt của ông, Trường Đại học Việt Nhật dần định hình bản sắc học thuật, phát triển các chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu gắn với thực tiễn. Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh, đóng góp của giáo sư không chỉ nằm ở các kết quả cụ thể, mà còn ở tâm huyết và vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.
Không chỉ là một nhà quản lý giáo dục, Giáo sư Furuta Motoo còn được biết đến như một học giả tiêu biểu, góp phần đưa ngành Việt Nam học vươn ra thế giới. Chia sẻ về hành trình của mình, ông bày tỏ: "Việt Nam là mối tình đầu của tôi và tôi rất trung thành với tình đầu của mình suốt nửa thế kỷ nay. Có thể nói rằng tôi là một nhà khoa học nước ngoài Made in Vietnam".
Bên cạnh nghiên cứu, ông còn sống, làm việc và sử dụng thành thạo tiếng Việt trong giảng dạy cũng như đời sống. Những trải nghiệm đó được chắt lọc trong nhiều công trình, trong đó có cuốn Việt Nam – Một góc nhìn từ Nhật Bản (2025), như một cách kể lại Việt Nam bằng góc nhìn khách quan, nhưng đầy cảm xúc.
Trong bài giảng cuối cùng trên cương vị Hiệu trưởng, Giáo sư Furuta Motoo nhấn mạnh sự chuyển dịch của ngành Việt Nam học tại Nhật Bản: từ nghiên cứu dựa trên tư liệu gián tiếp sang tiếp cận bằng tiếng Việt, gắn với trải nghiệm thực địa và đời sống xã hội.
Một trong những luận điểm nổi bật được ông đề cập là “sức mạnh từ dưới lên” – tức sự linh hoạt, khả năng thích ứng và các sáng kiến từ cơ sở đã góp phần tạo nên sức sống bền bỉ của xã hội Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn hậu chiến và quá trình hình thành đường lối đổi mới.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu về nạn đói năm 1945 với phương pháp điều tra thực địa cũng là đóng góp quan trọng, góp phần làm sáng tỏ mức độ nghiêm trọng của thảm họa, đồng thời thúc đẩy sự thấu hiểu lịch sử giữa Việt Nam và Nhật Bản. Từ thực tiễn nghiên cứu, ông cho rằng khu vực học trong thế kỷ XXI cần hướng tới việc tăng cường đối thoại và hiểu biết giữa các quốc gia.
 |
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki |
Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki ghi nhận: với mục tiêu đào tạo thế hệ lãnh đạo có năng lực hoạt động trong môi trường quốc tế, ngay từ những ngày đầu thành lập, Hiệu trưởng Furuta Motoo đã dốc toàn tâm toàn lực đặt nền móng cho Nhà trường. Dưới sự lãnh đạo của ông, quy mô đào tạo không ngừng được mở rộng, đưa Trường trở thành cơ sở giáo dục có gần 2.000 sinh viên theo học – một thành quả có ý nghĩa lớn và khó có thể đo đếm.
Bài giảng khép lại không chỉ đánh dấu sự kết thúc một nhiệm kỳ, mà còn là sự tổng kết cho hành trình dài trong nghiên cứu và giáo dục, góp phần đưa Việt Nam học trở thành cầu nối tri thức giữa hai nền văn hóa.
Với Giáo sư Furuta Motoo, chặng đường phía trước có thể ở một vai trò khác, song vẫn tiếp nối câu chuyện mà ông đã theo đuổi suốt nửa thế kỷ: kể về Việt Nam với thế giới và đưa thế giới đến gần hơn với Việt Nam.
