Dự thảo được xây dựng trên cơ sở Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học năm 2025, nhằm hoàn thiện cơ chế liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Thông qua đó, tăng tính kết nối giữa các trình độ đào tạo, tăng khả năng dịch chuyển, mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho người học, đồng thời bảo đảm chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.
Tháo gỡ rào cản trong học tập suốt đời
Nhu cầu học tập nâng cao trình độ, chuyển đổi nghề nghiệp và cập nhật kỹ năng của người dân ngày càng lớn. Tuy nhiên, trên thực tế, việc công nhận kết quả học tập giữa các trình độ đào tạo còn chưa đồng đều. Nhiều người học vẫn phải học lại những nội dung đã được tích lũy trước đó. Kinh nghiệm làm việc, kỹ năng nghề nghiệp và các năng lực đã hình thành trong quá trình lao động chưa được ghi nhận đầy đủ trong quá trình học tập tiếp theo.
Trong bối cảnh đó, dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm tháo gỡ những rào cản này, tạo điều kiện để người học có thể tiếp tục học tập và nâng cao trình độ theo nhiều lộ trình khác nhau, phù hợp với nhu cầu cá nhân và yêu cầu của thị trường lao động. Trong đó, một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là xây dựng cơ chế liên thông thống nhất giữa các trình độ từ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng đến đại học, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc học tập liên tục và học tập suốt đời.
Chuyển từ “đã học gì” sang “làm được gì”
Một trong những thay đổi quan trọng nhất của dự thảo là mở rộng cách thức công nhận kết quả học tập.
Nếu như trước đây việc liên thông chủ yếu dựa trên các môn học, học phần hoặc tín chỉ đã hoàn thành, thì dự thảo đề xuất cho phép cơ sở giáo dục xem xét công nhận cả năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc và các kết quả đánh giá năng lực có minh chứng phù hợp.
Điều này thể hiện sự chuyển đổi từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào quá trình học tập sang coi trọng năng lực thực tế mà người học đã tích lũy được. Nói cách khác, việc liên thông không chỉ dựa trên việc người học đã học những gì, mà còn dựa trên những gì người học đã làm được.
Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, góp phần phát huy giá trị của học tập trong thực tiễn và khuyến khích người dân không ngừng học tập, nâng cao kỹ năng trong suốt cuộc đời.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung cơ chế linh hoạt đối với các ngành STEM, kỹ thuật, công nghệ và các ngành trọng điểm quốc gia. Theo đó, cơ sở giáo dục được linh hoạt hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và xác định học phần bổ sung, qua đó tạo điều kiện thu hút và phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực STEM, kỹ thuật, công nghệ và các ngành trọng điểm quốc gia.
Không để người học phải học lại những gì đã biết
Dự thảo đề xuất nguyên tắc công nhận tối đa các kết quả học tập và năng lực đã tích lũy, hạn chế việc người học phải học lại những nội dung đã đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương.
Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm công nhận tối đa kết quả học tập và năng lực mà người học đã tích lũy nếu đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo.
Quy định này góp phần giảm thời gian học tập, giảm chi phí cho người học, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn các kết quả học tập, kỹ năng và kinh nghiệm đã được tích lũy trước đó.
Đây cũng là một bước chuyển từ tư duy quản lý theo quá trình đào tạo sang cách tiếp cận dựa trên chuẩn đầu ra và năng lực thực tế của người học.
Mặc dù tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học trong quá trình liên thông, dự thảo vẫn xác định bảo đảm chất lượng đào tạo là nguyên tắc xuyên suốt. Người học liên thông phải đáp ứng cùng chuẩn đầu ra và điều kiện tốt nghiệp như những người học khác trong cùng chương trình đào tạo.
Tự chủ gắn với giải trình, thúc đẩy quản trị bằng dữ liệu
Dự thảo trao quyền chủ động nhiều hơn cho các cơ sở giáo dục trong việc đánh giá, công nhận kết quả học tập và xây dựng lộ trình học tập phù hợp với từng người học.
Tuy nhiên, quyền tự chủ này phải đi đôi với trách nhiệm giải trình. Việc công nhận kết quả học tập phải dựa trên chuẩn đầu ra, được thực hiện công khai, minh bạch, có khả năng kiểm chứng và chịu trách nhiệm về chất lượng đào tạo. Qua đó, góp phần xây dựng một hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, liên thông giữa các trình độ đào tạo, tạo điều kiện để người học học tập suốt đời và phát triển năng lực trong suốt quá trình làm việc.
Dự thảo đồng thời yêu cầu các cơ sở giáo dục lưu trữ, cập nhật và kết nối dữ liệu về công nhận kết quả học tập với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm tra và hậu kiểm.
Điều này thể hiện xu hướng chuyển từ quản lý bằng hồ sơ, thủ tục sang quản trị bằng dữ liệu; từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên chất lượng, hiệu quả và trách nhiệm giải trình.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ./.
