Ra đời trong bối cảnh cuối thập niên 1980, khi làn sóng cải tổ lan rộng trong Liên Xô và ý thức dân tộc trỗi dậy mạnh mẽ tại các nước cộng hòa, Tuyên ngôn về chủ quyền quốc gia của Kazakhstan được thông qua ngày 25/10/1990 đã trở thành một cột mốc định hình vận mệnh của quốc gia Trung Á này.
Lần đầu tiên trong lịch sử, văn bản pháp lý khẳng định Hiến pháp và pháp luật của Kazakhstan có hiệu lực tối cao trên toàn lãnh thổ. Đây không chỉ là một quyết định mang tính pháp lý, mà còn là lời tuyên bố dứt khoát về ý chí tự chủ – sự xác lập nền tảng cho một quốc gia độc lập.
Song hành với tính chất chính trị, Tuyên ngôn còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Nó mở ra không gian để người Kazakhstan khẳng định bản sắc dân tộc, ngôn ngữ và truyền thống văn hóa vốn bị che phủ trong nhiều thập kỷ, thay thế cho tư duy giai cấp từng chi phối giai đoạn trước. Văn kiện đồng thời xác lập quyền sở hữu đối với tài nguyên thiên nhiên, khẳng định tính toàn vẹn lãnh thổ và đặt trọng tâm vào yếu tố dân tộc như nền tảng của Nhà nước mới.
Chính từ những định nghĩa mang tính căn bản đó, chỉ hơn một năm sau, vào ngày 16/12/1991, Kazakhstan đã chính thức tuyên bố độc lập hoàn toàn, mở ra kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của tự chủ, hội nhập và phát triển.
 |
Ba mươi lăm năm đã trôi qua, nhưng tinh thần của Tuyên ngôn vẫn giữ nguyên sức sống. Mười bảy điều khoản của văn kiện ấy không chỉ là những điều luật, mà là tuyên tín về giá trị quốc gia khi khẳng định độc lập, thống nhất, tinh thần công dân và lòng yêu nước. Nhiều thế hệ người Kazakhstan trưởng thành trong tinh thần đó với sự tự hào về tương lai của một quốc gia hiện đại.
Tuyên ngôn cũng là lời tri ân gửi đến những học giả, nhà văn, chính khách đã góp phần xây dựng nền tảng văn hóa và tư tưởng của một dân tộc đang kiến tạo bản sắc mới. Ở tầm sâu xa hơn, đó là một lời nhắc rằng chủ quyền quốc gia không chỉ được đo bằng đường biên hay thể chế, mà còn được bảo vệ bởi ngôn ngữ, ký ức và văn hóa.
Sau khi được khôi phục vào năm 2022, Ngày Cộng hòa Kazakhstan (25/10) được trao quy chế quốc lễ – trở thành một trong những biểu tượng văn hóa – lịch sử quan trọng nhất của quốc gia. Không chỉ là ngày kỷ niệm, đó còn là dịp để người dân nhìn lại hành trình khẳng định bản sắc, tái khơi dậy niềm tự hào dân tộc và củng cố tinh thần thống nhất.
 |
Trong bài phát biểu kỷ niệm, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev nhấn mạnh: “Tuyên ngôn về chủ quyền quốc gia của Kazakhstan đã mở đường cho nền Độc lập thiêng liêng của chúng ta. Vì vậy, văn kiện này mang ý nghĩa lịch sử to lớn. Từ năm nay, chúng ta kỷ niệm Ngày Cộng hòa theo cách mới, khi ngày này được trao quy chế là quốc lễ. Tôi tin rằng sáng kiến này sẽ nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong xã hội và trở thành một truyền thống tốt đẹp".
Từ dấu mốc năm 1990 đến nay, tinh thần của Tuyên ngôn vẫn được phản chiếu trong mọi nỗ lực cải cách của Kazakhstan, từ chính trị, kinh tế đến đời sống xã hội. Những thay đổi toàn diện ấy đều hướng tới một Kazakhstan công bằng, hùng mạnh và an toàn, nơi các giá trị độc lập, hòa bình và ổn định được xem là nền tảng của phát triển bền vững.
