“Lá chắn” công nghệ trong thực thi pháp luật giao thông
Trong bối cảnh đô thị đặc biệt với mật độ phương tiện ngày càng tăng, việc đảm bảo trật tự, an toàn giao thông tại Thành phố Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý. Triển khai theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thành phố đã đưa vào vận hành hệ thống camera giám sát tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), tạo bước chuyển căn bản trong công tác điều hành giao thông.
Trung tá Phạm Quốc Thuần, Phó đội trưởng Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, Phòng Cảnh sát giao thông Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hệ thống camera AI có khả năng giám sát liên tục 24/7, tự động phát hiện, nhận diện và ghi nhận chính xác nhiều hành vi vi phạm mà trước đây rất khó xử lý bằng phương pháp thủ công.
Không chỉ dừng lại ở các lỗi phổ biến như vượt đèn đỏ, đi sai làn, hệ thống còn nhận diện các hành vi như không thắt dây an toàn, sử dụng điện thoại khi lái xe, không đội mũ bảo hiểm,… với độ chính xác cao. Quy trình xử lý vi phạm được xây dựng chặt chẽ, bảo đảm tính khách quan, minh bạch, hạn chế tối đa yếu tố chủ quan; “mắt thần” công nghệ trở thành “chứng nhân” không thể phủ nhận, góp phần nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật.
Từ đầu năm 2026 đến nay, thông qua hệ thống gần 2.000 camera, lực lượng Cảnh sát giao thông thành phố đã phát hiện khoảng 122.500 trường hợp vi phạm. Hệ thống không chỉ phủ kín khu vực trung tâm mà còn mở rộng ra các tuyến cửa ngõ, quốc lộ và toàn địa bàn.
Trong cao điểm phục vụ dịp lễ 30/4 và 1/5 năm nay, lực lượng Cảnh sát giao thông thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ và con người. Theo Trung tá Phạm Quốc Thuần, thực hiện chỉ đạo của Ban Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh, lực lượng đã huy động tối đa quân số, phương tiện nhằm bảo đảm giao thông thông suốt trước, trong và sau kỳ nghỉ lễ, đặc biệt tại các cửa ngõ, tuyến trục chính và khu vực tập trung đông người, hoạt động du lịch, vui chơi, giải trí.
Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, Phòng Cảnh sát giao thông Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng kế hoạch phân công lực lượng trực 24/24, phối hợp chặt chẽ với các đội, trạm cảnh sát giao thông và công an cấp cơ sở để kịp thời nắm bắt tình hình, điều tiết giao thông tại các điểm nóng. Đồng thời, tăng cường khai thác hiệu quả hệ thống camera AI và các thiết bị kỹ thuật để phát hiện, xử lý vi phạm. Cùng với đó, công tác thông tin, cảnh báo được đẩy mạnh thông qua phối hợp với các kênh phát thanh như VOV, VOH và các nền tảng số, giúp người dân cập nhật tình hình giao thông theo thời gian thực, lựa chọn lộ trình phù hợp, hạn chế ùn tắc.
Thực tế, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giảm áp lực cho lực lượng tuần tra mà còn cho phép tập trung vào các chuyên đề trọng điểm như xử lý vi phạm nồng độ cồn, ma túy, xe quá tải,… góp phần bảo đảm an ninh trật tự trên toàn địa bàn trong dịp lễ lớn của đất nước.
Từ “phạt nguội” đến hình thành văn hóa giao thông
Không chỉ tạo đột phá trong công tác quản lý, hệ thống camera AI còn tác động trực tiếp đến nhận thức và hành vi của người tham gia giao thông. Ghi nhận tại các giao lộ trọng điểm ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh như Nguyễn Thị Minh Khai - Hai Bà Trưng, Nguyễn Thị Minh Khai - Pasteur, dù không có lực lượng chức năng đứng chốt, người dân vẫn tự giác chấp hành tín hiệu đèn, dừng xe đúng vạch. Sự thay đổi này phản ánh rõ hiệu ứng từ hệ thống giám sát 24/7.
Anh Huỳnh Thanh Trung (phường Bình Trị Đông), người dân thường xuyên lưu thông qua khu vực này chia sẻ, việc triển khai camera phạt nguội, đặc biệt là camera AI khiến người tham gia giao thông cẩn trọng hơn, hạn chế các hành vi như lấn làn, chạy quá tốc độ hay đi lên vỉa hè. Tuy nhiên, anh cũng cho rằng vẫn còn một bộ phận người dân cố tình vi phạm, cần tiếp tục được chấn chỉnh.
Theo đánh giá của Phòng Cảnh sát giao thông, sự hiện diện của hệ thống “mắt thần” không chỉ mang tính răn đe mà còn từng bước hình thành tâm lý tự giác chấp hành pháp luật. Khi hành vi được giám sát thường xuyên, người tham gia giao thông dần điều chỉnh thói quen, hướng tới xây dựng ý thức bền vững. Điều này phù hợp với mục tiêu cốt lõi của công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông: không phải xử phạt nhiều hơn, mà là giảm vi phạm, giảm tai nạn, xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh.
Bên cạnh đó, dữ liệu từ hệ thống camera AI còn được kết nối, chia sẻ với các đơn vị chức năng, phục vụ công tác điều hành giao thông và xử lý vi phạm nhanh chóng, chính xác. Các hình ảnh vi phạm, kể cả do người dân cung cấp hoặc đăng tải trên mạng xã hội, đều được xác minh và xử lý nghiêm theo quy định.
Theo Trung tá Phạm Quốc Thuần, trong thời gian tới, Công an Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đầu tư, nâng cấp, mở rộng hệ thống camera quan sát, giám sát giao thông hướng tới mục tiêu phủ kín toàn địa bàn bằng công nghệ AI. Đây không chỉ là bước đi về hạ tầng kỹ thuật mà còn là nền tảng để xây dựng đô thị thông minh, hiện đại.
Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang cho thấy một diện mạo mới: không chỉ năng động về kinh tế mà còn tiên phong trong ứng dụng công nghệ để quản lý xã hội. Từ những “mắt thần” trên từng tuyến phố, một văn hóa giao thông văn minh đang dần được hình thành, được coi là bền vững hơn các biện pháp xử phạt khác.
