Theo nguồn thạo tin của tờ The Wall Street Journal (Mỹ), sau khi đe dọa áp mức thuế bổ sung 100% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ ngày 1/11, trong thời gian gần đây, Tổng thống Donald Trump đã trao đổi với các quan chức cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, về việc gửi đi thông điệp rằng Mỹ muốn hạ nhiệt căng thẳng thương mại với Trung Quốc.
Trên mạng xã hội, Tổng thống Trump cho biết quyết định áp mức thuế bổ sung 100% nhằm đáp trả việc Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Trước đó, trong một bài đăng khác trên mạng xã hội Truth Social, ông viết rằng “dường như không có lý do gì” để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc, nơi diễn ra Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào cuối tháng này. Lần gần nhất hai nhà lãnh đạo gặp nhau trực tiếp là vào năm 2019.
Nhưng vào tuần trước, Tổng thống Trump cùng Bộ trưởng Bessent và một số cố vấn cấp cao đã nhất trí rằng cần ưu tiên ổn định thị trường toàn cầu, đồng thời tìm cách tránh leo thang căng thẳng với Trung Quốc trong thời điểm hiện tại. Đội ngũ của ông Trump muốn ngăn chặn đà giảm trên thị trường chứng khoán và tránh để kế hoạch hòa bình Trung Đông của nhà lãnh đạo Mỹ bị lu mờ bởi căng thẳng thương mại mới nhất.
Sau khi ban đầu tỏ ý hủy cuộc gặp với ông Tập Cận Bình, Tổng thống Trump đã dịu giọng hơn và thể hiện thái độ tích cực trên mạng xã hội Truth Social cuối tuần qua. Trong một bài đăng ngày 12/10 trên Truth Social, ông viết: “Đừng lo về Trung Quốc! Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi”.
Ngày 13/10, Bộ trưởng Scott Bessent chia sẻ với Fox Business rằng ông dự đoán Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vẫn sẽ gặp nhau vào tháng này.
Về phần Bắc Kinh, ngày 12/10, Bộ Thương mại Trung Quốc đã ra tuyên bố phản hồi, đáng chú ý là không kèm lời đe dọa trả đũa cụ thể nào trước động thái áp thuế mới từ phía Mỹ. Thay vào đó, Bộ Thương mại Trung Quốc cam kết sẽ thực hiện các biện pháp kiểm soát xuất khẩu một cách “thận trọng và có chừng mực”. Đây được xem như một sự thừa nhận ngầm rằng Bắc Kinh đã hành động quá đà.
Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh: “Kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc không phải là lệnh cấm xuất khẩu”. Bộ này đồng thời khẳng định quy định mới nhằm vào mục đích sử dụng quân sự, chứ không phải các ứng dụng dân sự.
Phía Trung Quốc xác nhận mọi đơn xin xuất khẩu phục vụ mục đích dân sự và tuân thủ quy định đều sẽ được phê duyệt, do vậy, các doanh nghiệp liên quan không cần lo lắng.
Tín hiệu khác cho thấy nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng của Bắc Kinh được thể hiện qua truyền thông trong nước. Truyền thông Trung Quốc hầu như không đưa tin rộng rãi về đe dọa mới nhất của ông Trump với mức thuế bổ sung 100% đối với hàng hóa Trung Quốc.
Bằng cách tránh sử dụng những ngôn từ khiêu khích, Trung Quốc đang tự tạo cho mình một “lối thoát” để điều chỉnh chính sách, tránh áp dụng lệnh cấm toàn diện.
Trong những ngày gần đây, Bắc Kinh đã phát tín hiệu cho thấy lập trường mềm mỏng hơn đối với chính sách kiểm soát xuất khẩu đất hiếm gây tranh cãi. Tuy nhiên, nước này vẫn chưa thể hiện khả năng đảo ngược hoàn toàn chính sách.
Yếu tố này làm gia tăng bất ổn cho các cuộc đàm phán thương mại sắp tới, mở ra nguy cơ cho một vòng trả đũa.
Bắc Kinh cảnh báo sẽ có biện pháp đáp trả nếu ông Trump kiên quyết áp mức thuế 100%. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm ngày 13/10 nêu bật: “Nếu Mỹ cứ khăng khăng hành động theo ý mình, Trung Quốc sẽ kiên quyết áp dụng các biện pháp tương ứng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp”. Ngay sau đó, Bộ Thương mại Trung Quốc ra thông cáo vào sáng 14/10, khẳng định rằng “nếu Mỹ muốn đối đầu, Trung Quốc sẽ chiến đấu đến cùng”.
Dù Bắc Kinh đã phát đi một số tín hiệu hòa hoãn, nhưng nguồn thạo tin của The Wall Street Journal cho biết phía Mỹ nhiều khả năng sẽ yêu cầu Trung Quốc hủy bỏ hoàn toàn, chứ không chỉ trì hoãn hoặc nới lỏng quy định kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.
Trong khi đó, các doanh nghiệp Mỹ đang làm ăn tại Trung Quốc hy vọng hai bên có thể tránh được một vòng áp thuế ba chữ số khác.
Ông Sean Stein, Chủ tịch Hội đồng Thương mại Mỹ - Trung chia sẻ: “Mỹ và Trung Quốc có thể chọn kích hoạt thêm một chu kỳ hành động và trả đũa mới, hoặc chọn con đường dẫn đến hạ nhiệt và đối thoại. Vì lợi ích của nền kinh tế, các doanh nghiệp Mỹ mong muốn kịch bản thứ hai”.
