Việc giá dầu toàn cầu tăng vọt mang lại nguồn thu lớn cho Moskva, giúp củng cố “hầu bao chiến tranh”, trong khi các hệ thống phòng không của Mỹ bị tiêu hao nhanh chóng do phải đối phó với các cuộc tấn công của Iran tại khu vực Vùng Vịnh. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng nguồn lực dành cho Ukraine sẽ ngày càng hạn chế khi cuộc xung đột bước sang năm thứ năm.
Các đồng minh châu Âu của Kyiv tiếp tục cam kết hỗ trợ, song những tranh cãi kéo dài về gói vay 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu nhằm tài trợ cho nhu cầu quân sự và kinh tế của Ukraine trong hai năm tới cho thấy những thách thức ngày càng lớn. Bên cạnh đó, việc các nước NATO không nhất trí triển khai lực lượng hải quân để bảo vệ tuyến vận tải qua eo biển Hormuz cũng làm lộ rõ thêm những rạn nứt trong nội bộ phương Tây.
Nga tăng tốc chuẩn bị chiến dịch mới
Theo AP, Tổng thống Nga Vladimir Putin được cho là đang cân nhắc các kế hoạch quân sự mới nhằm tận dụng thời cơ. Giới phân tích nhận định Nga đang tăng cường lực lượng dự bị và có thể đẩy mạnh chiến dịch khi điều kiện thời tiết mùa xuân giúp địa hình thuận lợi hơn cho các hoạt động quân sự.
Mục tiêu trước mắt của Moskva được cho là kiểm soát hoàn toàn phần còn lại của tỉnh Donetsk ở miền Đông Ukraine, đồng thời mở rộng các mũi tiến công ở nhiều khu vực khác. Theo đánh giá chiến trường gần đây, quân đội Nga đã gia tăng các đợt pháo kích và tấn công bằng máy bay không người lái nhằm làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Ukraine trước khi tiến hành tấn công trên bộ.
Ở chiều ngược lại, Ukraine đã triển khai các cuộc phản công tại Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia nhằm phá vỡ kế hoạch của Nga. Những động thái này buộc Moskva phải cân nhắc giữa việc phòng thủ trước các đòn phản công hay dồn lực cho các chiến dịch tấn công mới.
Chiến sự chuyển sang thế tiêu hao
Sau giai đoạn đầu với các cuộc tiến công quy mô lớn bằng xe tăng và bộ binh cơ giới, chiến sự hiện nay đã chuyển sang dạng “chiến tranh tiêu hao”. Các trận đánh diễn ra ở quy mô nhỏ, giằng co từng khu dân cư, trong khi sự phổ biến của máy bay không người lái khiến việc tập trung lực lượng lớn trở nên rủi ro.
Nga tiếp tục sử dụng tên lửa tầm xa và UAV để tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và các mục tiêu trọng yếu của Ukraine. Theo các chuyên gia quân sự, hiệu quả tấn công ngày càng tăng của Nga cùng với tình trạng thiếu hụt binh lực của Ukraine đã khiến cán cân trên chiến trường có dấu hiệu nghiêng về phía Moskva.
Trong khi đó, Nga cũng thay đổi chiến lược huy động lực lượng sau đợt tổng động viên một phần gây tranh cãi trước đây, chuyển sang tuyển mộ tình nguyện viên và cả chiến binh nước ngoài với mức lương hấp dẫn. Tổng thống Putin cho biết Nga hiện có khoảng 700.000 binh sĩ tham chiến tại Ukraine, tương đương với lực lượng của Kyiv.
Đàm phán bế tắc, lập trường hai bên đối đầu
Các vòng đàm phán gần đây không đạt được đột phá khi hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về các điều kiện cốt lõi. Nga yêu cầu Ukraine rút quân khỏi các vùng lãnh thổ đã sáp nhập, từ bỏ ý định gia nhập NATO và cắt giảm quân đội, trong khi Kyiv kiên quyết bác bỏ.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy kêu gọi ngừng bắn, yêu cầu các ddảm bảo an ninh từ phương Tây và không chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ. Trong khi đó, châu Âu cáo buộc Nga kéo dài đàm phán để tranh thủ thời gian giành thêm lợi thế trên chiến trường.
Hãng tin AP nhận định, chiến lược của Moskva là duy trì đối thoại với Washington ở mức vừa đủ để ngăn Ukraine thay đổi cục diện chiến trường, đồng thời giữ châu Âu ở ngoài cuộc, nhưng không đủ để đạt tiến triển thực chất.
Mỹ - Ukraine xuất hiện bất đồng
Một yếu tố khác làm gia tăng áp lực đối với Kyiv là những tín hiệu rạn nứt trong quan hệ với Washington. Mỹ đã tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Nga, cho phép bán lượng dầu đang vận chuyển trên biển, động thái khiến Ukraine và các đồng minh châu Âu không hài lòng.
Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng sức ép lên Kyiv khi cho rằng việc đạt được thỏa thuận với tổng thống Vladimir Putin dễ dàng hơn so với người đồng cấp Ukraine. Trong một cuộc phỏng vấn với NBC News, ông nhận định việc đàm phán với ông Zelenskyy “khó khăn hơn nhiều”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng bác bỏ đề xuất của Ukraine về việc hỗ trợ bảo vệ lực lượng Mỹ và các đồng minh tại Vùng Vịnh trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. “Không, chúng tôi không cần sự hỗ trợ của họ về phòng thủ UAV”, ông Trump nói trên Đài Fox News.
Sau cuộc gặp căng thẳng tại Nhà Trắng hồi tháng 2/2025, ông Zelenskyy đã điều chỉnh lập trường theo hướng thực dụng hơn trong quan hệ với Washington. Tuy nhiên, ông ngày càng lo ngại rằng xung đột tại Iran có thể gây bất lợi cho Ukraine.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn BBC tuần này, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông có “linh cảm rất xấu” về tác động của cuộc chiến Trung Đông đối với tình hình Ukraine. Ông cảnh báo các cuộc đàm phán hòa bình đang liên tục bị trì hoãn, trong khi Nga hưởng lợi từ giá dầu tăng cao và Ukraine có nguy cơ thiếu hụt các hệ thống phòng không như tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất.
Trong bối cảnh chiến sự kéo dài và cục diện quốc tế biến động, Ukraine đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn, cả trên chiến trường lẫn bàn đàm phán, khi Nga dường như chuẩn bị bước vào một giai đoạn tấn công mới.
