Hơn 17 năm gắn bó với nghề giáo, Thạc sĩ Nguyễn Thu Hiền, Chuyên gia giáo dục sáng tạo Microsoft toàn cầu và thành viên sáng lập Dự án Lớp học Toàn cầu tại Việt Nam, giảng viên Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, đã có cơ hội đồng hành cùng nhiều mô hình giáo dục đổi mới trong nước và quốc tế. Trong cuộc trò chuyện với phóng viên, chị chia sẻ những áp lực ít người nhìn thấy và hành trình người thầy không ngừng thay đổi trong thời đại công nghệ.
PV: Là giáo viên rất “bắt nhịp” công nghệ, nhưng có khi nào chị từng cảm thấy mình bị chậm lại trước sự thay đổi quá nhanh của thời đại số?
ThS Nguyễn Thu Hiền: - Tôi nghĩ bất kỳ giáo viên nào cũng từng có cảm giác đó, nhất là khi AI đang phát triển quá nhanh. Có thời điểm tôi nhận ra học sinh - sinh viên của mình đã sử dụng AI để tìm tài liệu, làm slide, dựng video hay hỗ trợ viết nội dung rất thành thạo. Lúc ấy tôi tự hỏi: “Nếu mình không thay đổi, liệu mình còn theo kịp cách học và cách làm việc của các em không?”
Ban đầu tôi cũng khá áp lực. Có những bài giảng tôi chuẩn bị rất kỹ, nhưng học sinh - sinh viên của tôi lại tiếp cận thông tin nhanh hơn bằng công cụ AI. Điều đó khiến tôi hiểu rằng, khoảng cách giữa giáo viên và người học đang thay đổi rất nhiều.
 |
ThS Nguyễn Thu Hiền tham gia hội thi báo cáo viên, tuyên truyền viên giỏi năm 2026 của phường Phú Diễn với chuyên đề đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Ảnh: Quỳnh Anh |
Tôi bắt đầu dành thời gian tự học thêm về AI, tham gia các khóa học chuyên sâu và các chương trình tập huấn về ứng dụng AI trong giáo dục. Tôi đã hoàn thành chương trình “AI for ASEAN - Master Trainers” với 25 học phần về AI, từ AI tạo sinh, đạo đức AI, xây dựng nội dung học tập bằng AI, phát triển công cụ AI đơn giản cho đến ứng dụng AI trong giáo dục, truyền thông và nâng cao năng suất làm việc. Ngoài ra, tôi cũng chủ động tham gia nhiều khóa học và chương trình phát triển năng lực số, của Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, chương trình Google AI Essentials, Masterclass on Artificial Intelligence, AFS Global Up Educator, các khoá học trên trang chủ học tập của Microsoft…
Điều lớn nhất tôi học được là: Giáo viên hôm nay không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn phải sẵn sàng học lại, cập nhật liên tục và thích nghi với sự thay đổi. Tôi nghĩ đó cũng là tinh thần cần có của giáo dục trong thời đại số, không ngại đổi mới, biết tận dụng công nghệ, nhưng vẫn giữ vai trò định hướng và truyền cảm hứng cho người học.
 |
ThS Nguyễn Thu Hiền đào tạo, chia sẻ kiến thức về AI cho giáo viên tại nhiều địa phương trong nước và quốc tế. |
Theo chị, đâu là hiểu lầm lớn nhất về “đổi mới sáng tạo” trong giáo dục hiện nay?
- Nhiều người nghĩ rằng đổi mới sáng tạo đồng nghĩa với việc lớp học phải thật hiện đại, giáo viên phải sử dụng thật nhiều công nghệ, thật nhiều ứng dụng hay AI. Nhưng tôi nghĩ bản chất của đổi mới không nằm ở việc dùng bao nhiêu công cụ, mà nằm ở việc chúng ta tạo ra được điều gì cho người học.
Tôi từng dự giờ và cũng từng trải nghiệm trong quá trình giảng dạy của mình: có những tiết học sử dụng rất nhiều hiệu ứng, nền tảng số hay công cụ hiện đại nhưng học sinh, sinh viên vẫn ngồi nghe một cách thụ động. Ngược lại, cũng có những tiết học rất đơn giản, không cần quá nhiều công nghệ nhưng người học lại rất hào hứng, vì các em được đặt câu hỏi, được tranh luận, được làm việc nhóm và được nói lên suy nghĩ của mình. Điều đó khiến tôi nhận ra rằng công nghệ có thể giúp bài giảng hấp dẫn hơn, nhưng điều khiến học sinh muốn học lại nằm ở cách người thầy khơi gợi sự tò mò, truyền cảm hứng và tạo cơ hội để các em chủ động tham gia vào quá trình học tập.
Tôi cũng thấy hiện nay nhiều giáo viên đang vô tình tạo áp lực cho chính mình. Có người nghĩ rằng muốn đổi mới thì phải biết tất cả công nghệ mới, phải thành thạo AI, phải cập nhật liên tục mọi xu hướng. Bản thân tôi cũng từng có suy nghĩ như vậy và từng cảm thấy khá áp lực.
Điều giúp tôi vượt qua những áp lực nghề nghiệp chính là tôi đã tìm được một cộng đồng để cùng đồng hành. Khi tham gia các hoạt động cùng Cộng đồng giáo viên sáng tạo Việt Nam, tôi nhận ra rất nhiều thầy cô cũng đang có những băn khoăn giống mình. Chúng tôi cùng học hỏi, chia sẻ tài liệu, hỗ trợ nhau từng kỹ năng nhỏ và không ngừng động viên nhau trong quá trình đổi mới, sáng tạo. Và chính lúc đó, tôi nhận ra rằng: Giáo dục không phải là hành trình của một người.
Còn tại Dự án Lớp học Toàn cầu tại Việt Nam, tôi có cơ hội tham gia kết nối học sinh, sinh viên với bạn bè ở nhiều quốc gia khác nhau thông qua các hoạt động học tập và giao lưu quốc tế. Tôi vẫn nhớ có những em ban đầu rất rụt rè, gần như không dám nói tiếng Anh trước đám đông. Các em lo mình phát âm chưa tốt, thiếu tự tin hoặc sợ mắc lỗi. Nhưng chỉ sau một thời gian tham gia dự án, các em đã có thể chủ động trao đổi, thuyết trình và hợp tác với bạn bè quốc tế.
Theo tôi, trong thời đại AI hay bất kỳ công nghệ nào phát triển mạnh đến đâu, giá trị lớn nhất của người thầy vẫn là khả năng khơi dậy động lực học tập, đánh thức tiềm năng và truyền cảm hứng để người học phát triển tốt hơn mỗi ngày. Và tôi nghĩ, đó mới là giá trị cốt lõi của giáo dục, cũng là điều mà công nghệ hay AI rất khó có thể thay thế.
Nếu nói thật lòng, chị có sợ một ngày nào đó AI sẽ khiến vai trò của giáo viên trở nên mờ nhạt?
- Điều tôi suy nghĩ nhiều hơn là liệu giáo viên có sẵn sàng thay đổi để thích nghi với thời đại mới hay không. Bởi theo tôi, công nghệ không làm vai trò của người thầy nhỏ đi, mà đang buộc chúng ta phải nhìn lại và định nghĩa lại vai trò ấy.
Trước đây, giáo viên thường được xem là người truyền đạt kiến thức và nắm giữ nguồn thông tin. Nhưng hiện nay, với AI và Internet, học sinh hay sinh viên chỉ cần vài giây là có thể tìm được rất nhiều kiến thức, thậm chí có những nội dung AI trả lời nhanh hơn và đầy đủ hơn con người.
Theo tôi, có những lúc người học cần không phải một câu trả lời hoàn hảo, mà cần một người lắng nghe, một lời động viên, hoặc đơn giản là một người tin rằng các em có thể làm tốt hơn khả năng mà các em đang nghĩ về bản thân mình.
AI có thể giúp chúng ta viết nội dung, tổng hợp thông tin, thiết kế bài giảng hay phân tích dữ liệu rất nhanh. Nhưng AI khó có thể thay thế sự đồng cảm, khả năng thấu hiểu và sự kết nối giữa người với người.
Vì vậy, tôi nghĩ trong thời đại AI, giáo viên không còn là “người giữ kiến thức”, mà trở thành người định hướng, người kết nối và người truyền cảm hứng cho người học. Có thể chúng ta sẽ phải học nhiều hơn, thay đổi nhiều hơn và đôi khi áp lực hơn trước. Nhưng ở một góc nhìn khác, đó cũng là cơ hội để người thầy bước ra khỏi giới hạn cũ của lớp học.
Trân trọng cảm ơn chị!
