Ngày Cờ vua Thế giới 20/7

Kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát, cờ vua đã ghi nhận ​​sự phát triển mạnh mẽ, với nhiều người chơi hơn bao giờ hết. Họ cùng nhau tham gia các sự kiện cờ vua được tổ chức thông ngày càng nhiều và quy mô thông qua các nền tảng trực tuyến, trước khi có thể thoải mái đối mặt thách đấu, một khi bệnh dịch qua đi.

Trái: Các kỳ thủ cờ vua trẻ đến từ Thành phố New York trong sự kiện "Đấu trí với Judit Polgar, Nhà vô địch Hành tinh 50-50", 2017. Bên phải: Một thanh niên chơi cờ ở Yerevan, Armenia. Ảnh: UN

Cờ vua vì sự phát triển bền vững

Liên hợp quốc công nhận rằng thể thao, nghệ thuật và hoạt động thể chất có khả năng thay đổi nhận thức, định kiến ​​và hành vi, cũng như truyền cảm hứng cho mọi người, phá bỏ các rào cản về chủng tộc và chính trị, chống phân biệt đối xử và xoa dịu xung đột, do đó góp phần thúc đẩy giáo dục, phát triển bền vững, hòa bình, hợp tác, đoàn kết, hòa nhập xã hội và sức khỏe ở cấp địa phương, khu vực và quốc tế.

Cờ vua là một trong những trò chơi cổ xưa, trí tuệ và văn hóa nhất, có sự kết hợp giữa thể thao, tư duy khoa học và các yếu tố nghệ thuật. Là một hoạt động không đòi hỏi quá nhiều chi phí đầu tư, có thể được thực hiện ở bất cứ đâu và được chơi bởi tất cả mọi người, vượt qua các rào cản về ngôn ngữ, tuổi tác, giới tính, khả năng thể chất hoặc địa vị xã hội.

Cờ vua là một trò chơi toàn cầu. Trò chơi mang lại những cơ hội quan trọng trong việc thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 về Phát triển Bền vững và các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), bao gồm tăng cường giáo dục, bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời thúc đẩy sự hòa nhập, khoan dung, hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau.

Cờ vua là môn thể thao quen thuộc, không phân biệt độ tuổi, giới tính, quốc tịch. Ảnh: BTS World

Cờ vua và những dấu mốc lịch sử

Cờ vua là một trò chơi trên bàn cờ chiến thuật hai người chơi, trong đó mục đích là di chuyển các quân cờ khác nhau, mỗi quân được di chuyển theo quy tắc riêng xung quanh một bàn cờ ô vuông. Ngày nay, có hơn 2.000 biến thể có thể nhận dạng của trò chơi. Một giả thuyết cho rằng một trò chơi ban đầu tương tự như cờ vua được gọi là Chaturanga bắt nguồn từ Tiểu lục địa Bắc Ấn Độ trong thời kỳ Gupta (~ 319 - 543 CN) và lan rộng dọc theo Con đường Tơ lụa về phía tây đến Ba Tư.

Trong khi Cờ vua hiện đại được cho là có nguồn gốc từ Chaturanga có nghĩa là 'bốn bộ phận' đề cập đến sự phân chia của các quân chơi thành bộ binh, kỵ binh, voi và chiến xa (quân trong trò chơi hiện đại trở thành quân tốt, mã, tượng và xe).

Chatrang, và sau này là Shatranj, là những cái tên được đặt cho trò chơi khi được du nhập tới Sassanid Persia vào khoảng năm 600 CN. Tài liệu tham khảo sớm nhất về trò chơi đến từ một bản viết tay của người Ba Tư vào khoảng năm 600 CN, trong đó mô tả một đại sứ từ Tiểu lục địa Ấn Độ đến thăm vua Khosrow I (531 - 579 CN) và tặng ông ta trò chơi như một món quà. Từ đó, trò chơi lan rộng dọc theo con đường Tơ lụa đến các vùng khác bao gồm Bán đảo Ả Rập và Byzantium.

Vào năm 900 CN, các bậc thầy cờ vua Abbasid là al-Suli và al-Lajlaj đã cho ra đời các tác phẩm về kỹ thuật và chiến lược của trò chơi, và đến năm 1000 CN, Cờ vua đã phổ biến khắp châu Âu và ở Nga. Các bản viết tay Alfonso, còn được gọi là Libro de los Juegos (Sách Trò chơi), một bộ sưu tập văn bản thời trung cổ về ba loại trò chơi phổ biến khác nhau từ thế kỷ 13 CN mô tả trò chơi Cờ vua rất giống với trò chơi Ba Tư Shatranj về quy tắc và cách chơi.

Kỳ thủ Lê Quang Liêm, Việt Nam.

Lê Quang Liêm chạm trán cùng kỳ thủ số 1 thế giới Magnus Carlsen Ảnh: WRBC

Vào ngày 12/12/2019, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã tuyên bố ngày 20/7 là Ngày Cờ vua Thế giới để đánh dấu ngày thành lập Liên đoàn Cờ vua Quốc tế (FIDE) tại Paris vào năm 1924.

Việc chỉ định Ngày Cờ vua Thế giới của LHQ không chỉ ghi nhận vai trò quan trọng của FIDE trong việc hỗ trợ hợp tác quốc tế cho hoạt động cờ vua và hướng tới mục tiêu cải thiện sự hòa hợp hữu nghị giữa tất cả các dân tộc trên thế giới, mà còn cung cấp một nền tảng quan trọng để thúc đẩy, đối thoại, đoàn kết và văn hóa hòa bình.