Những chuyện bất ngờ và thú vị về 'Bài ca hy vọng' và nhạc sĩ Văn Ký

Ra đi ở tuổi 92, trước đó vẫn minh mẫn để phổ nhạc “Covid phải lùi xa”, nhạc sĩ Văn Ký từng nhiều lần gây bất ngờ cho khán giả theo cách như thế.
Những chuyện bất ngờ và thú vị về 'Bài ca hy vọng' và nhạc sĩ Văn Ký

Trong một lần gặp gỡ có đông đảo nhạc sĩ, Trần Tiến và Nguyễn Cường thay nhau kể những gian nan đầu đời khi tác phẩm bị từ chối,nhạc sĩ Văn Ký quay sang gật gù: cùng hội cùng thuyền cả. Chúng tôi, những người sinh sau chiến tranh quay sang hỏi nhau: nhạc sĩ đỏ, lại viết tin yêu phơi phới như cụ, nhẽ nào cũng bị mắc mớ? Ông cười hà hà rồi bảo: các bạn đoán xem tác phẩm nào của tôi bị từ chối? Chúng tôi thi nhau liệt kê, kiểu như “Tây Nguyên bất khuất”, “Nha Trang mùa thu lại về”, “Hà Nội mùa xuân”... ông bảo sai toét, ca khúc bị từ chối chính là “Bài ca hy vọng”.

Rồi ông kể: ông viết “Bài ca hy vọng” từ năm 1958, lúc đó tình hình đất nước còn nhiều khó khăn, hai miền bị chia cắt, phong trào cách mạng miền Nam bị đàn áp, không hiểu cuộc đấu tranh kéo dài đến bao giờ. Song tôi vẫn tin, không lâu nữa, ngày mai sẽ tươi sáng. Ca từ cứ thế mà trào ra: Về tương lai! Ngày quê hương màu xanh áo mới, chứa chan niềm tin. Đường ta đi xanh thắm mộng đời...

"Vài tháng sau tôi mang đến Nhà xuất bản Âm nhạc để in, nhưng bị từ chối. Ban biên tập nói bài hát lạc quan quá, lãng mạn quá, không phù hợp với giai đoạn cách mạng hiện thời. Tôi cũng định chỉnh sửa nhưng đọc đi đọc lại thấy không chỉnh được. Thế là tôi mang đến Đài Tiếng nói Việt Nam. Giám đốc Đài lúc ấy là ông Trần Lâm đã giao cho nhạc sĩ Phạm Tuyên - Trưởng ban Âm nhạc bố trí để tôi trực tiếp dàn dựng". Chính Văn Ký cũng không ngờ, sau này, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam đã lưu bản viết tay “Bài ca hy vọng” như là một kỷ vật lịch sử và được trưng bày trang trọng.

Lúc đó, tôi nhớ, nhạc sĩ Trần Tiến có kể một kỷ niệm dở khóc dở cười khi ở một liên hoan âm nhạc, người ta cứ xơi xơi giới thiệu “Mặt trời bé con” của Phạm Tuyên, làm ông rất bực. Văn Ký nhỏ nhẹ bảo: tôi bị nhầm nhiều nhưng không bực. Mọi người cứ nhớ về bài hát, nhưng quên tôi đi cũng được!

Trong mắt nhiều phóng viên văn nghệ như chúng tôi, Văn Ký thực là một nghệ sĩ hiền lành, có phần cả nể. Ông phổ nhạc nhiều, từ thơ của anh em bạn bè, cho đến  chủ quán ăn. Có lần tôi viết về một đôi vợ chồng chuyên nấu cháo từ thiện cho bệnh nhân, người ta bảo: nhạc sĩ Văn Ký từng viết “cháo ca” cho nhà này!

Người khen ông cũng không có biểu hiện vui quá hóa lộng ngôn. Người chê ông cũng cười xòa tiếp nhận. Có lần, đi theo một nhà văn miền trong tụ họp ở hội đồng hương Quảng Ngãi, sau khi nghe những ca khúc nhạc sĩ Văn Ký phổ thơ, một quan chức lên tặng hoa và nói lời cảm ơn. Nhạc sĩ Văn Ký đáp: “Chúng tôi là người viết nên tác phẩm, các bạn mới là người thẩm định tác phẩm. Cảm ơn các bạn hôm nay đã ủng hộ chúng tôi”. Cả hội trường gần như bùng lên vì câu nói giản dị ấy, sau đó gần như tất cả mọi người cùng đồng ca “Bài ca hy vọng”.

Một lần khác, trong cuộc rượu có các văn nhân Khánh Hòa, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha hỏi tôi có biết Khánh Hòa ca là như thế nào không? Nói rồi không chờ tôi kịp đưa ra đáp án, Thụy Kha hát ngay: “Ơi nha Trang mùa thu lại về. Trong nụ cười và trong tiếng hát say mê. Cờ đỏ tung bay cuộc đời mới. Buồm căng gió lộng thuyền ra khơi xa. Biển quê ta rộng mở chân trời....”. 

Tôi nhớ khi đó, hai văn nhân người Khánh Hòa lập tức một người cầm guitar đệm, người khác thì gõ đũa vào thành bát. Họ làm lưu loát tự nhiên cứ như trước đó từng tập luyện rất nhiều lần. Văn Ký thì sao? Ông ngồi cười hiền bảo: bài ấy tôi ấp ủ từ chuyến xuyên Việt sau ngày giải phóng 30-4. Khi đến Nha Trang, thấy thích thành phố này quá, ấn tượng mãi và đến 1977 thì “Nha Trang mùa thu lại về” ra đời.

Nhạc sỹ Văn Ký, quê xã Liên Minh (Vụ Bản, Nam Định) gia nhập quân đội năm 1948, sau đó được điều động về công tác tại Quân khu IV, trở thành cán bộ lãnh đạo Đoàn Văn công Quân khu IV. Tại đây, Văn Ký có điều kiện phát triển tài năng âm nhạc. Ông sáng tác các ca khúc “Bình Trị Thiên quật khởi”, “Tình hậu phương”, “Chiến thắng Hoà Bình”,  “Dân công lên đường”… phục vụ kháng chiến. Các sáng tác sau này của ông mang âm hưởng anh hùng ca với ngôn từ trong sáng, giàu hình ảnh và tính nhân văn  sâu sắc như: “Bài ca hy vọng”, “Tây Nguyên bất khuất”, “Tiến lên thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh”, “Cô giáo Tày cầm đàn lên đỉnh núi”, “Hà Nội mùa xuân”, “Trời Hà Nội xanh”, “Nha Trang mùa thu lại về” cùng nhiều tác phẩm khí nhạc, nhạc múa, ca kịch nổi tiếng...Ôngđược phong tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật vào năm 2001.

Theo Tiền Phong
Ảnh minh họa.
Thí sinh tốp 30% xuất sắc có cơ hội nhận học bổng Chính phủ trước khi nhập học
(Ngày Nay) - Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đăng tải Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số nội dung và biện pháp tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược để lấy ý kiến rộng rãi các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định.
Ảnh minh họa.
Phát huy cao nhất tiềm năng, giá trị nguồn lực đất đai
(Ngày Nay) - Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan (Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 28/7/2026).
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tặng hoa chúc mừng lãnh đạo tỉnh Hưng Yên và tặng hoa Trưởng Đại diện UNESCO tại Hà Nội
300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn: Tôn vinh di sản trí tuệ Việt Nam
(Ngày Nay) - Tối 31/7, tại Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Hưng Yên tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726 - 2026).
Tổng Bí thư Tô Lâm tham quan không gian trưng bày sách tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác Tuyên giáo và Dân vận năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, sáng 19/12/2025, tại Hà Nội. Hội nghị được triển khai bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 35 điểm cầu các tỉnh ủy, thành ủy với hơn 3000 đại biểu tham dự.
Niềm tin - Nền tảng của đồng thuận xã hội
(Ngày Nay) - Công tác tuyên giáo đang đứng trước yêu cầu mới là không chỉ truyền đạt chủ trương, định hướng tư tưởng mà phải chủ động quản trị niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển.