 |
| Bệnh nhân khó cử động chân tay, đi lại phải có người dìu sau một thời gian sử dụng bóng cười. |
Nhìn cô gái trẻ (23 tuổi, quê Thanh Hóa) với gương mặt sáng sủa, ưa nhìn, chân tay vẫn còn run yếu, đi lại phải có người dìu, đang điều trị tại Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), ít ai nghĩ ra cảnh cô đã từng phát điên vì sử dụng bóng cười, có lúc tần suất sử dụng liên tục 50–100 quả/lần.
Chưa hết ám ảnh về cảm giác không còn điều khiển được các hoạt động của cơ thể, cô gái trẻ kể: "Tôi đã sử dụng bóng cười trong khoảng 3 năm, bắt đầu từ những lần tụ tập sinh nhật hoặc đi chơi cùng bạn bè. Thời gian đầu, vài tháng tôi mới sử dụng, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, việc sử dụng dần trở thành thói quen và tôi dùng liên tục".
Bệnh nhân kể, có thời điểm, mỗi tuần cô sử dụng bóng 2–3 lần, mỗi lần kéo dài 12–15 tiếng, chỉ dừng khi ăn uống rồi lại tiếp tục sử dụng. Lượng sử dụng tới 50–100 quả/lần, tương đương 2–4 bình khí, có đợt lên tới cả trăm quả; chi phí cho mỗi lần sử dụng từ 1,5-2,5 triệu đồng. Các loại bóng cười này chủ yếu được bệnh nhân mua qua mạng xã hội, tự sử dụng tại phòng trọ.
Khoảng 1 năm gần đây, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện tê bì, giảm cảm giác, yếu tay chân, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng bóng cười.
Đến khi có biểu hiện liệt tứ chi tiến triển, trí nhớ giảm rõ rệt, bệnh nhân được đưa vào Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai thì đã có dấu hiệu tổn thương nghiêm trọng.
Tại đây, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân có dấu hiệu phù tủy sống, tổn thương chất trắng, điển hình của ngộ độc khí N2O kéo dài. Một số xét nghiệm cũng cho thấy, bệnh nhân có kết hợp sử dụng thêm các chất khác, tình trạng khá thường gặp ở nhóm trẻ lạm dụng bóng cười.
 |
Hình ảnh tổn thương trên kết quả chụp của bệnh nhân ngộ độc NO2 do sử dụng bóng cười.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: "Nhóm bệnh nhân như trường hợp trên, thường cần nhiều tháng điều trị, phục hồi thần kinh, thậm chí có người không hồi phục hoàn toàn do tổn thương đã trở thành di chứng. Bệnh nhân hiện đang được dùng thuốc giải độc, điều trị rối loạn tâm thần, tâm lý nếu có, đồng thời theo dõi biến chứng hô hấp và vận động".
Theo BS. Nguyễn Trung Nguyên, khí N2O có trong bóng cười tuyệt đối không phải chất dùng cho mục đích giải trí. Trong y khoa, N2O có mặt trong một số thuốc gây mê, giảm đau, nhưng liều lượng, thời gian và đường dùng đều được kiểm soát chặt chẽ. Việc hít trực tiếp từ bình khí dân dụng là vô cùng nguy hiểm.
Theo đó, bóng cười tác động lên hệ thần kinh trung ương theo cơ chế tương tự ma túy nhóm opioid, gây kích thích, ảo giác, hưng phấn. Khi lạm dụng, khí sẽ chiếm chỗ oxy trong phổi, gây thiếu oxy não, rối loạn ý thức, hôn mê. Đã có nhiều trường hợp tử vong ngay sau khi hít chỉ một lần.
Về lâu dài, khí N2O gây tổn thương tủy sống cổ, mất myelin (mất bao phủ dây thần kinh), dẫn tới tê liệt tứ chi. Tổn thương não, giảm trí nhớ, rối loạn hành vi, rối loạn tâm thần. Giảm tế bào máu, gây thiếu máu giống suy tủy. Ảnh hưởng khả năng sinh sản, nam giới giảm tinh trùng, nữ giới rối loạn kinh nguyệt, tăng nguy cơ sảy thai. Nguy cơ chuyển sang sử dụng ma túy khác rất cao do quen cảm giác hưng phấn và môi trường sử dụng.
"Rất nhiều bệnh nhân khẳng định chỉ dùng bóng cười vì nghĩ đó không phải ma túy. Nhưng thực tế, khí N2O có cơ chế gây nghiện, gây hại thần kinh giống hệt ma túy. Một số người sau khi dùng bóng cười chuyển rất nhanh sang ketamine, thuốc lắc… mà không hề nhận ra", TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cảnh báo.
Không chỉ nguy hiểm, N2O còn được xem là một "chất mở cửa", khiến người trẻ dễ bước vào thế giới chất kích thích. Bóng cười còn là nguyên nhân khiến nhiều thanh niên khỏe mạnh trở thành người tàn phế chỉ sau vài tháng hoặc vài năm.
Trước thực trạng ngày càng nhiều ca nhập viện, các bác sĩ cũng đề nghị cần cấm hoàn toàn hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, sử dụng khí N2O cho mục đích giải trí, giống như nhiều quốc gia đã thực hiện. Những ứng dụng hợp pháp của khí N2O trong y tế và công nghiệp thực phẩm không bị ảnh hưởng, nhưng việc dùng trên người để tạo cảm giác "phê" phải được chấm dứt.
