Cùng dự có đồng chí: Phạm Minh Chính, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy Hà Nội; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Lê Tiến Châu, Phó Thủ tướng Chính phủ; Nguyễn Thị Thanh, Phó Chủ tịch Quốc hội.
Tham dự có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, lãnh đạo các học viện, đại học, viện nghiên cứu lớn; các vị khách quốc tế; lãnh đạo Đại học Quốc gia Hà Nội qua các thời kỳ; đông đảo các giáo sư, nhà giáo nhân dân, nhà khoa học tiêu biểu; đại diện cựu sinh viên, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội.
Phải trở thành trụ cột học thuật hàng đầu, trung tâm sáng tạo lớn
Trong diễn văn kỷ niệm, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Thế Duy, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, Lễ kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống là dịp để nhìn lại một dòng chảy tri thức xuyên thế kỷ, một hành trình tự khẳng định của trí tuệ Việt Nam trong sự giao thoa văn minh toàn cầu. Khởi nguồn từ Đại học Đông Dương được thành lập ngày 16/5/1906, Đại học Quốc gia Việt Nam, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đến Đại học Quốc gia Hà Nội ngày nay là quá trình kế thừa liên tục các giá trị “Khoa học - Nhân văn - Khai phóng”, tinh thần “Dân tộc - Khoa học - Cách mạng” và khát vọng phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.
Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định, Đại học Đông Dương ngay từ khi thành lập đã mang đặc trưng của một đại học đa ngành, đa lĩnh vực, kết hợp giữa đào tạo và nghiên cứu, giữa khoa học cơ bản và nghiên cứu ứng dụng. Mô hình đó được Đại học Quốc gia Hà Nội kế thừa và phát triển ở tầm cao mới, ngày càng chứng minh tính đúng đắn, phù hợp và hiệu quả trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Trên nền tảng những thành tựu đã tích lũy, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định mục tiêu chiến lược là trở thành đại học tinh hoa hàng đầu châu Á, phấn đấu đến năm 2030 nằm trong nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á và đến năm 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới. Đây không chỉ là mục tiêu về thứ hạng, mà quan trọng hơn là xây dựng một trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo có năng lực dẫn dắt sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong không khí trang trọng, tự hào và phấn khởi của Lễ kỷ niệm, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khẳng định, đất nước ta có truyền thống ngàn năm văn hiến, luôn coi trọng hiền tài là “nguyên khí của quốc gia”, là nền tảng quyết định thịnh suy của đất nước. Tư tưởng ấy được khắc ghi trên bia đá Văn Miếu- Quốc Tử Giám- Trường Đại học đầu tiên của Việt Nam và được tiếp nối trong không gian phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Nhìn lại lịch sử Đại học Đông Dương từ khởi đầu năm 1906, càng hiểu sâu sắc ý nghĩa của ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là dấu mốc khai sinh nền giáo dục đại học hiện đại trên đất Việt Nam, đồng thời là một trong những mô hình đại học đa ngành, đa lĩnh vực ra đời sớm nhất ở Đông Nam Á. Từ mái trường này, nhiều thế hệ trí thức Việt Nam đã trưởng thành, lựa chọn con đường dấn thân, phụng sự dân tộc và làm rạng danh đất nước. Kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội là dịp để tri ân một dòng chảy tri thức bền bỉ, từ truyền thống hiếu học nghìn năm của dân tộc, qua dấu mốc khai mở giáo dục đại học hiện đại, đến sứ mệnh hôm nay là ươm dưỡng nhân tài để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân và nâng tầm trí tuệ Việt Nam.
Bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, đòi hỏi Đại học Quốc gia Hà Nội phải nỗ lực cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn, bứt phá rõ rệt hơn để thực sự xứng đáng với tầm vóc và sứ mệnh của một đại học quốc gia. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Đảng ta đã nhiều lần cảnh báo, tụt hậu là nguy cơ bao trùm, đe dọa vận mệnh và tương lai dân tộc. Tụt hậu về trình độ phát triển bắt nguồn từ tụt hậu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, về hàm lượng tri thức trong sản xuất, dịch vụ và quản trị quốc gia. Trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ phát triển như vũ bão, tụt hậu đồng nghĩa với lệ thuộc, suy yếu và đánh mất cơ hội vươn lên.
Chính vì vậy, Đảng ta đã ban hành những quyết sách chiến lược rất quan trọng như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam… Đường lối đã rõ, thể chế đang mở, nguồn lực đã và đang được chuẩn bị. Vấn đề quyết định hiện nay là hành động, hành động quyết liệt, hiệu quả, đến nơi đến chốn, để hiện thực hóa khát vọng phát triển cao trong nhiều thập kỷ tới nhằm đưa đất nước thoát khỏi tình trạng tụt hậu và vươn lên nhóm quốc gia phát triển tiên tiến vào năm 2045.
Với yêu cầu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội, phải luôn tự soi mình trong trách nhiệm quốc gia và trong khát vọng vươn lên của dân tộc. Trong kỷ nguyên mà vận mệnh quốc gia ngày càng được quyết định bởi tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người, Đại học Quốc gia Hà Nội càng phải vươn lên mạnh mẽ hơn nữa, trở thành trụ cột học thuật hàng đầu, trung tâm sáng tạo lớn, lực lượng tiên phong của giáo dục đại học Việt Nam; đồng thời là một gương mặt tiêu biểu, có uy tín của trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia. Đồng ý với mục tiêu mà Đại học Quốc gia Hà Nội đặt ra đến năm 2030 nằm trong nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á và đến 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị một số ngành mũi nhọn sẽ đứng vào nhóm 100 toàn cầu.
Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, Đại học Quốc gia Hà Nội cần có triết lý giáo dục hiện đại, quản trị tiên tiến và môi trường học thuật khai phóng; khẩn trương hoàn thiện Khu đô thị đại học Hòa Lạc theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, kết nối hữu cơ với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, hình thành hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước; có lộ trình cụ thể, phân giao mục tiêu, nhiệm vụ cho từng thành viên, từng đơn vị, nhóm nghiên cứu, định hướng quản lý theo kết quả; đầu tư cho Đại học Quốc gia Hà Nội để xây dựng hạ tầng khoa học hiện đại, thu hút và trọng dụng nhân tài trong nước, quốc tế.
Phải trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Đại học Quốc gia Hà Nội phải là nơi dám đi trước, dám thử nghiệm và mở đường cho những mô hình mới về giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó cung cấp cơ sở thực tiễn để Đảng, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển trong kỷ nguyên mới. Đại học Quốc gia Hà Nội phải đi tiên phong trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng; cần trở thành nơi hội tụ trí tuệ quốc gia để nghiên cứu, làm chủ và phát triển các công nghệ nền tảng. Các chương trình hành động phải được triển khai quyết liệt, làm đến cùng, đo được kết quả, rõ được hiệu quả; đưa thành tựu đào tạo, nghiên cứu trực tiếp phục vụ đất nước, Thủ đô Hà Nội và các địa phương.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển, gắn chặt hơn nữa nhà trường với Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và xã hội; cần chủ động hình thành các chương trình nghiên cứu, tư vấn chính sách và đổi mới sáng tạo theo đặt hàng lớn của quốc gia; tăng cường hợp tác với các bộ, ngành, Thủ đô Hà Nội, các địa phương, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu và mạng lưới chuyên gia quốc tế. “Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành “túi khôn” để Nhà nước tìm đến khi cần luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược; là địa chỉ doanh nghiệp tìm đến để cùng phát triển công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh mới; là nơi xã hội tìm thấy niềm tin vào sức mạnh của tri thức, khoa học và giáo dục Việt Nam”, Tổng Bí thư chỉ rõ.
Với truyền thống lâu đời và vị thế đại học hàng đầu của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn, Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành một địa chỉ tiêu biểu của ngoại giao học thuật Việt Nam. Mỗi cán bộ, giảng viên, học sinh, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội cần ý thức sâu sắc rằng mình đang góp phần đại diện cho trí tuệ, văn hóa và phẩm giá Việt Nam trong mọi hoạt động học thuật, đối ngoại và giao lưu quốc tế. Bằng tri thức đỉnh cao, phong thái văn minh, bản lĩnh hội nhập và bản sắc dân tộc, Đại học Quốc gia Hà Nội phải góp phần lan tỏa mạnh mẽ sức mạnh mềm Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Đại học Quốc gia Hà Nội phải tổ chức thật tốt việc giáo dục chính trị - tư tưởng sâu rộng trong toàn thể cán bộ và sinh viên về truyền thống đáng tự hào, về vai trò, trách nhiệm và sứ mệnh của người trí thức trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Truyền thống ấy là một di sản quý giá, cần được bảo tồn, lan tỏa và chuyển hóa thành động lực hành động. Từ mái trường này đã trưởng thành nhiều nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng và Nhà nước như Tổng Bí thư Trường Chinh, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp; nhiều nhà khoa học, văn nghệ sĩ lớn; nhiều trí thức anh hùng, sinh viên tiêu biểu, những người dâng hiến sức lực, trí tuệ, tuổi trẻ và cả máu xương để khắc tạc nên “dáng đứng Việt Nam”. Mỗi nhà giáo, nhà khoa học, mỗi học sinh, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội hôm nay cần sống, học tập, nghiên cứu và cống hiến sao cho xứng đáng với các thế hệ đi trước, với niềm tin của Tổ quốc, nhân dân và sự quan tâm đặc biệt mà Đảng, Bác Hồ luôn dành cho sự nghiệp giáo dục, khoa học và công nghệ nước nhà”.
Để thực hiện thành công các nhiệm vụ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Đại học Quốc gia Hà Nội chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, đề xuất Bộ Chính trị, Chính phủ những cơ chế, chính sách phát triển đột phá cho Đại học Quốc gia Hà Nội nói riêng và giáo dục đại học Việt Nam nói chung. Trong đó đặc biệt chú trọng tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, quản trị, tài chính, nhân lực, tự chủ đại học, tự do học thuật, đầu tư cho khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược; qua đó giúp Đại học Quốc gia Hà Nội phát triển xứng tầm, đồng thời tạo động lực đổi mới mạnh mẽ toàn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Chặng đường phía trước dẫu còn nhiều thách thức, nhưng với bề dày lịch sử vẻ vang, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tin tưởng Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ tiếp tục vươn lên mạnh mẽ trở thành biểu tượng của trí tuệ Việt Nam, đóng góp xứng đáng cho sự nghiệp xây dựng đất nước ta ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như Bác Hồ kính yêu hằng mong ước.
Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Đại học Quốc gia Hà Nội, ghi nhận những đóng góp xuất sắc trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức, đổi mới sáng tạo và phụng sự đất nước.
