Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 20/10, ông Trump khẳng định: “Tôi nghĩ cuối cùng chúng ta sẽ có một thỏa thuận thương mại tuyệt vời với Trung Quốc”. Sự lạc quan này trái ngược với cuộc chiến thương mại đang leo thang giữa hai bên xung quanh vấn đề thuế và nguồn cung khoáng sản đất hiếm – một lĩnh vực mang tính chiến lược trong các ngành công nghệ cao và quốc phòng.
Trước đó, ngày 9/10, Bắc Kinh đã công bố hạn chế xuất khẩu đất hiếm – nhóm nguyên liệu mà Trung Quốc hiện chiếm hơn 70% sản lượng toàn cầu – làm dấy lên lo ngại về gián đoạn chuỗi cung ứng công nghệ. Đáp lại, Tổng thống Trump cảnh báo sẽ tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc lên tới 157% nếu không đạt được thỏa thuận trước ngày 1/11.
Không chỉ dừng ở đó, các mức thuế trả đũa lẫn nhau cũng đã khiến thương mại nông sản giữa hai nước gần như tê liệt. Trung Quốc – vốn là khách hàng mua đậu tương lớn nhất của Mỹ – đã ngừng nhập khẩu loại nông sản chủ lực này. Ông Trump cho biết: “Họ ngừng mua đậu tương của chúng tôi như một hình thức trừng phạt. Đó đúng là một sự trừng phạt đối với nông dân của chúng tôi, nhưng chúng tôi sẽ không để điều đó xảy ra”.
Bất chấp những đòn qua lại, Tổng thống Trump vẫn kỳ vọng hai nước sẽ tìm được tiếng nói chung.
Ông Trump dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến công du châu Á cuối tháng này. Ngoài ra, Tổng thống Mỹ tiết lộ ông đã nhận lời mời thăm Trung Quốc vào đầu năm tới, cho thấy hai bên đang tìm cách duy trì đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất.
Trong khi đó, các tập đoàn Mỹ cũng lên tiếng kêu gọi Tổng thống Mỹ chấm dứt một số biện pháp hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc, mà họ cho là “gây hại cho chính nền kinh tế Mỹ”.
Trong bức thư gửi Tổng thống Trump, Hội đồng Thương mại Đối ngoại quốc gia Mỹ (NFTC) – tổ chức đại diện cho các tập đoàn như Oracle, Amazon và Exxon Mobil – đã yêu cầu chính quyền đình chỉ ngay “Quy định các công ty liên kết” (Affiliates Rule), vốn ngăn doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu hàng hóa và công nghệ cho những công ty có phần sở hữu từ các doanh nghiệp bị trừng phạt. NFTC cho rằng quy định này “đã khiến hàng tỷ USD xuất khẩu bị đình trệ, đi ngược lại nỗ lực giảm thâm hụt thương mại và mở rộng xuất khẩu”.
Chủ tịch NFTC Jake Colvin cảnh báo nếu quy định này không được gỡ bỏ, “các quốc gia, dẫn đầu là Trung Quốc, sẽ loại bỏ các công ty Mỹ khỏi chuỗi cung ứng của họ”, làm suy yếu an ninh kinh tế của nền kinh tế đầu tàu thế giới.
Trong một diễn biến liên quan, chính quyền của Tổng thống Trump cũng chuẩn bị áp thuế tới 100% đối với hàng hóa Nicaragua, sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) kết luận quốc gia Trung Mỹ này vi phạm nghiêm trọng các tiêu chuẩn lao động. Nếu lệnh trừng phạt trên được áp dụng, Nicaragua có thể mất hoàn toàn các ưu đãi thuế quan trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Tự do Trung Mỹ - Cộng hòa Dominicana (CAFTA-DR), đẩy mức thuế lên trên 100%. Mỹ hiện nhập khẩu khoảng 4,6 tỷ USD hàng hóa từ Nicaragua mỗi năm, với mức thâm hụt thương mại khoảng 1,9 tỷ USD.
