Dưới đây là top những sự kiện kinh tế thế giới có ảnh hưởng lớn, cả tích cực lẫn tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất
Quyết định về lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Mỹ đã ảnh hưởng nhiều tới giá vàng thế giới và tỷ giá đồng đô la
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã có cuộc họp kéo dài 2 ngày, và đến rạng sáng ngày 17/12 (theo giờ Việt Nam) FED đưa ra quyết định cuối cùng về lãi suất. Theo đó mức lãi suất sẽ được tăng lên, từ mức 0 – 0,25% đến 0,25 – 0,5%. Ngoài ra, FED cũng đưa ra dự đoán đến cuối năm 2016, lãi suất sẽ tiếp tục tăng và đứng tại mức 1,375%.
Quyết định trên của FED đã gây ảnh hưởng nhiều tới tỷ giá đồng đô la và giá vàng giao dịch trong nước và thế giới.
Hiện tại, do ảnh hưởng từ lãi suất nên giá vàng đang giảm mạnh, lập mức sàn mới trong suốt 6 năm qua. Ngược lại, tỷ giá đồng đô la lại tăng mạnh đến kịch trần.
Nhiều chuyên gia nhận định, nếu đồng đô la cứ tiếp tục tăng mạnh như hiện nay thì lòng tin của người dân trong nước vào đồng VNĐ sẽ bị lung lay, dễ dẫn đến lạm phát do hàng hóa nhập khẩu sẽ phải trả lượng tiền đồng lớn hơn, nợ công cũng tăng lên do tính bằng tiền đồng.
Để giải quyết vấn đề này, rất có thể Ngân hàng Nhà nước sẽ buộc phải nới biên độ nhằm ổn định giá vàng cũng như giá đô la giao dịch.
Giá dầu giảm mạnh trong gần 1 năm qua
Năm 2015 là năm mà giá dầu chịu nhiều đợt biến động mạnh chưa từng thấy trong suốt 10 năm trở lại đây.
Bắt đầu từ đầu năm, giá dầu dừng tại mức 60 USD/thùng thì càng về những ngày cuối năm, giá dầu càng tụt dốc không phanh, và rớt xuống gần mức kỷ lục từ năm 2008. Cụ thể, giá dầu hiện tại đang dao động quanh mốc dưới 40 USD/thùng. Giới chuyên gia lo ngại rất có thể giá dầu sẽ còn giảm xuống mức 20 USD/thùng.
Nguyên nhân chính dẫn đến việc giá dầu sụt giảm mạnh là do tình trạng nguồn cung tiếp tục dư thừa, bên cạnh đó nhu cầu tiêu thụ lại yếu đi.
Việc giá dầu giảm đã tác động mạnh đến thị trường tài chính thế giới.
Cụ thể, giá cổ phiếu thuộc nhóm năng lượng trên toàn cầu đồng loạt giảm giá, chứng khoán các tập đoàn xăng dầu lớn toàn cầu như Chevron, ExxonMobil đồng loạt mất giá.
Điều này khiến các quốc gia cam kết không giảm sản lượng khiến các nước xuất khẩu dầu gặp khó khăn, trong đó có Việt Nam.
Các chuyên gia nhận định, nếu giá dầu vẫn tiếp tục chiều hướng giảm sâu thì sẽ nảy sinh những tác động tiêu cực đến nền kinh tế trong nước và có thể làm giảm 2 điểm phần trăm tăng trưởng GDP vào năm 2016.
Hai diễn biến lớn liên quan đến đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc
Trong năm vừa qua, Trung Quốc đã có một thời gian dài quyết định phá giá đồng nhân dân tệ (NDT). Diễn biến này đã gây ra sự chú ý đặc biệt của các quốc gia trên thế giới.
Bắt đầu từ ngày 11/8, Trung Quốc tuyến bố phá giá đồng NDT ở mức 1,9%. Tiếp sau đó, đồng tiền này tiếp tục giảm 3% qua 3 phiên giao dịch liên tiếp và dừng lại ở mức giảm 4,6% so với đồng USD.
Hành động này của Trung Quốc đã khiến đồng NDT có bước sụt giảm sâu nhất kể từ năm 1994.
Chưa dừng lại tại đó, trong các ngày 12 và 14/12, Trung Quốc lại tiếp tục phá giá đồng NDT. Cụ thể, một đô la Mỹ đổi được 6,4495 NDT.
Mục đích chính khiến Trung Quốc thả lỏng đồng NDT là nhằm tiến tới tự do hóa và phục hồi xuất khẩu. Tuy nhiên, động thái này làm dấy lên những quan ngại về việc Bắc Kinh sẽ phải rất lâu nữa mới thay đổi được nền kinh tế, tạo sự tăng trưởng cân bằng hơn dựa trên nhu cầu tiêu thụ nội địa.
Trước đó, làn sóng phá giá đồng tiền của quốc gia đã diễn ra tại một số nước trong khu vực như Philippine, Indonesia,…
Có thể thấy rõ, việc Trung Quốc liên tiếp phá giá đồng NDT đã có nhiều tác động trực tiếp tới kinh tế Việt Nam, đặc biệt là vấn đề xuất khẩu.
Khi đồng NDT giảm giá, dẫn đến xuất khẩu và tăng trưởng của Trung Quốc tăng, Việt Nam cũng sẽ được hưởng lợi từ những diễn biến này, do nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc đối với các nguyên liệu từ Việt Nam gia tăng. Một số tính toán cho thấy, nếu đồng NDT giảm giá 1%, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc có thể tăng theo khoảng 1%.
Một số nhận định lại cho rằng, khi đồng NDT giảm giá, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực do hàng hóa của Việt Nam kém canh tranh hơn. Tuy nhiên, nếu xuất khẩu của Việt Nam bị giảm về tổng thể, nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc cũng sẽ lại giảm theo.
Còn vào ngày 30/11 vừa qua, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đã đưa ra tuyên bố về đồng nhân dân tệ của Trung Quốc.
Theo đó, đồng tiền này đã đủ điều kiện để đưa vào giỏ tiền tệ quốc tế, hay còn được gọi là Quyền rút vốn đặc biệt (SDR). Quyết định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2016.
Được biết, khi tham gia vào Quyền rút vốn đặc biệt đồng nhân dân tệ chiếm tỷ trọng 10,92%, đồng USD có tỷ trọng 41,73%, đồng Euro là 30,98%, đồng Yên Nhật 8,33% và bảng Anh là 8,09%.
Đây cũng là lần đầu tiên các thành phần trong SDR được thay đổi, kể từ năm 1999, khi đồng Euro thay thế đồng Mark của Đức và Franc của Pháp. Và đây còn là bước ngoặt lớn đẩy vị thế của đồng NDT lên cao trên trường tài chính quốc tế.
Hoàn tất đàm phán hiệp định thế kỷ TPP
Vào thời gian từ ngày 30/9 đến ngày 04/10, Bộ trưởng phụ trách thương mại của 12 nước tham gia TPP bao gồm : Australia, Bruney, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zeland, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam đã có cuộc họp tại Atlanta, Mỹ để tìm kiếm thỏa thuận cuối cùng nhằm kết thúc phiên đàm phán.
Sau thời gian đàm phán khẩn trương kéo dài 5 ngày (dài hơn 2 ngày so với dự kiến), cuối cùng đã đưa ra được sự đồng thuận về các vấn đề còn tồn tại, trong đó có một số vấn đề quan trọng như mở cửa thị trường, sở hữu trí tuệ, quy định về lao động, doanh nghiệp nhà nước,…
Đến ngày 5/10, Hiệp định đối tác Thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã chính thức được thông qua, chính thức kết thúc quá trình đàm phán kéo dài hơn 5 năm.
Được biết, đầu tháng 12, báo cáo của Ngân hàng thế giới cho thấy, TPP sẽ bổ sung thêm 8% GDP, 17% giá trị xuất khẩu thực tế và 12% lượng tích lũy tài sản cho Việt Nam trong vòng 20 năm tới.
Tuy nhiên, TPP chỉ thành hiện thực khi Quốc hội các nước thành viên thông qua và quá trình này cần ít nhất 18 - 24 tháng. Cùng với lộ trình cam kết của các nước, phải mất 4 - 5 năm, các tác động tích cực lẫn thách thức của TPP lên nền kinh tế mỗi nước mới thật sự rõ ràng.
Nói về Việt Nam, một thành viên trong TPP có GDP vào mức thấp nhất so với các thành viên còn lại thì việc gia nhập TPP đã mở ra một cơ hội mới, bên cạnh đó cũng tồn tại những thách thức lớn.
Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, TPP có thể sẽ giúp GDP Việt Nam tăng thêm 23,5 tỷ USD vào năm 2020 và 33,5 tỷ USD vào năm 2025.
Còn về vấn đề xuất khẩu và đầu tư, Việt Nam sẽ phát triển mạnh theo hướng đẩy mạnh xuất khẩu sang các nước thành viên khác khi mức thuế quan dần giảm về 0%. Từ đó, thu hút nhiều mức đầu từ vốn ngoại vào thị trường Việt Nam.
Lê Khánh
