Trống Uganda 'kêu cứu' giữa vòng xoáy nhạc cụ điện tử

0:00 / 0:00
0:00

(Ngày Nay) - Là một quốc gia Đông Phi với nền văn hóa đa dạng, phong phú, trống xuất hiện trong mọi sự kiện tại Uganda từ truyền tin cho đến trở thành nhạc cụ chủ chốt trong các lễ hội. Nhưng hiện nay, trống truyền thống Uganda đang dần bị thay thế bởi các nhạc cụ hiện đại khác, kéo theo các làng nghề và thợ thủ công làm trống phải đương đầu với nhiều thách thức chưa từng có.

Biểu diễn trống truyền thống Uganda. Ảnh: Singing Wells.
Biểu diễn trống truyền thống Uganda. Ảnh: Singing Wells.

Cái nôi của trống truyền thống Uganda

Mpambire, một ngôi làng ở quận Mpigi, miền trung Uganda, được biết đến là nơi sản sinh ra trống truyền thống trong cả nước. Ngôi làng rải rác các xưởng tạm, nơi trống được làm từ gỗ, gân và da động vật. Những đống gỗ lớn được đốn hạ từ khu rừng gần đó hiện đang nhanh chóng được thay thế bằng những khu vườn và khu định cư mới khi dân số của khu vực này ngày càng tăng.

Francis Yiga, một nghệ nhân trong làng, trả lời một cuộc phỏng vấn gần đây rằng kỹ thuật làm trống đã được truyền từ ông bà, cha mẹ cho tới thế hệ con cháu. Anh cho biết đây là một kỹ năng đặc biệt cần nhiều thời gian học hỏi.

"Tôi bắt đầu học cách làm trống khi còn đi học. Sau mỗi giờ lên lớp, tôi hỗ trợ ông ngoại một số công đoạn. Cũng vì sớm kiếm được tiền từ công việc này nên tôi bị cuốn hút vào nghề làm trống", Yiga nói.

"Chúng tôi đã được đào tạo và đang trồng số cây nguyên liệu của mình dù chúng mất nhiều thời gian hơn để phát triển. Chúng tôi cũng đi đến những nơi khác trên đất nước để lấy gỗ, đặc biệt là ở những khu vực mà cư dân không biết sử dụng chúng vào việc gì".

Còn Fred Mwanjje, hàng xóm của Yiga, cũng là một nghệ nhân làm trống cho hay, tùy vào kích thước của sản phẩm và nhu cầu của khách hàng, việc chế tác trống mất tới sáu tháng để có thể xuất ra một lô hàng. Mwanjje cho biết có những khách hàng với yêu cầu đặc biệt như làm nhiều bộ với một tông màu cụ thể.

Cả Mwanjje và Yiga đều tin rằng thời xa xưa tốt đẹp của trống truyền thống Uganda đã không còn sau sự ra đời của các nhạc cụ hiện đại như piano điện, guitar, trống hiện đại. Họ cũng tuyên bố rằng sinh kế của họ đang bị đe dọa bởi hiện đại hóa.

"Chúng tôi đã phải đối mặt với rất nhiều thách thức vì nhạc cụ điện tử. Chúng tôi không bán được nhiều như trước đây. Ví dụ, với trường học, nhà thờ, chúng tôi từng bán trống cho họ nhưng giờ họ đang mua đàn piano. Ở địa phương này, ngày xưa mọi người thường mua trống để chơi trong đám cưới nhưng ngày nay họ thuê hệ thống âm thanh khuyếch đại", Yiga nói.

Các chuyên gia đồng tình với nghệ nhân khi cho rằng việc đón nhận những sản phẩm hiện đại mà không đánh giá tác động tiêu cực của nó đối với các giá trị văn hóa châu Phi là một mối đe dọa lớn.

Sam Okello, Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Trung tâm Văn hóa Quốc gia Uganda, một tổ chức nhà nước chịu trách nhiệm quảng bá văn hóa, nói rằng: "Dù hiện đại là tốt, nhưng nó cũng có thể gây ảnh hưởng tiêu cực, đặc biệt là ở giới trẻ, những người có thể chấp nhận cái mới mà quên đi các giá trị truyền thống". Ông nhấn mạnh rằng các quốc gia nên phát triển dựa trên các giá trị văn hóa của họ.

Yiga nói rằng mặc dù thời hiện đại đặt ra những mối đe dọa đối với sự tồn tại của trống truyền thống, nhưng sẽ rất khó để xóa sạch di sản này vì những người dân địa phương vẫn rất trân trọng văn hóa của họ.

"Đối với những người yêu thích trống, họ sẽ tiếp tục nhảy múa với chúng. Ví dụ như ở trường học, sẽ có hội diễn văn nghệ và học sinh không thể chỉ sử dụng đàn piano mà phải sử dụng trống", anh nói.

Tác động của COVID-19

Theo Mwanjje, sự bùng phát của đại dịch COVID-19 vào năm 2020 đã làm trầm trọng thêm tình hình vốn đã bấp bênh của các nghệ nhân làm trống tại Uganda.

Các trường học, tổ chức tôn giáo và trung tâm giải trí, vốn là những khách hàng chính của họ, đều bị đóng cửa khi chính phủ áp dụng các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt nhằm kiểm soát sự lây lan của đại dịch. Điều này có nghĩa là các nghệ nhân cũng phải đóng cửa các cửa hàng của họ

Trống Uganda 'kêu cứu' giữa vòng xoáy nhạc cụ điện tử ảnh 1

Để tồn tại, trống cổ truyền Uganda đang được "thay áo mới". Ảnh: Tân Hoa Xã.

"COVID-19 đã ảnh hưởng đến chúng tôi rất nhiều vì tất cả những nơi chúng tôi bán sản phẩm đều đã đóng cửa còn khách du lịch thì không đến. Ngay cả việc tụ tập cũng không được phép", Mwanjje nói.

Mwanjje, giống như hầu hết các đồng nghiệp của anh đều lo sợ rằng khách hàng của họ có thể đã chuyển đi, một số doanh nghiệp đã đóng cửa. Các nghệ nhân hiện đang đặt hy vọng vào nền kinh tế mới mở cửa gần đây, tin rằng việc kinh doanh sẽ trở lại bình thường trước đại dịch.

Các nhóm nhạc ở Uganda cũng bắt đầu ấp ủ ý tưởng chơi nhạc cụ truyền thống cùng với các nhạc cụ điện hiện đại.

Bên cạnh đó, một số ban nhạc ở Kampala, thủ đô của Uganda, đã kết hợp các nhạc cụ truyền thống và hiện đại để tạo nên những bước ngoặt trong nghệ thuật ở châu Phi trong thời đại toàn cầu hóa văn hóa.

Bên cạnh việc xem trống là nhạc cụ, các nghệ nhân đang nghĩ các phương tiện tiếp thị trống như đồ trang trí, đồ chơi cho trẻ em và quà lưu niệm cho khách du lịch.

"Trống Uganda" dùng để chỉ một loại trống cổ truyền của Đông Phi được làm ra ở trong và xung quanh lãnh thổ Uganda. Phần thân bằng gỗ của trống được giấu bên dưới những đường viền có khoảng cách đều đặn để giữ chặt hai tấm da làm mặt trống.

Theo Global Times
Triệt phá đường dây cho vay lãi nặng và đòi nợ thuê có quy mô lớn
Triệt phá đường dây cho vay lãi nặng và đòi nợ thuê có quy mô lớn
(Ngày Nay) - Công an thành phố Hà Nội cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự (Công an thành phố Hà Nội) vừa phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) và các đơn vị nghiệp vụ của Công an thành phố triệt phá một đường dây cho vay lãi nặng qua app và đòi nợ thuê có quy mô lớn, liên quan đến gần 300 đối tượng, trong đó có cả người nước ngoài.
Những người mắc COVID-19 có nguy cơ cao hình thành cục máu đông trong phổi
Những người mắc COVID-19 có nguy cơ cao hình thành cục máu đông trong phổi
(Ngày Nay) - Những người từng mắc COVID-19 có nguy cơ hình thành các cục máu đông trong phổi, cũng như mắc các triệu chứng về đường hô hấp, cao gấp đôi so với những người chưa từng mắc. Đây là kết quả nghiên cứu do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ tiến hành, công bố ngày 24/5.
Kinh tế Nhật Bản khởi sắc sau đại dịch COVID-19
Kinh tế Nhật Bản khởi sắc sau đại dịch COVID-19
(Ngày Nay) - Ngày 25/5, Văn phòng Nội các Nhật Bản công bố báo cáo hằng tháng, khẳng định nền kinh tế nước này đang dần phục hồi sau đại dịch COVID-19. Báo cáo cho biết “nền kinh tế Nhật Bản đang có những dấu hiệu khởi sắc”, trong bối cảnh "những ảnh hưởng nghiêm trọng của dịch bệnh đang suy giảm”.
Phát hiện di tích hang động tiền sử ở Bắc Kạn
Phát hiện di tích hang động tiền sử ở Bắc Kạn
(Ngày Nay) - Thông tin từ Viện Khảo cổ học cho biết, Viện Khảo cổ học, Hội Khảo cổ học Việt Nam và Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn vừa phối hợp khảo sát, phát hiện một số địa điểm có dấu tích văn hóa của người tiền sử trong hang động thuộc những dãy núi đá vôi ở xã Quảng Khê, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, trong đó nổi bật là di tích hang Thẳm Un.
Khẩu trang y tế gia cố thêm 2 lớp lụa giúp tăng hiệu quả ngăn ngừa virus
Khẩu trang y tế gia cố thêm 2 lớp lụa giúp tăng hiệu quả ngăn ngừa virus
(Ngày Nay) - Trong một nghiên cứu để tìm ra loại khẩu trang ưu việt có khả năng ngăn ngừa sự lây lan của các loại virus, kể cả virus SARS-CoV-2 gây bệnh dịch COVID-19, các nhà sinh vật học thuộc Đại học Cincinnati phát hiện khẩu trang y tế kết hợp 2 lớp lụa tơ tằm bảo vệ có tác dụng này.
Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Nỗ lực hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII đề ra
Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XV: Nỗ lực hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIII đề ra
(Ngày Nay) - Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 3, sáng 25/5, Quốc hội thảo luận ở tổ về Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2021; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2022.
Tăng cường giám sát, phát hiện ca nghi ngờ bệnh đậu mùa khỉ
Tăng cường giám sát, phát hiện ca nghi ngờ bệnh đậu mùa khỉ
(Ngày Nay) - Bộ Y tế cho biết, Tổ chức Y tế thế giới dự báo dịch bệnh đậu mùa khỉ sẽ tiếp tục gia tăng số trường hợp mắc trong thời gian tới. Vì thế, Bộ Y tế đã có Công văn số 2668/BYT-DP gửi đến Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tăng cường giám sát, phòng chống bệnh đậu mùa khỉ.
Bất thường đường dây nhập siêu xe biếu tặng: Siêu xe về đâu?
Bất thường đường dây nhập siêu xe biếu tặng: Siêu xe về đâu?
(Ngày Nay) -  Theo điều tra của PV Tiền Phong, có những đối tác nước ngoài mỗi năm hào phóng “tặng” hơn 100 siêu xe cho doanh nghiệp, cá nhân ở Việt Nam. Các đối tác này hầu hết là đại lý, nhà buôn ô tô nổi tiếng, hãng vận tải biển xuyên biên giới. Xe biếu tặng cuối cùng không đi về địa chỉ được cấp phép trước đó mà vào… các showroom ô tô.
Tìm ra mối liên quan giữa ô nhiễm không khí và COVID-19
Tìm ra mối liên quan giữa ô nhiễm không khí và COVID-19
(Ngày Nay) - Nghiên cứu mới đây trên hàng trăm nghìn bệnh nhân mắc COVID-19 tại các bệnh viện ở Ontario, Canada đã cho thấy mối liên quan giữa mức độ nghiêm trọng của việc mắc bệnh và ô nhiễm không khí nói chung. Giới chuyên gia cho rằng điều này càng củng cố thêm bằng chứng hiện có cho thấy ô nhiễm không khí là "kẻ giết người thầm lặng”.