Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang quyết liệt triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các Nghị quyết chiến lược, trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Thống kê đang thực hiện nhiệm vụ này như thế nào, thưa bà?
Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số quốc gia, ngành Thống kê nhận thức rõ trách nhiệm trong việc sản xuất và cung cấp thông tin thống kê chất lượng cao, kịp thời, minh bạch để số liệu thống kê trở thành tài nguyên phát triển kinh tế số đất nước.
Những năm gần đây, quy trình sản xuất thông tin thống kê đã được ban hành mới theo hướng hiện đại hóa, làm cơ sở cho chuyển đổi số toàn diện. Hình thức thu thập thông tin thống kê được chuyển đổi từ phiếu giấy sang phiếu điều tra điện tử, giúp nâng cao đáng kể tính kịp thời và chất lượng dữ liệu thống kê.
Về hạ tầng dữ liệu, ngành Thống kê đã từng bước xây dựng Cơ sở dữ liệu thống kê quốc gia nhằm chuyển đổi căn bản và toàn diện việc sản xuất và sử dụng thông tin thống kê. Hiện nay, giai đoạn 1 thực hiện xây dựng Kho dữ liệu thống kê tổng hợp đã hoàn thành, kết nối, cung cấp dữ liệu cho Trung tâm dữ liệu quốc gia, là tài nguyên dùng chung trong hệ thống cơ quan Nhà nước.
Đặc biệt, ngành Thống kê đã cải cách, tinh gọn bộ máy, giảm các đầu mối trong việc tổng hợp số liệu giúp cho việc tổng hợp thông tin được nhanh chóng, kịp thời. Việc cải cách, tinh gọn bộ máy cũng làm tăng trách nhiệm của công chức chuyên trách về thống kê, từ đó, chất lượng số liệu thống kê cũng được cải tiến.
Hiện nay, ngành Thống kê đang tập trung xây dựng các phương pháp, chỉ tiêu nghiệp vụ thống kê nhằm đáp ứng nhu cầu số liệu thống kê của Đảng, Chính phủ để phục vụ các chương trình, nghị quyết thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số.
Bên cạnh đó, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu thống kê hiện đại, bao gồm: Kho dữ liệu thống kê vi mô tập trung phục vụ đa dạng nhu cầu khai thác của các cơ quan, doanh nghiệp, người dân; Kho metadata phục vụ hiểu đúng, sử dụng đúng giá trị của dữ liệu thống kê, đồng thời phục vụ chuẩn hóa, quản lý dữ liệu thống kê.
Ngành cũng đang xây dựng nền tảng số quản lý dữ liệu thống kê dùng chung và các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu để tập trung hóa các hoạt động quản lý, thu thập, xử lý, tích hợp, tổng hợp dữ liệu thống kê, từ đó cung cấp, chia sẻ tài nguyên dữ liệu tin cậy, đa dạng cho các đối tượng người dùng.
 |
TS Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính). |
Có thể thấy công tác chuyển đổi số của ngành Thống kê đang được triển khai quyết liệt, yếu tố nền tảng là ứng dụng công nghệ. Vậy, yếu tố con người - những cán bộ thống kê đang "chuyển mình" như thế nào, thưa bà?
Những năm qua, chất lượng số liệu thống kê của Việt Nam đã từng bước được nâng cao rõ rệt. Kết quả đó không phải là sự thay đổi đơn lẻ, mà là thành quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, liên tục của toàn ngành Thống kê, trong đó vai trò của từng cán bộ thống kê từ trung ương đến địa phương là yếu tố quyết định.
Như đã nói ở trên, ngành Thống kê đã và đang triển khai mạnh mẽ chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình sản xuất thông tin thống kê. Điển hình là đến nay, tất cả các cuộc điều tra thống kê của ngành đã chuyển sang sử dụng phiếu điều tra điện tử thay cho phiếu giấy; việc giám sát, làm sạch và tổng hợp dữ liệu được thực hiện trên nền tảng số, thống nhất từ trung ương đến địa phương.
Sự chuyển đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi công cụ, mà đòi hỏi mỗi cán bộ thống kê phải chủ động học hỏi, nâng cao kỹ năng công nghệ, thích ứng với phương thức làm việc mới. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp rút ngắn thời gian thu thập, xử lý và tổng hợp dữ liệu; đồng thời hạn chế sai sót thủ công, nâng cao độ chính xác và tính nhất quán của số liệu.
Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ ngành Thống kê đã không ngừng học hỏi, cập nhật các phương pháp thống kê tiên tiến, phù hợp với thông lệ quốc tế. Việc từng bước áp dụng Hệ thống tài khoản quốc gia SNA 2008, cũng như nghiên cứu, phát triển các phương pháp đo lường mới đối với các lĩnh vực như kinh tế số, tăng trưởng xanh, phát triển bền vững… đã góp phần nâng cao tính so sánh quốc tế của số liệu thống kê Việt Nam.
Trong thời gian tới, yêu cầu đối với thống kê ngày càng cao, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Điều đó đòi hỏi ngành Thống kê phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, trong đó yếu tố con người vẫn giữ vai trò trung tâm.
Với nền tảng đã được xây dựng, cùng với tinh thần trách nhiệm và khát vọng đổi mới của đội ngũ cán bộ, hệ thống Thống kê Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu quản lý, điều hành của Đảng, Nhà nước và nhu cầu thông tin của xã hội.
Trong giai đoạn tới, ngành Thống kê sẽ tập trung các nhiệm vụ gì để số liệu thống kê trở thành tài nguyên số quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số, thưa bà?
Ngành Thống kê sẽ tiếp tục đổi mới, chuyển đổi căn bản phương thức sản xuất thông tin thống kê từ mô hình dựa chủ yếu vào điều tra thống kê và báo cáo thống kê sang mô hình sản xuất thông tin thống kê dựa trên dữ liệu đa nguồn, trong đó dữ liệu hành chính giữ vai trò nền tảng, kết hợp với dữ liệu lớn, dữ liệu địa không gian và các nguồn dữ liệu khác nhằm nâng cao chất lượng, tính đầy đủ, tính kịp thời. Đổi mới quy trình sản xuất thông tin thống kê theo mô hình GSBPM (Generic Statistical Business Process Model) phiên bản mới nhất, bảo đảm bao quát toàn bộ vòng đời dữ liệu.
Mặt khác, ngành đổi mới mô hình thông tin thống kê theo GSIM nhằm chuẩn hóa cấu trúc thông tin, bảo đảm khả năng chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu; xây dựng và áp dụng chuẩn trao đổi dữ liệu thống kê theo SDMX trong toàn bộ hệ thống thống kê; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn dữ liệu và siêu dữ liệu (metadata) thống nhất bảo đảm liên thông, tích hợp và khai thác hiệu quả dữ liệu.
Bên cạnh đó, ngành phát triển hệ sinh thái dữ liệu thống kê đồng bộ, hiện đại, từng bước hình thành kinh tế dữ liệu thống kê gắn với kinh tế dữ liệu quốc gia. Trong đó, tiếp tục xây dựng, và vận hành cơ sở dữ liệu thống kê quốc gia theo hướng tập trung, tích hợp; kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; xây dựng, phát triển các sản phẩm dữ liệu thống kê có giá trị gia tăng cao cung cấp trên thị trường dữ liệu; xây dựng và vận hành Cổng dữ liệu thống kê cung cấp dữ liệu mở miễn phí; cung cấp dịch vụ dữ liệu có tính phí; cung cấp dịch vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu thống kê qua API; phát triển các dịch vụ dữ liệu thống kê trực tuyến khác phục vụ đa dạng đối tượng sử dụng.
Thêm vào đó, ngành tiếp tục đổi mới công tác phân tích, dự báo và phổ biến, cung cấp thông tin thống kê. Tăng cường ứng dụng các mô hình phân tích, dự báo hiện đại; phát triển hệ thống sản phẩm phân tích chuyên sâu phong phú, đa dạng. Đổi mới mạnh mẽ hoạt động phổ biến thông tin thống kê gồm tăng cường trực quan hóa dữ liệu (dashboard, infographic…); chuyển từ báo cáo tĩnh sang nền tảng dữ liệu tương tác; cho phép người dùng tự do tùy biến biểu đồ, chuỗi thời gian và trích xuất dữ liệu để tái sử dụng. Mở rộng cung cấp dữ liệu dưới dạng dịch vụ, phục vụ hiệu quả cho tất cả các đối tượng người dùng.
Ngoài ra, ngành đổi mới quản trị chất lượng thống kê; áp dụng đầy đủ các khung quản lý chất lượng thống kê quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam; thiết lập hệ thống đánh giá và giám sát chất lượng thống kê theo toàn bộ quy trình sản xuất thông tin; công khai minh bạch các tiêu chí chất lượng; tăng cường kiểm tra, đánh giá độc lập chất lượng dữ liệu từ các nguồn (điều tra, hành chính, dữ liệu lớn); xây dựng cơ chế phản hồi từ người sử dụng thông tin; chuẩn hóa quy trình bảo đảm chất lượng đối với dữ liệu hành chính và dữ liệu mới trước khi đưa vào sử dụng chính thức; đồng thời, nâng cao năng lực quản lý dữ liệu theo các quy định pháp lý của Việt Nam và chuẩn mực quốc tế để quản lý dữ liệu như một tài sản cốt lõi.
Có thể khẳng định, ngành Thống kê đang và sẽ đóng vai trò nòng cốt trong việc sản xuất dữ liệu thống kê thành một nguồn tài nguyên dữ liệu số quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng điều hành, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Xin trân trọng cảm ơn bà!
