Máy móc và thiết bị thông minh hơn mang lại nhiều lợi thế, trong khi các công nghệ mới giúp sản xuất và sử dụng các phát minh mới rẻ hơn và dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng tự động hóa cũng có thể giảm thiểu chi phí nhân công. Làm thế nào các quốc gia có thể chuẩn bị cho những thay đổi này và tối đa hóa lợi ích tiềm năng?
Trong những năm gần đây, công nghệ tiết kiệm lao động, cùng với toàn cầu hóa, đã làm giảm việc làm trong ngành sản xuất, đặc biệt là ở các nước tiên tiến. Nhiều nghiên cứu dự đoán tổn thất công việc lớn do tự động hóa. Chẳng hạn, Fredy và Ostern dự đoán rằng gần một nửa số công nhân Mỹ sẽ đối mặt với rủi ro công việc của họ được tự động hóa vào năm 2030.
 |
Các nước đang phát triển cũng không tránh khỏi xu hướng này. Nếu tự động hóa chiếm nhiều sản xuất ở các nước thu nhập cao, sẽ có ít nhu cầu cho công việc như vậy ở các thị trường mới nổi. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong thời đại thất nghiệp cao, đặc biệt là đối với giới trẻ. Nền kinh tế thế giới sẽ cần tạo ra khoảng 600 triệu việc làm mới trong 15 năm tới, hầu hết trong số họ ở châu Á và châu Phi cận Sahara (Báo cáo phát triển thế giới 2013). Chỉ riêng Ấn Độ và Trung Quốc sẽ có khoảng nửa tỷ thanh niên tham gia lực lượng lao động trong 15 năm tới, và 11 triệu thanh niên châu Phi dự kiến sẽ tham gia thị trường lao động mỗi năm trong thập kỷ tới.
 |
Thế nhưng khi công nghệ mới có thể gây ra sự phá hủy sáng tạo của một số công việc, thì nó cũng sẽ tạo ra nhiều công việc mới, một số trong đó chúng ta có thể tưởng tượng ngay cả ngày hôm nay. Trong quá khứ, công nghệ đã kết thúc việc tạo ra nhiều việc làm hơn là xóa sổ. Ví dụ, máy tính đã thay thế các công việc, chẳng hạn như các công việc được thực hiện bởi người đánh máy, nhưng chúng cũng làm tăng nhu cầu về công việc dựa trên máy tính và tạo ra các công việc mới liên quan đến phát triển, vận hành và lập trình máy tính. Phạm vi của những cơ hội này không thể được dự đoán từ hai hoặc ba thập kỷ trước. Vì khó dự đoán những công việc mới sẽ được tạo ra bởi công nghệ mới, tổn thất từ các công việc mà chúng ta biết ngày nay có xu hướng.
 |
Tầm quan trọng của tác động cách mạng công nghiệp 4.0 đối với các công việc dường như có liên quan đến mức độ kỹ năng của công nhân, và điều quyết định những lỗ hổng đối với tự động hóa có thường xuyên hay không. Một số nghiên cứu dự đoán rằng các công việc có tay nghề thấp sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất, trong khi những nghiên cứu khác lại dự đoán các công việc có kỹ năng trung bình sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất. Hầu hết các nghiên cứu có xu hướng đồng ý rằng những người lao động có tay nghề cao sẽ ít bị ảnh hưởng nhất, đó là một kịch bản có thể dẫn đến bất bình đẳng gia tăng.
Dựa trên một nghiên cứu về lực lượng lao động tại 46 quốc gia, Viện toàn cầu McKinsey kết luận rằng gần một nửa các hoạt động công việc trên toàn cầu có tiềm năng được tự động hóa. Giúp công nhân có được các kỹ năng mới là rất quan trọng.
Làm gì để chuẩn bị cho tương lai?
Hàn Quốc, quốc gia đổi mới nhất năm 2017 theo Bloomberg, là một ví dụ hiếm hoi của một quốc gia nơi thúc đẩy công nghiệp do chính phủ điều hành các lĩnh vực thâm dụng công nghệ đã thành công đáng kể. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là một trong những chủ đề được thảo luận nhiều nhất trong số các ứng cử viên tranh luận về cuộc bầu cử tổng thống gần đây.
Tổng thống mới đắc cử Moon Jae-in gần đây đã đề xuất một bộ chính sách nhằm giúp Hàn Quốc tận dụng tối đa cách mạng công nghiệp 4.0. Các chính sách này tập trung vào công nghệ tiên tiến vừa có khả năng mở rộng vừa có lợi nhuận. Đề xuất của ông bao gồm:
Cải thiện sự phối hợp và trao đổi kiến thức bằng cách tạo ra một ủy ban Cách mạng công nghiệp 4.0 dưới sự kiểm soát trực tiếp của tổng thống. Ủy ban này, được cho là bao gồm chính phủ, các chuyên gia và doanh nghiệp, và được điều phối bởi Bộ Khoa học, CNTT và Kế hoạch Tương lai, sẽ dẫn đầu việc hoạch định chính sách đối với các công nghệ cách mạng công nghiệp 4.0.
Thành lập một tổ chức hỗ trợ nghiên cứu và phát triển (R & D) cho các dự án nhỏ với sự hỗ trợ khởi nghiệp của chính phủ. Thiết lập cơ sở hạ tầng hỗ trợ, như đường cao tốc thông minh cho xe tự hành, có thể giảm chi phí sản xuất cho các phát minh mới.
 |
Trong khi đó, chính phủ Hàn Quốc cũng nhấn mạnh đến việc phát triển các kỹ năng. Họ có kế hoạch đào tạo và hỗ trợ 10.000 giáo viên khoa học máy tính ở các trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Bộ Việc làm và Lao động gần đây đã thông qua một chương trình cấp phép do nhà nước cấp để trau dồi nguồn nhân lực chuyên nghiệp trong các lĩnh vực phát triển nhanh chóng của cách mạng công nghiệp 4.0.
Các bước chủ động của Hàn Quốc để hỗ trợ chuyển đổi suôn sẻ sang nền kinh tế được hỗ trợ bởi các công nghệ mới, cho phép các phát minh mới được thương mại hóa và nhân rộng, và đầu tư vào các kỹ năng là một ví dụ tuyệt vời cho tất cả các nền kinh tế vật lộn với hậu quả - cả tích cực và tiêu cực - của cách mạng công nghiệp 4.0 Tất cả những hành động này, ngẫu nhiên, rất giống với các chính sách trước đây của chính phủ để hỗ trợ công nghiệp hóa nhanh chóng của đất nước. Bất chấp sự thay đổi kinh tế xã hội và mặc dù có những ảnh hưởng độc đáo đến cuộc sống của chúng ta, cách để chuẩn bị cho tự động hóa dường như là tiến hành kinh doanh như bình thường.
