Ngày Ngôn ngữ Mẹ quốc tế: Kỷ niệm 25 năm
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Ngôn ngữ Mẹ Quốc Tế (IMLD), UNESCO đã tổ chức hội nghị "Ngôn Ngữ Quan Trọng" tại trụ sở của mình ở Paris vào ngày 20 và 21/2/2025. Sự kiện bao gồm các cuộc thảo luận kỹ thuật (ngày 20/2), các phiên họp cấp cao (ngày 21/2), các màn biểu diễn văn hóa và triển lãm kỷ niệm sự đa dạng ngôn ngữ toàn cầu. Được UNESCO công nhận vào năm 1999 và sau đó được Liên Hợp Quốc thông qua, IMLD kỷ niệm sự đa dạng ngôn ngữ vào mỗi ngày 21/2 hàng năm, khuyến khích việc sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ.
UNESCO kêu gọi cộng đồng quốc tế thúc đẩy đa ngôn ngữ, coi sự phong phú và đa dạng của di sản ngôn ngữ là công cụ của hòa bình lâu dài.
Giảng dạy bằng ngôn ngữ mẹ đẻ
Ở châu Phi, trẻ em được dạy bằng ngôn ngữ mẹ đẻ có khả năng đọc hiểu cao hơn 30% so với những em được dạy bằng ngôn ngữ không quen thuộc vào cuối cấp tiểu học. UNESCO vì vậy thúc đẩy đa ngôn ngữ và tích hợp các ngôn ngữ quốc gia vào hệ thống giáo dục.
Hiện nay, 31 quốc gia châu Phi đã áp dụng các chính sách giáo dục đa ngôn ngữ, đây là một tiến bộ quan trọng đã bắt đầu mang lại kết quả. Ví dụ, Mozambique đã chứng kiến tỷ lệ thành công trong giáo dục tăng 15% nhờ việc giảng dạy bằng ngôn ngữ địa phương ở một phần tư các trường học.
Bảo tồn ngôn ngữ và đảm bảo sự đa dạng văn hóa
Không chỉ là vấn đề giáo dục, bảo tồn ngôn ngữ còn là yếu tố thiết yếu trong việc gìn giữ sự đa dạng văn hóa. Trong số 7.000 ngôn ngữ còn tồn tại trên thế giới, chỉ có 231 ngôn ngữ được sử dụng trong hệ thống giáo dục, đe dọa việc truyền thừa nhiều ngôn ngữ thiểu số. Tuy nhiên, sự đa dạng ngôn ngữ là nền tảng của sự đa dạng văn hóa, là nguồn gốc của sự gắn kết xã hội, tính bao trùm và phát triển bền vững.
Atlas Ngôn ngữ nguy cơ của UNESCO liệt kê khoảng 2.500 ngôn ngữ đang gặp nguy cơ trên toàn cầu, một tỷ lệ lớn trong số đó là ở châu Phi. Lên tới 10% ngôn ngữ châu Phi, đặc biệt là các ngôn ngữ được sử dụng bởi các cộng đồng nhỏ, có thể biến mất trong vòng một thế kỷ.
Tuy nhiên, một bản đồ về chính sách giáo dục ngôn ngữ tại châu Phi, được trình bày trong báo cáo Spotlight 2024 Learning Counts, cho thấy hơn một nửa số quốc gia trên lục địa này (31/55) đã áp dụng các chính sách giáo dục song ngữ hoặc đa ngôn ngữ.
Ngôn ngữ và trí tuệ nhân tạo
Quan hệ đối tác giữa Chiến lược Liên minh Châu Phi về Trí Tuệ Nhân Tạo và UNESCO nhằm bảo tồn các ngôn ngữ châu Phi và sự đa dạng văn hóa bằng cách tích hợp các công nghệ tiên tiến vào các sáng kiến văn hóa và giáo dục. Hợp tác này tập trung vào việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để ghi lại, phục hồi và quảng bá các ngôn ngữ địa phương, đặc biệt là những ngôn ngữ đang có nguy cơ tuyệt chủng.
Với sự hỗ trợ từ UNESCO và Chiến lược Liên minh Châu Phi này, RobotsMali, một tổ chức giáo dục phi lợi nhuận tại Mali, đã sử dụng sự kết hợp giữa các công nghệ trí tuệ nhân tạo, bao gồm ChatGPT và dịch máy, để sản xuất hơn 140 cuốn sách thiếu nhi bằng Bambara, một ngôn ngữ địa phương của Mali, chỉ trong vòng chưa đầy một năm.
