Thông tin từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai vừa ban hành Quyết định số 780/QĐ-UBND chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia.
Theo quyết định trên, Vườn quốc gia Bát Xát nằm trên địa phận hành chính thuộc 3 xã gồm xã Mường Hum, xã Dền Sáng và xã Y Tý (tỉnh Lào Cai). Trong đó, phía Bắc tiếp giáp phần đất còn lại của xã Y Tý, phía Đông tiếp giáp phần đất còn lại của xã Dền Sáng và Mường Hum (tỉnh Lào Cai); phía Tây tiếp giáp các xã Sin Suối Hồ, xã Tả Lèng tỉnh Lai Châu và Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Trung Hoa; phía Nam tiếp giáp xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.
Tổng diện tích tự nhiên của Vườn quốc gia Bát Xát là 18.510,07 ha. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt với diện tích 14.686,58 ha; phân khu phục hồi sinh thái 3.441,05 ha; phân khu dịch vụ, hành chính 382,44 ha.
Vùng đệm của vườn gồm 32 thôn, bản nằm trên địa bàn 3 xã giáp ranh. Trong đó, phần vùng đệm trong có tổng diện tích 12,91 ha, thuộc địa bàn xã Mường Hum; phần vùng đệm ngoài với phạm vi, khu vực 32 thôn, bản bao gồm các thôn: Pờ Hồ, Trung Hồ, Phìn Páo, Tả Tà Lé, Séo Tả Lé, Nậm Pung, Tà Chải, Kin Chu Phìn 1, Kin Chu Phìn 2 thuộc xã Mường Hum; Dền Sáng, Nậm Giàng, Trung Chải, Ngải Trồ, Làng Mới, Sàng Ma Sáo, Mà Mù Sử 1, Mà Mù Sử 2, Ky Quan San, Khu Chu Phìn, Nhìu Cù San, Nậm Pẻn 1, Nậm Pẻn 2 thuộc xã Dền Sáng; Sim San 1, Sim San 2, Hồng Ngài, Ngải Trồ, Lao Chải, Sín Chải, Mò Phú Chải, Phan Cán Sử, Choản Thèn, Tả Gì Thàng thuộc xã Y Tý.
Vườn quốc gia Bát Xát có chức năng bảo vệ tính nguyên vẹn của các hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, nguồn gen sinh vật, giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường; duy trì, đảm bảo ổn định nguồn nước, gắn với phát triển du lịch sinh thái và cung ứng dịch vụ môi trường rừng; góp phần cải thiện đời sống nhân dân vùng đệm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn.
Nhiệm vụ chính của vườn là bảo tồn và phát triển các giá trị đa dạng sinh học của các hệ sinh thái rừng đặc trưng, các giống, loài động, thực vật rừng quý, hiếm, đặc hữu, loài ưu tiên bảo vệ hiện có trong khu vực; bảo vệ nguyên vẹn diện tích rừng tự nhiên; khoanh nuôi tái sinh phục hồi rừng; làm giàu rừng tự nhiên; phát triển các loài cây bản địa, đặc hữu, quý, hiếm và nâng cao độ che phủ rừng gắn với phát triển tài nguyên sinh học bền vững.
Bên cạnh đó, Vườn quốc gia Bát Xát cũng đảm nhận nhiệm vụ tăng cường chức năng phòng hộ đầu nguồn, phòng hộ môi trường, điều tiết nguồn nước phục vụ thuỷ lợi; giảm thiểu xói mòn, lũ lụt, bảo vệ môi trường sinh thái, cung cấp ổn định nguồn nước cho sản xuất và đời sống vùng hạ du; bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trong vùng đệm; khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế về du lịch sinh thái, cảnh quan, dịch vụ môi trường và các giá trị đa dạng sinh học của rừng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong vùng.
Theo Luật Lâm nghiệp 2017, hệ thống rừng đặc dụng, gồm các khu vực bảo tồn thiên nhiên, được phân thành nhiều loại hình, tùy theo mục tiêu bảo tồn và quản lý như: Vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên (khu bảo tồn thiên nhiên), khu bảo tồn loài sinh cảnh, khu bảo vệ cảnh quan và rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học. Trong đó, vườn quốc gia được xem là loại hình có giá trị bảo tồn cao nhất, thường có quy mô lớn, đại diện cho các hệ sinh thái tiêu biểu cấp quốc gia hoặc quốc tế.
Như vậy, tính cả Bát Xát, Việt Nam hiện nay có tổng số 36 Vườn quốc gia.
Việc nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát nằm trong Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, theo Quyết định 895/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng. Theo đó, có 7 vườn mới dự kiến được nâng hạng là: Mường Nhé, Bát Xát, Xuân Liên, An Toàn, Bắc Hướng Hóa, Đắk Rông, Ea Sô, qua đó dự kiến nâng tổng số vườn quốc gia trên cả nước lên 41.
Tính từ khi ban hành quy hoạch trên, có 2 vườn được nâng hạng, là Xuân Liên (Thanh Hóa) vào tháng 4/2025 và Bát Xát (tỉnh Lào Cai).
