Bảo tồn, quảng bá nghệ thuật múa rối nước truyền thống qua các lễ hội

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  Nằm trong khuôn khổ các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại Lễ hội đền Trần năm 2023, Ban Tổ chức Lễ hội đã mời các đoàn múa rối nước trên địa bàn tỉnh Nam Định về biểu diễn các tiết mục để phục vụ người dân và du khách. Đây là một trong nhiều cách làm của tỉnh Nam Định để phần bảo tồn, gìn giữ giá trị của loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc này.
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Để chuẩn bị cho các tiết mục biểu diễn múa rối nước tại Lễ hội đền Trần, các nghệ nhân phường múa rối nước Sông Quê, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực đã phải có mặt ở đền Trần trước đó nhiều ngày để chuẩn bị sân khấu, lắp đặt thủy đình. Các tích trò ca ngợi truyền thống chống xâm lược của dân tộc như Bà Trưng, Bà Triệu, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo cùng các nghi thức tín ngưỡng như: Cô đôi thượng ngàn, kéo cá dâng hoa, lễ Phật… sẽ lần lượt được biểu diễn phục vụ du khách.

Nghệ nhân Phan Văn Mạnh, chủ phường múa rối nước Sông Quê cho biết, năm nào cũng vậy, đoàn múa rối nước rất vinh dự được Ban Quản lý Khu Di tích lịch sử, văn hóa đền Trần - Chùa Tháp mời đến biểu diễn để phục vụ người dân và du khách thập phương. Cùng các tiết mục múa rối nước thông thường, đoàn sẽ chú trọng đến các vở diễn như Lê Lợi khởi nghĩa, kéo cá dâng hoa vì các tiết mục này có tích tượng trưng cho vương triều nhà Trần khởi nghiệp từ sông nước.

Theo nghệ nhân Phan Văn Mạnh, những năm gần đây, ngoài biểu diễn ở các lễ hội làng, đoàn thường xuyên được mời đến biểu diễn ở các lễ hội lớn như Lễ hội đền Trần, các lễ hội ở tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nội... Đoàn còn được mời biểu diễn ở các nước Pháp, Thụy Điển... để phục vụ khán giả. Việc được mời đi biểu diễn tại các sự kiện lớn góp phần bảo tồn, quảng bá nghệ thuật múa rối nước truyền thống của dân tộc.

Các tiết mục biểu diễn múa rối nước tại Lễ hội đền Trần thường nhận được sự quan tâm đặc biệt từ người dân và du khách. Nhiều người sau khi đi lễ xong đã dành thời gian để xem hết các tiết mục biểu diễn. Những tiếng vỗ tay tán thưởng sau mỗi tiết mục vang lên ở hai bên hồ đền Trần là "liều thuốc" cổ vũ tinh thần đối với các nghệ nhân biểu diễn loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo đang có nguy cơ bị mai một này.

Bà Nguyễn Thị Chinh, xã Nam Phong, thành phố Nam Định cho biết, bà rất thích xem các tiết mục biểu diễn múa rối nước. Các vở diễn gợi lại rất nhiều kỷ niệm của tuổi thơ như các trò chơi dân gian truyền thống hay các hoạt động sản xuất nông nghiệp ngày xưa. Vì vậy, năm nào đi Lễ hội đền Trần, bà và người thân cũng ở lại để xem các tiết mục múa rối.

Hầu hết các phường múa rối nước biểu diễn tại Lễ hội đền Trần đều đến từ làng Rạch, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực, đây được xem là nơi có nghệ thuật múa rối nước lâu đời nhất tại Nam Định. Các phường rối nước của làng hiện có gần 1.000 con trò với hơn 40 tích trò khác nhau. Bên cạnh các tích được truyền lại từ xa xưa, các nghệ nhân còn nghiên cứu, dàn dựng nhiều tích trò mới cho phù hợp với thị hiếu khán giả, tăng thêm sức hấp dẫn cho rối nước.

Nghệ nhân Phan Văn Phó, người theo nghề múa rối nước lâu đời tại làng Rạch chia sẻ, các nghệ nhân trong làng đã sáng tạo được một số tác phẩm mới liên quan đến đời sống đương đại như: phần âm nhạc sử dụng làn điệu chèo cổ và tự sáng tác lời; hay con rối cũng được làm cách tân. Trước đây, các nghệ nhân phải ngâm mình dưới nước hàng giờ đồng hồ để điều khiển con rối, giờ đây với sự cách điệu về sân khấu và thiết kế con rối, nghệ nhân có thể ngồi trên sàn và cùng lúc điều khiển đến 5 con rối.

Địa bàn tỉnh Nam Định hiện có bốn phường rối nước (một phường ở xã Nghĩa Trung, huyện Nghĩa Hưng và ba phường ở làng Rạch, xã Hồng Quang, huyện Nam Trực). Để bảo tồn nghệ thuật múa rối nước truyền thống trước nguy cơ mai một, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nam Định đã tạo điều kiện thuận lợi, cấp phép biểu diễn cho các đoàn nghệ thuật múa rối nước của tỉnh, luân phiên các mùa lễ hội, các đoàn đều được mời đi tham gia biểu diễn.

Ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng Ban Quản lý Khu Di tích lịch sử, văn hóa đền Trần - Chùa Tháp cho biết, múa rối nước là một hoạt động mang tính truyền thống của quê hương Nam Định. Tại Lễ hội đền Trần, nhiều gánh rối tham gia biểu diễn phục vụ du khách. Thông qua con rối, lời ca tiếng hát, các tiết mục diễn tả lại các tích xưa, chuyện xưa làm sống lại một loại hình nghệ thuật truyền thống, qua đó góp phần vào công tác giáo dục văn hóa, giáo dục lịch sử cho người dân, đặc biệt cho các em thiếu niên.

Theo nghệ nhân Phan Văn Mạnh, chủ phường múa rối nước Sông Quê, làng Rạch có gần 1.000 dân nhưng chỉ có khoảng 40 người biết múa rối. Những nghệ nhân trụ cột của phường rối hầu hết tuổi đã cao, nếu không đào tạo được người kế cận, phường rối và những tích trò rối cổ có nguy cơ bị mai một. Do đó, ngoài việc tổ chức liên hoan, hội diễn múa rối nước ở các lễ hội, cũng cần có nhiều biện pháp thu hút, đào tạo lớp trẻ đến với môn nghệ thuật này.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.