Hơn ba thập kỷ long đong
Bình Quới – Thanh Đa có diện tích khoảng 426 ha, nhìn từ trên cao xuống như một chiếc quạt mo với 4 mặt đều giáp sông Sài Gòn. Ngày xưa, vùng đất này là một khối đất tự nhiên, vì địa thế và hình dáng có phần kỳ lạ như vậy khiến tàu bè qua lại phải đi một vòng lớn mất nhiều thời gian nên người Pháp triển khai một con kênh xuyên qua.
Kênh Thanh Đa được khởi đào từ những năm 1897, dài khoảng một cây số khi hoàn thành giúp rút ngắn quãng đường khoảng 12km từ sông Sài Gòn đến... sông Sài Gòn, từ vị trí chân cầu Bình Triệu đến khu vực Thảo Điền, rồi ra thẳng cầu Sài Gòn hiện nay.
Bán đảo được nối với trung tâm thành phố bằng duy nhất một cây cầu bắt qua kênh Thanh Đa, tên là cầu Kinh. Nhiều người gọi ghép là cầu Kinh Thanh Đa cho dễ hình dung về vị trí. Cầu được xây dựng trước năm 1975 mang tính dã chiến, bán vĩnh cửu, trải qua nhiều năm tồn tại không còn đảm bảo an toàn cho việc đi lại.
Năm 2011, thành phố cho xây mới cầu Kinh để thuận tiện kết nối giao thương và phát triển kinh tế - xã hội trên bán đảo. Và cây cầu cũng tạo điều kiện hiện thực hoá ý tưởng quy hoạch Bình Quới – Thanh Đa trở thành khu đô thị sinh thái, được đưa ra từ năm 1992.
Những năm chín mươi của thế kỷ trước, các quy hoạch dự kiến sẽ xây thêm nhiều cây cầu bắt ngang để phá thế độc đạo nhưng mãi đến 34 năm sau, đường bộ dẫn vào Bình Quới – Thanh Đa vẫn là duy nhất, đường còn lại được kết nối bằng phà.
 |
Cầu Kinh bắt qua kênh Thanh Đa là đường bộ độc đạo dẫn vào bán đảo này. |
Cầu xây xong đã lâu nhưng Bình Quới – Thanh Đa vẫn cô độc giữa sông Sài Gòn, vẫn lặng lẽ trong lòng đô thị sôi động bậc nhất cả nước. Người dân ở các khu vực khác từ phố phường qua cầu Kinh sẽ nhìn thấy và cảm nhận được dáng dấp của một làng quê thanh bình với những ruộng lúa mênh mông, dừa nước xếp hàng bên mép rạch, những vườn cây ăn trái, để đi câu cá lóc, cá rô phi và hoà mình vào nông thôn dân dã...
Hơn ba thập kỷ, khu đô thị sinh thái tầm cỡ vẫn lỡ hẹn với mảnh đất nhiều tiềm năng này. Các phương án quy hoạch được đưa ra bàn bạc rồi điều chỉnh, điều chỉnh rồi bàn bạc, bàn qua rồi bàn lại, bàn tới rồi bàn lui, đưa lên rồi đặt xuống. Nhiều nhà đầu tư nối gót đến nhìn rồi đi, đi rồi đến ngắm nghía mà mãi chưa thành hình.
Quy hoạch mang đến hy vọng về sự phát triển và cũng chính quy hoạch kéo theo vô vàn những xáo trộn, khó khăn đến với cuộc sống của người dân. “Dính quy hoạch là không có làm được cái gì hết, không cho làm sổ, không cho cất nhà, không cho tách thửa… chỉ được sửa chữa chút đỉnh thôi à”, bà Nguyễn Thị Tuyền (SN 1965, hẻm 393 Bình Quới) cho biết tình cảnh mà gia đình bà đã trải qua suốt mấy mươi năm ròng.
Và cứ thế, mỗi lần cư dân Bình Quới – Thanh Đa nghe phong thanh thông tin dự án khởi động trở lại là mỗi lần vui buồn lẫn lộn xen những thấp thỏm lo âu. Họ sợ bị thu hồi đất nhưng đền bù không thoả đáng, sợ không đủ tiền mua suất tái định cư, sợ bị đẩy đi một nơi nào đó xa lạ, sợ không còn chốn để quay về mỗi tối, sợ miếng ăn, giấc ngủ, việc làm bị ảnh hưởng theo và cả những mất mát tinh thần sau mấy mươi năm gắn bó.
 |
| Một góc nhà quê trên bán đảo Bình Quới - Thanh Đa. |
Đến lượt Sun Group với dự án 99.000 tỷ đồng
TP.HCM giữa tháng 6/2026 thông tin sẽ thu hồi hơn 403 ha đất, trên tổng diện tích thực hiện dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa trên 423,6 ha. Theo số liệu được công bố, khu vực có khoảng 128,4 ha do 51 tổ chức quản lý; khoảng 275 ha do người dân sử dụng, canh tác nông nghiệp và nhiều công trình nhà ở khác...
UBND TP.HCM chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư dự án là Liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group), Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời. Tổng vốn thực hiện dự án khoảng 99.000 tỷ đồng.
Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa có quy mô dân số khoảng 54.000 người, định hướng trở thành thành khu đô thị hiện đại với đầy đủ chức năng nhà ở, thương mại - dịch vụ, y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, du lịch, khách sạn, văn phòng, công viên, cây xanh và bến du thuyền... Dự án dự kiến cung cấp hơn 25.500 căn nhà, gồm: chung cư, nhà liền kề, biệt thự, nhà ở xã hội và tái định cư. Bên cạnh đó, quỹ đất nhà ở xã hội chiếm 20% diện tích đất toàn khu.
Theo kế hoạch, TP.HCM sẽ triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng phục vụ dự án Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa trong 20 bước và hoàn thành trước ngày 31/10/2026.
 |
Đường Bình Quới và đường Thanh Đa là trục chính trên bán đảo. |
Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện công tác này; Tham mưu thành phố chỉ đạo, hướng dẫn đẩy nhanh tiến độ; Hướng dẫn nghiệp vụ, tổng hợp và xử lý khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; Tham mưu xử lý các trường hợp vượt thẩm quyền của cấp xã. Sở Tài chính và Sở Xây dựng phối hợp các vấn đề liên quan.
Thành phố cũng giao UBND P.Bình Quới chủ trì, phố hợp với các đơn vị tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật bảo đảm đúng quy định pháp luật và tiến độ; Xác nhận nguồn gốc và tình trạng sử dụng đất của từng trường hợp trong phạm vi dự án;
Phối hợp xử lý hồ sơ pháp lý tồn đọng liên quan đến quyền sử dụng đất trước khi lập phương án bồi thường; Phối hợp tiếp nhận và giải quyết các khiếu nại, kiến nghị của người dân liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo thẩm quyền; báo cáo các vụ việc phức tạp vượt thẩm quyền lên cấp trên.
Để đảm bảo đúng trình tự, thủ tục theo quy định, UBND P.Bình Quới thực hiện niêm yết công khai các thông báo thu hồi đất và tiến hành đăng báo trong 3 kỳ đối với các trường hợp chưa thể tống đạt trực tiếp. Việc niêm yết được thực hiện tại trụ sở UBND P.Bình Quới (số 1 đường Thanh Đa) và các khu phố 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 và 19.
Nhà đầu tư được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ nguồn kinh phí để thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Bảo đảm chuyển kinh phí đầy đủ, kịp thời theo tiến độ đã được phê duyệt; Phối hợp với UBND P.Bình Quới, Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng TP.HCM thực hiện các thủ tục liên quan.
UBND TP.HCM yêu cầu tất cả các đơn vị liên quan triển khai thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa công khai, minh bạch, đồng bộ; Đảm bảo thực hiện đầy đủ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, các quyền lợi chính đáng của người có đất bị thu hồi, phát huy hiệu quả đầu tư khi đưa dự án vào khai thác sử dụng.
 |
Bán đảo Bình Quới - Thanh Đa lặng lẽ bên sông Sài Gòn, phía xa là "Khu nhà giàu" Thảo Điền. |
Bình Quới – Thanh Đa đang đứng trước một bước ngoặt mang tính lịch sử sau ngần ấy năm quy hoạch treo, treo luôn cuộc sống của gần 4.900 hộ gia đình nơi đây. Thành phố phát triển là điều ai cũng mong muốn nhưng nỗi lo lắng, bất an của người dân có đất bị thu hồi cần được lắng nghe, quan tâm, xem xét. Những thiệt thòi mà họ phải chịu xứng đáng được TP.HCM văn minh hiện đại nghĩa tình trả lại bằng việc thụ hưởng thành quả của sự phát triển, để không ai bị bỏ lại phía sau.
