“Khoảng cách số”
Trong những năm gần đây, chuyển đổi số đã trở thành xu thế tất yếu, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải mọi nhóm đối tượng đều có khả năng tiếp cận bình đẳng với các nền tảng số. Với những người khuyết tật tại Việt Nam, việc chuyển đổi số, nếu không được thiết kế theo hướng bao trùm, rất dễ vô tình tạo ra một “khoảng cách số” mới.
Trong bối cảnh đó, những sáng kiến xuất phát từ chính người trong cuộc đang góp phần lấp đầy khoảng trống này.
Phóng viên Ngày Nay đã có cuộc trò chuyện với chị Vũ Thị Hải Anh - sinh viên khiếm thị, người sáng lập dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật”, gương mặt được vinh danh Giải thưởng “Thanh niên sống đẹp” năm 2024 của Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
 |
Chị Vũ Thị Hải Anh - người sáng lập dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật” |
PV: Thưa chị, chuyển đổi số đang được ví như một “cuộc cách mạng” trong đời sống xã hội. Quá trình này đã và đang tác động như thế nào đến người khuyết tật?
Chị Vũ Thị Hải Anh: Chuyển đổi số hiện nay không chỉ là xu hướng của riêng Việt Nam mà là xu thế toàn cầu. Ở Việt Nam, có khoảng bảy triệu người khuyết tật với rất nhiều dạng khác nhau. Chuyển đổi số mang đến nhiều cơ hội, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức. Trong năm vừa qua, tôi và các bạn đã thực hiện dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật” với mong muốn đưa các dịch vụ hành chính số đến gần hơn với nhóm đối tượng này.
Dự án nhận được sự quan tâm lớn từ nhiều tổ chức trong và ngoài nước. Điều gì đã thôi thúc chị bắt đầu hành trình này?
- Động lực lớn nhất đến từ chính những khó khăn mà chúng tôi gặp phải khi sử dụng dịch vụ hành chính công trực tuyến. Tôi từng đặt câu hỏi với một người bạn: “Liệu chúng ta có thể làm gì để thay đổi điều này hay không?”. Từ câu hỏi đó, ý tưởng dự án ra đời và dần được hoàn thiện thông qua việc kết nối nhiều sáng kiến khác nhau.
Trong quá trình triển khai dự án “Hành chính công trực tuyến cho người khuyết tật”, những rào cản lớn nhất mà người khuyết tật đang gặp phải là gì?
- Dịch vụ công trực tuyến hiện nay đối với người khuyết tật còn gặp rất nhiều khó khăn. Dù đã được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và các bộ ban ngành, nhưng hành chính công trực tuyến chỉ "chạm" đến người khuyết tật khi nó thực sự tiếp cận được với nhóm người này. Người khuyết tật có nhiều dạng tật khác nhau như: khuyết tật nghe nói, khuyết tật trí tuệ, khuyết tật nhìn, khuyết tật vận động. Mỗi dạng có một khó khăn, hạn chế khác nhau. Trong quá trình triển khai dự án này, chúng tôi phải cố gắng thiết kế các bộ tài liệu tiếp cận với tất cả các đối tượng. Đây là một trong những khó khăn lớn nhất của ban quản lý dự án.
Bên cạnh khó khăn, chị nhìn nhận những cơ hội nào đang mở ra với người khuyết tật trong nền kinh tế số?
- Cơ hội là rất lớn, không chỉ trong lĩnh vực hành chính công mà còn ở thị trường lao động, học tập, giao lưu và kết nối xã hội. Nền kinh tế số giúp xóa bỏ nhiều rào cản về không gian và di chuyển, tạo điều kiện để người khuyết tật làm việc từ xa, khởi nghiệp trực tuyến, tham gia các khóa học trực tuyến và tiếp cận tri thức toàn cầu. Các nền tảng số cũng mở ra cơ hội để người khuyết tật thể hiện năng lực, tiếng nói và sự sáng tạo của mình thông qua mạng xã hội, thương mại điện tử hay các cộng đồng chuyên môn. Tuy nhiên, các hệ thống số vẫn cần tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp với từng dạng tật khác nhau.
Chị đã làm gì để người khuyết tật có thể “bắt nhịp” tốt hơn với chuyển đổi số?
- Trong khuôn khổ dự án, chúng tôi đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn và chia sẻ trên các nền tảng số như YouTube, Facebook, TikTok. Đồng thời, dự án cũng nghiên cứu thực trạng sử dụng dịch vụ công của người khuyết tật tại Hà Nội để đưa ra kiến nghị, hướng tới việc cải thiện cổng dịch vụ công theo hướng dễ tiếp cận hơn cho mọi đối tượng.
Dự án cũng tổ chức thành công và đề xuất những ý tưởng để đưa hành chính công không chỉ đến với những người khuyết tật đã trưởng thành mà đến cả với những đối tượng là em học sinh, sinh viên. Và một trong những hoạt động đó có thể kể đến là hoạt động “Hành trình vui” mang hành chính công trực tuyến trở thành một sân chơi để cho các em lứa tuổi học sinh, sinh viên có thể tiếp cận và bắt đầu làm quen với hành chính số, hành chính công trực tuyến.
Cám ơn chị về những chia sẻ.
 |
Lớp đào tạo các kỹ năng số luôn thu hút được nhiều bạn trẻ khuyết tật tham gia. Nguồn: Nghị lực sống |
