Cơ sở mới được đặt tại Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Indira Gandhi ở Kalpakkam và sử dụng nguồn nhiệt từ Lò phản ứng tái sinh nhanh thử nghiệm. Ông Ajit Kumar Mohanty, Thư ký Chính phủ Ấn Độ phụ trách Bộ Năng lượng Nguyên tử kiêm Chủ tịch Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Ấn Độ đã chủ trì lễ khánh thành công trình vào ngày 26/6, với sự tham dự của ông Sreekumar G. Pillai, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Indira Gandhi.
Điểm đáng chú ý của dự án là việc ứng dụng chu trình nhiệt hóa đồng–clo để tách nước, tạo hydro bằng nhiệt năng hạt nhân. Công nghệ này do Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Bhabha ở Mumbai phát triển trong nước và được triển khai, tích hợp, vận hành thử nghiệm với sự phối hợp của Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Indira Gandhi. Cơ sở hiện đóng vai trò nhà máy trình diễn công nghệ, nhằm kiểm chứng khả năng sản xuất hydro sạch bằng năng lượng hạt nhân và tạo nền tảng cho việc mở rộng quy mô trong tương lai.
Hydro được xem là một trong những nhiên liệu chủ chốt của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành khó giảm phát thải như thép, hóa chất, lọc dầu, phân bón, vận tải hạng nặng và lưu trữ năng lượng. Tuy nhiên, phần lớn hydro hiện nay vẫn được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch, gây phát thải lớn. Vì vậy, việc sử dụng nhiệt từ lò phản ứng hạt nhân để sản xuất hydro mở ra hướng đi mới, giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hạn chế phát thải khí nhà kính.
Theo các nhà khoa học Ấn Độ, chu trình đồng–clo có ưu thế nhờ vận hành ở mức nhiệt tương đối thấp hơn so với một số công nghệ nhiệt hóa khác, đồng thời có hiệu suất nhiệt động học cao. Khi được kết hợp với lò phản ứng nhanh, công nghệ này cho phép tận dụng nhiệt hạt nhân ổn định, liên tục, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết như năng lượng Mặt Trời hoặc gió. Đây là yếu tố có ý nghĩa lớn nếu Ấn Độ muốn phát triển nguồn hydro sạch ở quy mô công nghiệp.
Phát biểu tại lễ khánh thành, ông Ajit Kumar Mohanty nhấn mạnh việc tích hợp năng lượng hạt nhân với các công nghệ năng lượng sạch mới nổi, trong đó có sản xuất hydro, là một hướng đi chiến lược cho tương lai năng lượng bền vững. Ông cho rằng điện hạt nhân không chỉ có khả năng cung cấp nguồn điện không phát thải carbon một cách ổn định, mà còn có thể tạo ra nhiệt độ cao phục vụ các quy trình công nghiệp, qua đó đóng góp vào mục tiêu an ninh năng lượng, khử carbon và phát triển bền vững của Ấn Độ.
Trong khi đó, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Indira Gandhi, ông Sreekumar G. Pillai cho biết thành tựu này được xây dựng trên hơn 4 thập kỷ kinh nghiệm vận hành Lò phản ứng tái sinh nhanh thử nghiệm tại Kalpakkam. Theo ông, việc chứng minh khả năng sản xuất hydro bằng nhiệt hạt nhân cho thấy vai trò ngày càng rộng của các hệ thống hạt nhân tiên tiến, không chỉ giới hạn ở phát điện mà còn mở rộng sang các ứng dụng công nghiệp phi điện.
Việc đưa vào vận hành cơ sở sản xuất hydro tại Kalpakkam diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ đang thúc đẩy mạnh mẽ Sứ mệnh Hydro Xanh quốc gia, với mục tiêu đạt năng lực sản xuất ít nhất 5 triệu tấn hydro xanh mỗi năm vào năm 2030. Đây là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của New Delhi, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, cắt giảm phát thải trong các ngành công nghiệp nặng và từng bước đưa Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất, sử dụng và xuất khẩu hydro sạch trên thế giới.
