Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, cùng với việc thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, công tác dân vận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội quan tâm chỉ đạo triển khai, thực hiện.
Tuy vậy, việc cụ thể hóa nghị quyết của một số lãnh đạo, cấp ủy nhiều lúc vẫn còn lúng túng; nhận thức và chỉ đạo thực hiện các hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền còn hạn chế, chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Giám sát, phản biện chưa ngang tầm nhiệm vụ
Theo báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện công tác dân vận chính quyền của Bộ Dân tộc và Tôn giáo giai đoạn 2021-2025, Việt Nam có 53 dân tộc thiểu số với hơn 14,1 triệu người, gần 3 triệu hộ (chiếm 14,7% dân số cả nước). Địa bàn cư trú chủ yếu ở Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Duyên hải miền Trung.
Thời gian qua, công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt quan điểm chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi luôn được Bộ Dân tộc và Tôn giáo quan tâm.
Cụ thể, trong quá trình công tác, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động tại Bộ Dân tộc và Tôn giáo luôn vận dụng linh hoạt những quan điểm, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, để xử lý kịp thời các tình huống thực tế; đặc biệt là trong công tác dân vận khéo gắn với thực hiện Kết luận số 21-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về đẩy mạnh, xây dựng, chỉnh đốn đảng và hệ thống chính trị.
Cùng với đó, các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động gắn với công tác dân vận trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân (như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”; “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”; "Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới"...) cũng được tổ chức, để góp phần tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, qua đó củng cố lòng tin của nhân dân.
Trong bối cảnh trên, đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở các xã miền núi, vùng cao cũng từng bước được nâng cao về trình độ, năng lực, được quan tâm hơn về chế độ, chính sách. Quyền bình đẳng giữa các dân tộc được đảm bảo, đoàn kết giữa các dân tộc được củng cố và tăng cường.
Về kinh tế, trong những năm qua, tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi, nhiều chương trình chính sách dân tộc, phát triển kinh tế-xã hội đã được triển khai và đạt được những thành tựu to lớn, hỗ trợ cho đồng bào có điều kiện để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; góp phần phát triển, xóa đói, giảm nghèo; bảo đảm an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội.
Đến nay, các xã đặc biệt khó khăn đã có đầy đủ các công trình hạ tầng: 100% xã có đường ôtô đến trung tâm; 99% trung tâm xã và 80% thôn có điện; 65% xã có hệ thống thủy lợi nhỏ đáp ứng yêu cầu sản xuất và đời sống; 88% thôn có đường cho xe cơ giới và 42% thôn có đường giao thông đạt chuẩn.
Đáng chú ý, tính đến ngày 8/7/2025, cả nước đã hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát được 264.522 căn; hỗ trợ 41.632 căn nhà cho người có công với cách mạng; hỗ trợ 87.105 căn nhà ở thuộc 2 Chương trình Mục tiêu quốc gia; hỗ trợ 126.867căn nhà ở thuộc Chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát…
Tuy vậy, theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn còn xem nhẹ tầm quan trọng của việc học tập, quán triệt các nghị quyết; chưa thực sự hiểu sâu về vai trò, ý nghĩa của công tác dân vận; phương thức hoạt động của các tổ chức đoàn thể đôi khi còn chậm đổi mới.
Việc cụ thể hóa nghị quyết của một số lãnh đạo, cấp ủy nhiều lúc còn lúng túng, chưa gắn với thực tế thực thi trách nhiệm, nhiệm vụ được giao về thực hiện nhiệm vụ chính trị; nhận thức và chỉ đạo thực hiện các hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền còn hạn chế, chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Hoạt động của các tổ chức đoàn thể mới ở bề nổi, chưa chủ động nắm tình hình tư tưởng quần chúng, phối hợp giải quyết vấn đề bức xúc còn bị động.
Giải pháp trọng tâm trong giai đoạn tới
Trước thực tế trên, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã đặt ra một số nhiệm vụ, giải pháp như đẩy mạnh học tập, quán triệt, tuyên truyền, triển khai các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác dân vận của cơ quan, chính quyền.
Cùng với đó là tiếp tục triển khai thực hiện tốt Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 26/11/2021 về tiếp tục tăng cường và đổi mới công tác dân vận của cơ quan hành chính nhà nước, chính quyền trong tình hình mới; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị; trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên, trước hết là đảng viên giữ cương vị lãnh đạo quản lý, đơn vị nhà nước.
Ngoài ra, Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ tiếp tục vận động cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tích cực tham gia các phong trào thi đua, hưởng ứng cuộc vận động “Vì người nghèo” theo các kế hoạch, hướng dẫn của Đảng ủy khối thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giảm nghèo bền vững đến năm 2030” gắn với xây dựng các mô hình dân vận khéo; phong trào thi đua “Xây dựng nếp sống văn minh, cơ sở, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.”
Cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực dân tộc và tôn giáo cũng xác định đẩy mạnh các phong trào thi đua, các cuộc thi tìm hiểu truyền thống, văn hóa của ngành, các hoạt động an sinh xã hội; tổ chức các hoạt động kỷ niệm các sự kiện trọng đại chào mừng các ngày lễ kỷ niệm lớn của Đảng, của dân tộc.
Trên tinh thần đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, cơ quan hành chính Nhà nước và chính quyền các cấp nỗ lực cao nhất để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ Tổ quốc; góp phần tham gia xây dựng tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và đoàn thể trong sạch, vững mạnh.
