Vườn ươm dự án thuộc DANAFF Talents 2026, trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), quy tụ 18 dự án điện ảnh triển vọng đến từ Việt Nam và nhiều quốc gia trong khu vực. Chương trình được chia thành hai hạng mục gồm Art-house Film Project (Dự án phim nghệ thuật châu Á) và Genre Film Project (Dự án phim Việt Nam đa thể loại), tạo cơ hội để các nhà làm phim phát triển dự án dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia quốc tế, đồng thời mở rộng mạng lưới hợp tác nghề nghiệp.
Trong số các dự án được lựa chọn năm nay, Phan Xích Long và cuộc biến loạn lục tỉnh Nam Kỳ của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh là một trong những dự án thuộc hạng mục Genre Film Project. Dự án hướng tới việc khám phá một giai đoạn lịch sử giàu chất liệu điện ảnh nhưng chưa được khai thác nhiều trên màn ảnh Việt.
Nhân dịp tham gia Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh đã có những chia sẻ về hành trình phát triển dự án, sức hấp dẫn của nhân vật Phan Xích Long cũng như kỳ vọng khi đưa dự án đến chương trình năm nay.
Điều gì đã khiến anh lựa chọn nhân vật lịch sử Phan Xích Long làm trung tâm cho dự án mới của mình?
Điều khiến tôi quan tâm đến Phan Xích Long chính là nghịch lý đặc biệt của nhân vật này trong lịch sử Việt Nam. Rất nhiều người biết đến tên ông qua con đường Phan Xích Long ở TP.HCM, nhưng lại ít người thực sự biết câu chuyện cuộc đời ông.
Ngay từ lần đầu nghe hai biên kịch Nguyễn Đình Minh Vũ và Tạ Thanh Hoa Phượng trình bày dự án trong khuôn khổ lớp đào tạo biên kịch của hãng phim Ảnh Tễu, tôi đã bị cuốn hút. Phan Xích Long không phải một vị vua hay danh tướng theo nghĩa truyền thống, mà là một nhân vật đứng giữa ranh giới của lịch sử và huyền thoại. Một người dân thường có thể khiến hàng nghìn người tin tưởng, một tù nhân có thể tạo nên phong trào khiến chính quyền thực dân phải lo ngại.
Càng tìm hiểu, tôi càng nhận ra câu chuyện này phản ánh rõ bối cảnh xã hội Nam Kỳ đầu thế kỷ XX, với những khát vọng đổi thay, niềm tin và tinh thần không khuất phục trước ngoại bang. Tôi tin đây không chỉ là câu chuyện về một con người mà còn là câu chuyện về sức mạnh của niềm tin và những câu hỏi lớn về quyền lực, lịch sử.
Với điện ảnh, Phan Xích Long là một nhân vật rất hiếm và giàu tiềm năng, đủ sức trở thành một hình tượng hấp dẫn trên màn ảnh.
 |
Hình ảnh về dự án phim Phan Xích Long. Ảnh: VFDA |
Anh tiếp cận câu chuyện này từ góc độ ra sao?
Ở góc độ lịch sử, Phan Xích Long là thủ lĩnh của một phong trào chống thực dân có thật. Ở góc độ xã hội, ông phản ánh tâm trạng của một dân tộc đang sống dưới ách đô hộ. Còn trong tâm thức quần chúng, ông lại được bao phủ bởi nhiều lớp huyền thoại và niềm tin khác nhau.
Chúng tôi tiếp cận nhân vật này như một con người cụ thể trong một thời điểm lịch sử cụ thể, đồng thời quan tâm đến cách xã hội đương thời nhìn nhận ông. Điều hấp dẫn nhất với tôi chính là khoảng cách giữa con người thật và hình ảnh được tạo dựng trong trí tưởng tượng tập thể. Bộ phim không nhằm đưa ra một kết luận cuối cùng về Phan Xích Long, mà muốn khám phá khoảng không đầy phức tạp giữa lịch sử, niềm tin và huyền thoại.
Quá trình nghiên cứu tư liệu về Phan Xích Long và cuộc biến loạn lục tỉnh Nam Kỳ đã mang đến cho anh những phát hiện bất ngờ nào?
Điều khiến tôi bất ngờ nhất khi tìm hiểu về Phan Xích Long là quy mô của phong trào mà ông tạo ra. Đằng sau hình ảnh một nhân vật mang nhiều màu sắc huyền bí là một mạng lưới tổ chức trải rộng khắp Nam Kỳ, thu hút đông đảo người tham gia và gắn với những kế hoạch chống thực dân có thật.
Tôi cũng đặc biệt ấn tượng với sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian, các hội kín, tinh thần đấu tranh chống ngoại bang và đời sống xã hội đương thời. Đó là một thế giới rất giàu chất liệu điện ảnh nhưng chưa được khai thác nhiều trên màn ảnh Việt Nam.
Càng nghiên cứu, tôi càng nhận ra đây không chỉ là câu chuyện về một nhân vật lịch sử hay một giai đoạn lịch sử cụ thể. Nó còn phản ánh một hiện tượng phổ quát: trong những thời điểm xã hội nhiều biến động, con người luôn tìm kiếm niềm tin và hy vọng để vượt qua hoàn cảnh.
Chúng tôi mong muốn xây dựng một tác phẩm tôn trọng tư liệu lịch sử, đồng thời tái hiện được đời sống tinh thần và những niềm tin đã góp phần tạo nên phong trào Phan Xích Long. Bộ phim sẽ kết hợp các yếu tố lịch sử, chính trị và tâm lý xã hội, được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh đương đại. Điều tôi mong muốn nhất là khán giả có thể vừa tìm thấy sự hấp dẫn từ câu chuyện, vừa thêm quan tâm và yêu mến lịch sử, con người Việt Nam.
Điện ảnh Việt Nam đã có nhiều nỗ lực với dòng phim lịch sử nhưng vẫn gặp không ít khó khăn trong việc chinh phục khán giả. Anh nhìn nhận điều này ra sao?
Tôi không cho rằng khán giả Việt Nam quay lưng với phim lịch sử. Thực tế, họ vẫn đón nhận những tác phẩm lịch sử đến từ nhiều quốc gia khác nhau khi những bộ phim đó kể được những câu chuyện hấp dẫn và tạo ra sự kết nối cảm xúc.
Theo tôi, lịch sử Việt Nam có nguồn chất liệu rất phong phú và giàu kịch tính. Thách thức không nằm ở đề tài mà ở cách kể chuyện, cách xây dựng nhân vật và khả năng đưa những giá trị lịch sử đến gần với cảm xúc của khán giả hôm nay. Một bộ phim lịch sử không chỉ cần tái hiện quá khứ mà còn phải giúp người xem tìm thấy những vấn đề, cảm xúc và suy tư vẫn còn ý nghĩa trong hiện tại.
Khi khán giả nhìn thấy chính mình trong những con người và câu chuyện của lịch sử, họ sẽ sẵn sàng đón nhận những tác phẩm thuộc thể loại này.
Theo anh, khán giả trẻ ngày nay có còn quan tâm đến các nhân vật lịch sử như Phan Xích Long không, và điện ảnh cần làm gì để tạo sự kết nối đó?
Tôi tin là có. Tôi nghĩ thế hệ trẻ ngày nay quan tâm đến bản sắc lịch sử của dân tộc nhiều hơn chúng ta tưởng. Thực tế cho thấy khán giả trẻ ngày nay rất quan tâm đến những câu chuyện có bản sắc văn hóa riêng và những nhân vật độc đáo. Điều họ cần không phải là những bài học lịch sử khô cứng mà là những câu chuyện được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại.
Nếu chúng ta kể về Phan Xích Long như một con người với những giấc mơ lớn lao, những lựa chọn đầy tranh cãi và những thất bại đau đớn, tôi tin khán giả trẻ sẽ tìm thấy sự đồng cảm. Bởi suy cho cùng, họ cũng đang đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi về niềm tin, bản sắc và vị trí của mình trong xã hội.
Nhân vật Phan Xích Long trong kịch bản phim của chúng tôi là một thanh niên chỉ 19 tuổi, và tôi tin rằng giới trẻ hôm nay sẽ dễ dàng kết nối với nhân vật có cùng độ tuổi của họ, nhất là khi Phan Xích Long không phải một nhân vật hoàn hảo và được nhìn nhận theo nhiều cách khác nhau.
Và chính những nhân vật như vậy mới khiến khán giả trẻ hứng thú. Họ không tìm kiếm tượng đài. Họ tìm kiếm những con người thực sự.
 |
Phan Xích Long trong "triều phục" hoàng đế. Ảnh: VFDA |
Hiện nay, các nhà làm phim trẻ không chỉ cần nguồn lực để thực hiện tác phẩm mà còn cần những môi trường nghề nghiệp để học hỏi, trao đổi và phát triển dự án. DANAFF Talents với hoạt động Vườn ươm dự án quy tụ nhiều chuyên gia, cố vấn quốc tế đang tạo ra một không gian như vậy. Theo anh, chương trình này mang ý nghĩa như thế nào đối với các nhà làm phim trẻ, cũng như đối với sự phát triển của điện ảnh Việt Nam?
Tôi nghĩ đây là một sáng kiến rất cần thiết cho sự phát triển bền vững của điện ảnh Việt Nam. Điện ảnh không chỉ cần những bộ phim hoàn thành mà còn cần một hệ sinh thái để nuôi dưỡng các dự án từ giai đoạn ý tưởng. Những chương trình như Vườn ươm dự án giúp các nhà làm phim được phản biện, thử nghiệm, kết nối và nâng cao chất lượng dự án trước khi bước vào sản xuất.
Quan trọng hơn, đây là cơ hội để điện ảnh Việt Nam đối thoại với thế giới. Khi các chuyên gia quốc tế tham gia vào quá trình phát triển dự án, chúng ta có thể nhìn thấy điểm mạnh của mình, đồng thời hiểu rõ hơn những tiêu chuẩn và xu hướng của điện ảnh khu vực cũng như quốc tế.
Khi tham gia “Vườn ươm dự án”, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh kỳ vọng nhận được điều gì từ các chuyên gia quốc tế và các nhà sản xuất trong khu vực dành đến cho dự án Phan Xích Long và cuộc biến loạn lục tỉnh Nam Kỳ?
Tôi mong nhận được những góc nhìn khách quan từ các chuyên gia quốc tế về dự án. Đây là một câu chuyện rất Việt Nam, rất Nam Bộ, nhưng tôi cũng muốn hiểu đâu là những yếu tố có khả năng tạo nên sự đồng cảm với khán giả ở những bối cảnh văn hóa khác nhau.
Tôi hy vọng những góp ý từ các cố vấn sẽ giúp chúng tôi nhìn nhận dự án từ một khoảng cách khác, nhận ra những điểm cần tiếp tục hoàn thiện về kịch bản, nhân vật cũng như định hướng phát triển trong tương lai. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tìm kiếm những đối tác phù hợp cho chặng đường tiếp theo của dự án.
Với tôi, giá trị lớn nhất của một chương trình như DANAFF Talents nằm ở sự đối thoại. Tôi muốn biết liệu một khán giả không có hiểu biết về lịch sử Việt Nam có thể bị cuốn hút bởi câu chuyện này hay không, và nếu có thì vì điều gì.
Tôi đặc biệt quan tâm đến bài toán làm thế nào để giữ được bản sắc rất riêng của Nam Bộ, nhưng vẫn tạo ra khả năng kết nối với khán giả quốc tế. Nhiều nền điện ảnh thành công đã chứng minh rằng một câu chuyện càng mang đậm dấu ấn địa phương thì càng có cơ hội chạm tới những giá trị phổ quát. Tôi hy vọng “Vườn ươm dự án” sẽ giúp chúng tôi nhìn rõ hơn con đường đó.
Là một nhà làm phim ghi dấu ấn với nhiều phim điện ảnh thương mại, tại sao đạo diễn Phan Gia Nhật Linh lại quyết định tham gia sân chơi “Vườn ươm dự án” tại DANAFF IV?
Tôi nghĩ việc học hỏi là một quá trình không bao giờ kết thúc. Điều nguy hiểm nhất với một nhà làm phim là tin rằng mình không còn cần học hỏi nữa. Bản thân tôi vẫn luôn cố gắng cập nhật, tìm kiếm những góc nhìn mới để không lặp lại chính mình.
Năm ngoái, tôi tham gia Vườn ươm dự án với vai trò nhà sản xuất đồng hành cùng đạo diễn trẻ Hùng Trần. Đến nay, bộ phim đầu tay của Hùng là Lầu Chú Hỏa đã tạo được những dấu ấn tích cực khi ra mắt khán giả. Năm nay, dự án Phan Xích Long và Cuộc biến loạn lục tỉnh Nam Kỳ đến với chương trình cùng hai biên kịch trẻ Nguyễn Đình Minh Vũ và Tạ Thanh Hoa Phượng. Tôi xem đây trước hết là cơ hội dành cho các cộng sự trẻ được tiếp cận môi trường nghề nghiệp chuyên nghiệp, nhận phản hồi từ các chuyên gia và mở rộng các kết nối trong ngành.
Tôi tham gia DANAFF Talents vì muốn đặt dự án vào một môi trường phản biện nghiêm túc ngay từ giai đoạn phát triển. Nếu muốn tạo ra một tác phẩm có khả năng kết nối với khán giả trong nước và quốc tế, chúng tôi cần lắng nghe những góc nhìn khác nhau, sẵn sàng điều chỉnh và hoàn thiện dự án.
Đó cũng là tinh thần mà tôi luôn theo đuổi: điện ảnh là một hành trình học hỏi liên tục, bất kể bạn đang ở giai đoạn nào của sự nghiệp.
Xin cảm ơn đạo diễn về cuộc trò chuyện!
