UNESCO đã gặp gỡ hai nghệ nhân của AlUla, Fadiya Albalawi - một thợ dệt Sadu truyền thống và Najla Humaid - một thợ khắc đá để nghe câu chuyện của họ và tận mắt chứng kiến cách họ bảo tồn di sản sống của cộng đồng mình.
Fadiya lớn lên trong cộng đồng của nghề dệt, nơi khung dệt không chỉ là một công cụ mà còn là nơi tụ họp. Những người hàng xóm sẽ cùng nhau làm việc, trao đổi câu chuyện và củng cố mối liên kết cộng đồng. Những họa tiết họ dệt phản ánh nhiều hơn cả tính thẩm mỹ; chúng là ngôn ngữ của bản sắc, sự thuộc về và ký ức, được khắc hoạ trong từng sợi chỉ.
 |
Được ghi vào danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO năm 2025, Al Sadu không chỉ là một nghề thủ công, đó là một ngôn ngữ sống động. Sử dụng khung dệt đơn giản và các sợi tự nhiên lấy từ môi trường xung quanh, những người phụ nữ se sợi len bằng tay và dệt thành những tấm vải bền chắc, kể những câu chuyện thông qua từng sợi chỉ và hoa văn. Các họa tiết hình học lặp đi lặp lại một cách nhịp nhàng và đối xứng, vang vọng những đường chân trời sa mạc và phác họa những hành trình xuyên qua cát. Theo thời gian, thứ vải từng chỉ là vật dụng chức năng được sử dụng trong lều và cuộc sống hàng ngày đã trở thành một biểu tượng mạnh mẽ của bản sắc và văn hóa chung, được tôn vinh và bảo tồn như một phần di sản phi vật thể của thế giới.
“Đây là một nghề thủ công mà chúng tôi phải bảo tồn và truyền lại cho gia đình, cho thế hệ trẻ sau này”, Fadiya Albalawi nói.
Trong khi những sợi chỉ dệt mang những câu chuyện về cuộc sống hàng ngày, những viên đá của AlUla lại lưu giữ ký ức trên quy mô lớn hơn. Những dòng chữ khắc trên vách đá và tảng đá ghi lại hàng thế kỷ hiện diện, tín ngưỡng và sự di chuyển của con người trên sa mạc. Đối với Najla Humaid, những viên đá này vừa là tấm vải vẽ vừa là nguồn cảm hứng.
Tác phẩm của Najla bắt nguồn sâu sắc từ vùng đất này, lấy cảm hứng từ những địa danh lịch sử của AlUla. Đối với bà, khắc đá không chỉ là một hoạt động nghệ thuật mà còn là cách thể hiện vai trò của phụ nữ trong cộng đồng, kết nối quá khứ và hiện tại bằng một ngôn ngữ phổ quát vượt thời gian.
 |
“Nghề thủ công này cho chúng tôi không gian để thể hiện bản thân và đại diện cho vai trò của phụ nữ trong cộng đồng. Nó mang quá khứ trở lại và khôi phục nó bằng một ngôn ngữ mà tất cả chúng ta đều hiểu”, Najla Humaid chia sẻ.
Qua chỉ và đá, những người phụ nữ ở AlUla mang quá khứ tiến về phía trước. Bàn tay, tầm nhìn và sự tận tâm của họ đảm bảo rằng truyền thống không phai mờ và di sản tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai.
Di sản sống động này được hỗ trợ bởi những nỗ lực hợp tác của UNESCO và Ủy ban Hoàng gia AlUla cùng với các cộng đồng địa phương để bảo vệ cả di sản vật thể và phi vật thể của AlUla, đồng thời chia sẻ nghề thủ công vượt thời gian của nó với thế giới.
