Đây là một trong những lần hiếm hoi một triển lãm mỹ thuật quy mô lớn tại Việt Nam áp dụng quy trình quản lý và vận chuyển tác phẩm nghệ thuật theo đúng tiêu chuẩn nói trên, khẳng định bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực trưng bày, phát huy giá trị di sản nghệ thuật trong cả nước.
Là một trong hai giám tuyển của Triển lãm Trời, Non, Nước | Allusive Panorama, nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê – Tổng biên tập Art Nation – nhấn mạnh: “Khâu xử lý tác phẩm, đóng gói và vận chuyển chuyên biệt chính là một trong những công đoạn đòi hỏi sự cẩn trọng và tỉ mỉ nhất trong toàn bộ quy trình tổ chức”.
Để hiện thực hóa “Trời, Non, Nước | Allusive Panorama”, ê-kíp đã áp dụng quy trình quản lý và vận chuyển tác phẩm nghệ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế ở mức độ chuyên nghiệp mà không nhiều triển lãm mỹ thuật tại Việt Nam từng đạt được.
 |
Đang diễn ra tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (từ ngày 24/04 đến 10/05/2026), Triển lãm Trời, Non, Nước | Allusive Panorama là triển lãm mỹ thuật quy mô lớn lần đầu tiên dành riêng cho vua Hàm Nghi được tổ chức tại Thủ đô. Với 20 tác phẩm tranh phong cảnh trực họa của vị hoàng đế – người đồng thời được xem là một trong những họa sĩ hiện đại đầu tiên của Việt Nam – sự kiện không chỉ tái hiện cuộc đời bi tráng cùng những sáng tạo nghệ thuật vượt thời gian của ông, mà còn khẳng định tiêu chuẩn trưng bày quốc tế ngay trên đất Việt.
Hành trình đưa 20 bức tranh trong tổng số khoảng 120 tác phẩm còn lại trong gia tài sáng tác của vua Hàm Nghi đến với công chúng đã đòi hỏi hàng năm trời chuẩn bị kỹ lưỡng. Ê-kíp bắt đầu từ việc nghiên cứu lịch sử của từng bức tranh, xác thực nguồn gốc và phối hợp chặt chẽ với các nhà sưu tập tư nhân – những người đã nỗ lực hồi hương các tác phẩm thông qua đấu giá quốc tế.
 |
Không gian Triển lãm Trời, Non, Nước | Allusive Panorama |
Bên cạnh đó, chuyên gia bảo quản phục chế Hiền Nguyễn, được đào tạo bài bản tại Pháp, cùng đội ngũ đã làm sạch, gia cố những bức tranh trải qua thăng trầm lịch sử, thậm chí có những tác phẩm từng bị tháo khung, vứt bỏ.
Các nhà sưu tập cũng đã đồng ý với phương án thay thế khung tranh cũ khi nhận được tác phẩm bằng các khung cổ được sản xuất cùng giai đoạn sáng tác tác phẩm, được ê-kíp đặt mua từ Pháp, nhằm tạo hiệu ứng thị giác tối ưu.
Kiến trúc sư ChuKim chịu trách nhiệm thiết kế triển lãm (exhibition design), biến di tích Văn Miếu – vốn không phải không gian triển lãm chuyên biệt – thành ba khu vực Trời – Non – Nước sống động, lấy cảm hứng từ câu thơ nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan: “Dừng chân đứng lại trời, non, nước. Một mảnh tình riêng ta với ta”.
Thử thách khẳng định vị thế
Trong chuỗi chuẩn bị ấy, khâu đóng gói, xử lý và vận chuyển nổi bật như minh chứng rõ nét nhất cho sự chuyên nghiệp vượt trội của dự án. Ê-kíp đã có sự hỗ trợ của Malca-Amit Việt Nam (công ty thành viên thuộc tập đoàn quốc tế Malca-Amit, thành lập từ năm 1963 tại Singapore), chuyên cung cấp các giải pháp vận chuyển, logistics và bảo quản kho bãi an toàn, chuyên nghiệp cho hàng hóa giá trị cao như kim cương, trang sức, đồng hồ và các tài sản quý khác. Công ty nổi tiếng với hệ thống bảo mật cao và mạng lưới toàn cầu.
Mọi tác phẩm đều được kiểm tra hiện trạng nghiêm ngặt qua bốn lần liên tục: (1) Trước khi đóng gói tại nhà sưu tầm, (2) Khi nhận tại kho lưu trữ triển lãm, (3) Sau khi kết thúc trưng bày và (4) Trước khi bàn giao lại cho chủ sở hữu. Chuyên gia bảo quản phục chế đã phối hợp chặt chẽ với Malca-Amit Việt Nam tại cả điểm đi và điểm đến, đảm bảo mỗi bức tranh luôn ở tình trạng tốt nhất khi xuất hiện trước công chúng.
 |
Lập hồ sơ cho từng tác phẩm tại triển lãm |
Suốt hành trình từ các bộ sưu tập tư nhân tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám, mọi yếu tố môi trường đều được kiểm soát nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn bảo tàng quốc tế. Xe chuyên dụng được trang bị hệ thống điều hòa nhiệt độ và thiết bị đo độ ẩm, truyền dữ liệu thời gian thực về Ban Tổ chức. Mỗi tác phẩm được đóng gói đa tầng với giấy nến, lớp bong bóng khí, màng co và túi hút ẩm.
Bên ngoài từng tác phẩm là thùng carton dày 5 lớp có quai xách, bốn cạnh chèn foam chống sốc dày 5cm, đồng thời được đặt thêm vào thùng gỗ cứng cáp. Khi xếp lên xe, ê-kíp sử dụng dụng cụ giằng và chèn cố định nhiều chiều để triệt tiêu hoàn toàn rung lắc.
Toàn bộ phương tiện được giám sát bằng GPS và camera 24/24, niêm phong bảo mật theo quy trình nghiêm ngặt. Ngay cả khi trưng bày trong không gian triển lãm, các tác phẩm vẫn được theo dõi liên tục qua hệ thống CCTV và đội ngũ tình nguyện viên hỗ trợ điều phối.
 |
Quá trình vận chuyển được theo dõi bởi CCTV và đội ngũ tình nguyện viên |
Với quy trình vận chuyển chuyên biệt này, Triển lãm “Trời, Non, Nước | Allusive Panorama” không chỉ bảo vệ an toàn tuyệt đối cho di sản quý giá mà còn đặt dấu mốc quan trọng khi một triển lãm mỹ thuật quy mô lớn tại Việt Nam chạm tới tiêu chuẩn trưng bày quốc tế ngay từ khâu logistics. Đây là bước tiến thiết thực, góp phần nâng cao ý thức và chất lượng bảo quản, vận chuyển tác phẩm nghệ thuật trong nước.
Dưới đây là chùm ảnh ghi lại quá trình vận chuyển chuyên biệt của Triển lãm Trời, Non, Nước | Allusive Panorama tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội):
 |
 |
Quy trình đóng gói đa lớp với giấy nến, bong bóng khí, màng co và túi hút ẩm |
 |
 |
Tác phẩm được đặt vào thùng carton 5 lớp với foam chống sốc dày 5cm và thùng gỗ bên ngoài |
 |
 |
Giằng chèn cố định nhiều chiều khi xếp thùng tranh lên xe chuyên dụng |
 |
 |
| Kiểm tra hiện trạng lần 2 khi nhận tác phẩm tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám |
 |
 |
Cố định tác phẩm trong không gian triển lãm |
Trung tâm Thông tin UNESCO (Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam) hiện là đơn vị bảo trợ cho Art Nation – ấn phẩm mỹ thuật song ngữ duy nhất và hàng đầu tại Việt Nam. Hợp tác giữa hai bên tập trung kết nối nghiên cứu học thuật, phổ biến tri thức văn hóa với nghệ thuật đương đại, đồng thời góp phần cụ thể vào việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững của UNESCO và Việt Nam. Triển lãm Trời, Non, Nước | Allusive Panorama trưng bày 20 tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi lần đầu quy tụ tại Hà Nội (24/04–10/05) là điểm nhấn nổi bật của sự hợp tác này.
