Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và triển khai các đề án trọng tâm được xác định là một trong những nhiệm vụ then chốt nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đồng thời cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW.
Nâng cao chất lượng dịch vụ ở tất cả các tuyến
Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, trong nhiệm kỳ 2021-2025, lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, đóng góp tích cực và hiệu quả vào công tác phòng, chống đại dịch COVID-19 cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ ở tất cả các tuyến.
Năng lực chuyên môn của hệ thống được củng cố rõ nét; nhiều kỹ thuật y học tiên tiến tại các bệnh viện tuyến trung ương và tuyến cuối đã tiệm cận trình độ khu vực và thế giới, như ghép tạng đa mô tạng, can thiệp tim mạch, phẫu thuật nội soi bằng robot, hỗ trợ sinh sản, y học tái tạo và y học hạt nhân trong điều trị ung thư. Đáng chú ý, không ít kỹ thuật cao trước đây chỉ thực hiện được ở các bệnh viện tuyến cuối, nay đã trở thành thường quy ở nhiều bệnh viện tỉnh, khu vực, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cho người dân ngay tại địa phương.
Tuy nhiên, cùng với các kết quả đạt được, giai đoạn phát triển mới đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống khám bệnh, chữa bệnh.
Thực hiện các chủ trương, đường lối và chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trong đó có các nghị quyết trụ cột về đột phá phát triển khoa học, công nghệ; hội nhập quốc tế; xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW và Chương trình hành động theo Nghị quyết số 282-NQ/CP, đòi hỏi lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh phải tiếp tục phát triển theo hướng nâng cao năng lực, chuyên sâu và bền vững.
Hệ thống khám chữa bệnh phải thích ứng trước những thay đổi sâu sắc về mô hình bệnh tật; diễn biến phức tạp của tình hình dịch bệnh; quá trình già hóa dân số; sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm; cũng như nguy cơ các tình huống y tế công cộng khẩn cấp. Khi kinh tế - xã hội phát triển, nhu cầu của người dân và người sử dụng dịch vụ y tế ngày càng đa dạng: yêu cầu được tiếp cận kịp thời, an toàn; đòi hỏi chất lượng điều trị chuyên sâu, kỹ thuật cao; đồng thời xuất hiện nhu cầu về các dịch vụ y tế kết hợp nghỉ dưỡng, phục hồi chức năng và chăm sóc toàn diện. Thực tiễn này đặt ra đòi hỏi phải nhận diện đúng “điểm nghẽn” và lựa chọn đúng trọng tâm can thiệp bằng các đề án phù hợp trong giai đoạn 2026-2030.
Từ thực tiễn, Bộ Y tế xác định một số vấn đề nổi bật cần tập trung giải quyết. Đó là công tác cấp cứu ngoại viện tại Việt Nam còn chưa đồng bộ và chưa đáp ứng các tiêu chuẩn khu vực, quốc tế, nhất là về thời gian tiếp cận hiện trường, năng lực điều phối và cơ chế kết nối liên thông giữa các lực lượng (y tế, công an và lực lượng tại chỗ).
Hiện khoảng 70% xe cứu thương không đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế; hệ thống thông tin liên lạc còn lạc hậu, thiếu đồng bộ; tỷ lệ xe cấp cứu/100.000 dân của Việt Nam là 0,2, trong khi Singapore là 0,8, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc) là 2-3, Hàn Quốc là 2. Thời gian phản ứng trung bình của cấp cứu ngoại viện cũng được nêu là cao hơn đáng kể so với tiêu chuẩn quốc tế (≤ 8 phút ở đô thị, ≤ 15 phút ở nông thôn).
Trong khi đó, nhu cầu cấp cứu ngoại viện ngày càng tăng; số lượng ca cấp cứu đột quỵ, suy hô hấp, chấn thương ngày càng lớn. Tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025, số liệu được nêu cho thấy có 450.000 cuộc gọi đến đầu số 115, trong đó khoảng 10% là các tình trạng cấp cứu cần điều phối xe hoặc hướng dẫn sơ cấp cứu tại chỗ.
Bên cạnh đó, du lịch y tế chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Việt Nam được nhìn nhận có nhiều lợi thế để trở thành điểm đến hấp dẫn: hệ thống bệnh viện và cơ sở y tế ngày càng hiện đại; nhiều kỹ thuật y học tiên tiến đã khẳng định năng lực chuyên môn của đội ngũ thầy thuốc; đồng thời có nền y học cổ truyền lâu đời, giàu bản sắc, tạo tiềm năng phát triển sản phẩm trị liệu và nghỉ dưỡng mang tính khác biệt. Hiện số lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam năm 2025 đã vượt mốc 20 triệu lượt. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa hình thành hệ sinh thái du lịch y tế bài bản để tham gia hiệu quả vào thị trường du lịch y tế toàn cầu.
Việt Nam chưa hình thành các trung tâm y tế chuyên sâu kỹ thuật cao đạt tầm khu vực và quốc tế, đủ khả năng dẫn dắt chuyên môn, nghiên cứu, đào tạo và thu hút người bệnh trong nước và quốc tế. Mặc dù trình độ chuyên môn và tay nghề của đội ngũ y, bác sĩ được đánh giá không thua kém nhiều quốc gia, nhưng cơ chế và mức độ đầu tư phát triển chưa đầy đủ, chưa phù hợp. Hệ quả được nêu là hằng năm có ước tính số tiền người dân ra nước ngoài chữa bệnh lên đến hàng tỷ đô la Mỹ.
Ba đề án trọng tâm
Tiến sĩ Hà Anh Đức cho biết, Bộ Y tế đã đề xuất và được phê duyệt xây dựng, triển khai ba đề án trọng tâm giai đoạn 2026-2030 trong Chương trình hành động kèm theo Nghị quyết số 282-NQ/CP, gồm: Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030; Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030; Đề án phát triển trung tâm y tế chuyên sâu.
Theo đó, Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 hướng tới mục tiêu xây dựng và phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện chuyên nghiệp, thống nhất, liên thông từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm phối hợp liên ngành hiệu quả.
Trọng tâm của đề án là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong tiếp nhận thông tin và điều phối cấp cứu; nâng cao năng lực về nhân lực, phương tiện và tổ chức hoạt động; rút ngắn thời gian tiếp cận và xử trí cấp cứu; cung cấp kịp thời dịch vụ cấp cứu hiệu quả trong các tình huống khẩn cấp, phù hợp với đặc điểm hệ thống y tế và điều kiện địa lý của từng địa phương; qua đó giảm tỷ lệ tử vong và di chứng do tai nạn, thương tích và các bệnh lý cấp tính.
Hiện Bộ Y tế đang thí điểm tại 6 tỉnh, thành phố gồm Bắc Ninh, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, An Giang và trong năm 2026 sẽ mở rộng thí điểm tại một số tỉnh, thành phố khác.
Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu phát triển du lịch y tế thành lĩnh vực dịch vụ tổng hợp, kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại, y dược cổ truyền, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe toàn diện. Đề án tập trung hình thành các sản phẩm du lịch y tế chất lượng cao; xây dựng chuỗi cung ứng dịch vụ đạt chuẩn quốc gia và quốc tế; gắn với hoạt động truyền thông, quảng bá và xây dựng thương hiệu nhằm thu hút khách quốc tế; đồng thời giảm tình trạng người dân ra nước ngoài khám, chữa bệnh.
Đề án xây dựng các trung tâm y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao hướng đến xây dựng và phát triển hệ thống trung tâm y tế theo hướng hiện đại, đồng bộ và hội nhập quốc tế; có vai trò dẫn dắt chuyên môn, làm nòng cốt trong nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao. Các trung tâm tập trung triển khai kỹ thuật chuyên sâu, kỹ thuật mũi nhọn, góp phần nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh, bảo đảm công bằng, hiệu quả và thúc đẩy phát triển bền vững của hệ thống y tế.
Ba đề án có mục tiêu và phạm vi triển khai khác nhau, nhưng được xác định có mối quan hệ hữu cơ, hỗ trợ và bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu chung là nâng cao năng lực, chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của hệ thống y tế Việt Nam trong giai đoạn mới.
Trong đó, đề án cấp cứu ngoại viện giữ vai trò nền tảng nhằm bảo đảm an toàn tính mạng người dân và nâng cao năng lực ứng phó nhanh với các tình huống khẩn cấp; đề án du lịch y tế góp phần đa dạng hóa dịch vụ, tăng giá trị gia tăng, thúc đẩy hội nhập quốc tế và đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội; còn đề án trung tâm y tế chuyên sâu đóng vai trò nòng cốt trong nâng cao trình độ chuyên môn, làm chủ kỹ thuật hiện đại, nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các đề án không chỉ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sẽ mang lại các giá trị và lợi ích thiết thực, lâu dài. Đặc biệt, đối với người dân, việc đầu tư đúng hướng vào cấp cứu sớm, điều trị chuyên sâu và chăm sóc toàn diện góp phần giảm tử vong và di chứng; đồng thời tăng khả năng tiếp cận dịch vụ kịp thời, an toàn và công bằng. Hệ thống y tế mạnh, tự chủ, có khả năng cung ứng dịch vụ chất lượng cao giúp giảm gánh nặng chi phí, nâng khả năng thích ứng với các tình huống khẩn cấp.
