Đây là hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai về năng lượng hạt nhân dân sự, sau hội nghị đầu tiên được tổ chức tại Brussels (Bỉ) hồi năm 2024. Sự kiện đã thu hút sự tham dự của lãnh đạo gần 60 quốc gia cùng đại diện nhiều tổ chức quốc tế, định chế tài chính, doanh nghiệp và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng điện hạt nhân đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược năng lượng của nhiều quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện năng toàn cầu gia tăng nhanh do sự phát triển của các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Theo ông, điện hạt nhân có thể cung cấp nguồn điện ổn định, quy mô lớn và có lượng phát thải carbon thấp, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng.
Trong khi đó, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Mariano Grossi nhấn mạnh điện hạt nhân có thể đóng góp đáng kể vào việc đạt các mục tiêu khí hậu toàn cầu. Ông cho rằng để đạt mục tiêu trung hòa carbon vào giữa thế kỷ này, thế giới cần mở rộng đáng kể công suất điện hạt nhân song song với việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời bảo đảm các chương trình hạt nhân dân sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn, an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến tương lai của điện hạt nhân, trong đó có phát triển các lò phản ứng thế hệ mới, thúc đẩy công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ, tăng cường chuỗi cung ứng nhiên liệu hạt nhân và huy động nguồn tài chính cho các dự án năng lượng quy mô lớn. Nhiều ý kiến cho rằng việc kết hợp giữa điện hạt nhân và các nguồn năng lượng tái tạo có thể góp phần xây dựng hệ thống năng lượng ổn định, ít phát thải và bền vững hơn trong dài hạn.
Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân Nguyễn Hoàng Linh cho biết việc Việt Nam tham dự hội nghị thể hiện sự quan tâm và ủng hộ đối với các sáng kiến quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đặc biệt trong lĩnh vực điện hạt nhân. Theo ông, đây cũng là dịp để Việt Nam tăng cường trao đổi, học hỏi kinh nghiệm quốc tế và mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Linh nhấn mạnh điện hạt nhân là nguồn năng lượng sạch, ổn định và có mức phát thải carbon thấp, phù hợp với định hướng phát triển năng lượng của Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu điện năng ngày càng tăng, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết của Chính phủ.
Theo ông Linh, bên lề hội nghị, đoàn Việt Nam đã làm việc với các tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý hạt nhân và các đối tác trong lĩnh vực năng lượng nhằm trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy đào tạo chuyên môn, chia sẻ thông tin và hỗ trợ kỹ thuật, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản lý cũng như thẩm định về an toàn và an ninh hạt nhân cho Việt Nam. Đoàn đã làm việc với Cơ quan Năng lượng Hạt nhân của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) và Cơ quan An toàn và Bức xạ hạt nhân của Pháp (ASRN) để trao đổi về tăng cường hợp tác nâng cao năng lực cơ quan pháp quy Việt Nam đối với việc thẩm định an toàn, an ninh và xây dựng hệ thống văn bản pháp luật đặc biệt là các quy định mới liên quan tới các công nghệ lò phản ứng hạt nhân tiên tiến, trong đó có công nghệ SMR, quản lý, thẩm định và giám sát an toàn đối với các cơ sở hạt nhân.
Ngoài ra, đoàn Việt Nam có chương trình gặp gỡ với một số tập đoàn và tổ chức lớn của Pháp trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân nhằm tìm hiểu kinh nghiệm trong xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thẩm định an toàn trong quá trình triển khai các dự án điện hạt nhân. Những trao đổi này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực năng lượng, trong bối cảnh hai nước đang thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.
Theo Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân, thời gian qua Việt Nam đã tích cực tham gia các nhóm công tác và các ủy ban chuyên môn quốc tế của Cơ quan Năng lượng Hạt nhân thuộc OECD, qua đó từng bước tiếp cận các phương pháp đánh giá và thẩm định an toàn đối với các công nghệ điện hạt nhân mới. Sự tham gia này giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm quốc tế và tiến tới tiệm cận các chuẩn mực quốc tế trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp quy về an toàn hạt nhân. Ông Linh cho biết Việt Nam cũng đang quan tâm nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế trong việc xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hạ tầng pháp quy đối với các công nghệ hạt nhân tiên tiến, đặc biệt là công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ. Việc tham gia các sáng kiến hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tiếp cận các kinh nghiệm quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình đánh giá an toàn, phục vụ quá trình chuẩn bị cho việc phát triển điện hạt nhân trong thời gian tới.
