Cá sấu ngày nay trông rất giống với tổ tiên của chúng sống tại kỷ Jura cách đây khoảng 200 triệu năm. Ngày nay cũng có rất ít loài cá sấu còn tồn tại, chỉ 25 loài. Các loài động vật khác như thằn lằn và chim đã đạt được sự đa dạng của hàng ngàn loài trong cùng một khoảng thời gian hoặc ít hơn.
Thời tiền sử cũng từng chứng kiến những loại cá sấu mà chúng ta không thấy ngày nay, bao gồm những loài khổng lồ lớn như khủng long, loài ăn thực vật, chạy nhanh và dạng rắn sống ở biển.
Trong nghiên cứu mới, được công bố hôm nay trên tạp chí Nature Communications Biology, các nhà khoa học giải thích cách cá sấu tuân theo một mô hình tiến hóa được gọi là "trạng thái cân bằng có dấu hiệu".
Tốc độ tiến hóa của loài này nhìn chung là chậm, nhưng đôi khi chúng tiến hóa nhanh hơn do môi trường đã thay đổi. Đặc biệt, nghiên cứu mới này cho thấy rằng quá trình tiến hóa của chúng tăng nhanh khi khí hậu ấm hơn và tương tự là kích thước cơ thể.
Tiến sĩ Max Stockdale từ Đại học Bristol cho biết: "Phân tích của chúng tôi đã sử dụng một thuật toán để ước tính tốc độ tiến hóa, chúng tôi đo kích thước cơ thể, điều này rất quan trọng vì nó tương tác với tốc độ phát triển của động vật, lượng thức ăn cần thiết, độ lớn của quần thể và khả năng chúng bị tuyệt chủng".
Các phát hiện cho thấy sự hạn chế của cá sấu và sự thiếu tiến hóa rõ ràng của loài này là kết quả của tốc độ tiến hóa chậm. Có vẻ như cá sấu đã đạt đến độ cơ thể cực kỳ hiệu quả và đủ linh hoạt để chúng không cần phải thay đổi thêm để tồn tại.
Tính linh hoạt này có thể là một lý do giải thích tại sao cá sấu sống sót sau tác động của thiên thạch vào cuối kỷ Phấn trắng, khiến loài khủng long bị diệt vong. Cá sấu thường phát triển tốt hơn trong điều kiện ấm áp vì chúng không thể kiểm soát nhiệt độ cơ thể và yêu cầu sự ấm áp từ môi trường.
Khí hậu trong thời đại khủng long ấm hơn ngày nay và điều đó có thể giải thích tại sao có nhiều giống cá sấu hơn ngày nay. Có thể hút năng lượng từ mặt trời có nghĩa là chúng không cần ăn nhiều như các loài động vật máu nóng như chim hay động vật có vú.
Tiến sĩ Stockdale nói thêm: "Thật là hấp dẫn khi thấy mối quan hệ phức tạp tồn tại giữa Trái đất và các sinh vật. Cá sấu có lối sống đủ linh hoạt để thích ứng với những thay đổi môi trường to lớn diễn ra kể từ thời đại của khủng long".
