Theo tờ Politico, các quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump tin tưởng Mỹ có khả năng thúc đẩy các thỏa thuận hòa bình mà các chính quyền trước đây chưa đạt được. Ông tự nhận bản thân là “Tổng thống vì hòa bình” và cho rằng việc giải quyết các xung đột quốc tế không chỉ mang lại lợi ích chiến lược mà còn thể hiện uy tín và quyền lực của Mỹ trên trường quốc tế.
Chỉ trong hơn sáu tháng, Tổng thống Trump tuyên bố đã đóng vai trò trung gian trong sáu thỏa thuận hòa bình, bao gồm hòa giải tranh chấp Campuchia - Thái Lan, hạ nhiệt căng thẳng giữa Armenia - Azerbaijan và hỗ trợ đạt các thỏa thuận ngừng bắn và giảm đối đầu giữa Iran - Israel, Rwanda - Cộng hòa Dân chủ Congo, Ấn Độ - Pakistan, Ai Cập - Ethiopia, cùng một số tiến triển trong đối thoại với lực lượng Houthi tại Yemen. Tuy nhiên, tiến trình hòa giải đối với xung đột tại Gaza và Ukraine vẫn gặp nhiều trở ngại.
Giới quan sát nhận định, việc ông Trump tích cực can dự vào các hồ sơ quốc tế phản ánh sự thay đổi so với lập trường “Nước Mỹ trên hết” thời điểm tranh cử năm 2024, khi ông ưu tiên các vấn đề đối nội và giảm sự tham gia vào các xung đột nước ngoài. Một quan chức Nhà Trắng cho rằng, sau khi nhậm chức và tiếp nhận các báo cáo tình báo, ông Trump đã có nhận thức đầy đủ hơn về tình hình toàn cầu, từ đó thúc đẩy việc sử dụng ảnh hưởng của Mỹ để dàn xếp các điểm nóng.
Một động lực khác là mong muốn giành giải Nobel Hòa bình - mục tiêu mà ông Trump theo đuổi từ lâu. Tháng trước, ông thậm chí gọi điện trực tiếp cho Bộ trưởng Tài chính Na Uy để hỏi về giải thưởng này. Một số lãnh đạo thế giới, trong đó có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Thủ tướng Campuchia Hun Manet, đã đề cử và công khai ủng hộ đề cử ông Trump.
Theo Nhà Trắng, chiến lược của Tổng thống Trump thường gắn kết các thỏa thuận hòa bình với lợi ích kinh tế, như trường hợp Armenia - Azerbaijan, khi ông thúc đẩy ký kết song song thỏa thuận thương mại. Các trợ lý cho rằng cách tiếp cận này vừa góp phần ổn định tình hình khu vực, vừa tạo cơ hội kinh tế cho Mỹ.
Tuy nhiên, một số ý kiến hoài nghi về tính bền vững của các thỏa thuận, cho rằng nguyên nhân gốc rễ của nhiều xung đột chưa được giải quyết triệt để. Cựu Cố vấn An ninh quốc gia John Bolton nhận xét, thỏa thuận Campuchia - Thái Lan vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái bùng phát căng thẳng do vấn đề biên giới chưa được giải quyết dứt điểm.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy Thỏa thuận Abraham, giúp bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia Arab, và hỗ trợ nối lại quan hệ kinh tế giữa Serbia và Kosovo. Các nhà phân tích đánh giá, các động thái ngoại giao gần đây là sự tiếp nối mô hình kết hợp giữa hòa giải chính trị và hợp tác kinh tế.
Ngày 15/8, Tổng thống Trump dự kiến gặp riêng Tổng thống Putin tại Anchorage, Alaska. Nhà Trắng nhận định đây là “cuộc gặp thăm dò” nhưng cũng là thử thách khó khăn nhất đối với ông Trump trong vai trò trung gian hòa giải, khi chính ông thừa nhận xung đột Nga - Ukraine là “thách thức lớn nhất” trong số các hồ sơ quốc tế mà ông đang theo đuổi.
