Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người trưởng thành mắc béo phì đã tăng hơn hai lần kể từ năm 1990. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí The Lancet hồi tháng 3 cho biết nếu không có biện pháp can thiệp, đến năm 2050, cứ 10 người lớn thì có tới 6 người sẽ bị thừa cân hoặc béo phì.
Từ lâu, phẫu thuật giảm béo vẫn được xem là phương pháp hiệu quả nhất. Tuy nhiên, trong gần một thập kỷ qua, sự xuất hiện của các thuốc mô phỏng hormone GLP-1 – giúp điều hòa cảm giác no và đường huyết – đã mở ra cuộc cách mạng điều trị mới. WHO đã đưa các hoạt chất như semaglutide (có trong các thuốc Ozempic, Wegovy), trizepatide (có trong thuộc Mounjaro), dulaglutide và liraglutide vào danh mục “thuốc thiết yếu”.
Tại Lyon, nhiều tổ chức đang phối hợp nghiên cứu hiệu quả của các phương pháp này, gồm Trung tâm nghiên cứu dinh dưỡng con người, phòng thí nghiệm CARMEN, Viện nghiên cứu Lyfe, Trung tâm chuyên biệt về béo phì Lyon (CSO-HCL) và mạng lưới quốc gia FORCE – cơ quan điều phối nghiên cứu về béo phì của Pháp. Giáo sư Emmanuel Disse, Trưởng khoa nội tiết–đái tháo đường–dinh dưỡng của Bệnh viện Lyon Sud, cho biết trung tâm CSO không chỉ điều trị mà còn thực hiện các nghiên cứu cơ bản, hành vi và lâm sàng. Ông cho biết: “Chúng tôi đánh giá hiệu quả của các phương pháp phẫu thuật mới, cũng như kiểm nghiệm các chiến lược điều trị y học tiên tiến”.
Một số công trình của trung tâm đã được đăng trên The Lancet, trong đó nghiên cứu năm 2019 về kỹ thuật nối ruột “omega bypass” từng khiến phương pháp này bị ngừng hoàn trả bảo hiểm. Ngoài lĩnh vực phẫu thuật, trung tâm còn tham gia các thử nghiệm lâm sàng với thuốc GLP-1 thế hệ mới – bao gồm dạng tiêm mỗi tháng hoặc dạng viên uống – dự kiến tiến hành từ năm 2026. Theo Giáo sư Disse, loại thuốc mạnh nhất trong nhóm này có thể giúp giảm tới 25% trọng lượng cơ thể, tương đương kết quả của phẫu thuật thu nhỏ dạ dày. Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước ngoặt lớn, bởi các thuốc hiện nay như Sadexa, Wegovy hay Mounjaro chỉ đạt mức giảm lần lượt 8%, 15% và 20%. Ngoài việc giảm cân, các nghiên cứu còn cho thấy dùng Wegovy trong ba năm rưỡi có thể giảm 20% nguy cơ tai biến tim mạch.
Giáo sư Disse nhận định: “Trong vài năm tới, hiệu quả của thuốc có thể sánh ngang với phẫu thuật, và về lâu dài, thậm chí có thể thay thế hoàn toàn phẫu thuật giảm béo”. Tuy vậy, trở ngại hiện nay nằm ở chi phí và khả năng tiếp cận. Tại Pháp, mỗi liều thuốc Wegovy có giá khoảng 300 euro/tháng và chưa được bảo hiểm y tế chi trả, dù đã được phép kê đơn từ tháng 10/2024.
