Nhiều hộ dân cho biết nhiều năm qua họ phải sống chung với bụi đá. Có gia đình thường xuyên đóng kín cửa, lau dọn nhà cửa nhiều lần trong ngày nhưng bụi vẫn bám trên đồ đạc, cây cối và khu vực sinh hoạt. Những phản ánh của người dân cho thấy tác động môi trường từ hoạt động khai thác khoáng sản vẫn là vấn đề cần được quan tâm, giải quyết.
Tuy nhiên, bên cạnh những bức xúc của người dân, thực tế cũng cho thấy những nỗ lực từ phía doanh nghiệp nhằm tìm kiếm giải pháp hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và đời sống cộng đồng.
Từ vùng núi heo hút đến khu vực khai thác khoáng sản
Ông Võ Văn Thế, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Tổng công ty Thế Thịnh cho biết, hoạt động khai thác đá tại khu vực này đã hình thành từ cuối những năm 1990.
"Khoảng năm 1997-1998, đường sá còn rất khó khăn, việc vận chuyển đá chủ yếu phải thực hiện bằng thuyền. Khi đó khu vực xung quanh mỏ đá gần như chưa có dân cư tập trung như hiện nay", ông Thế nhớ lại.
Theo ông Thế, sau khi các tuyến giao thông dần được hình thành, một số hộ dân đến dựng quán tạm để buôn bán, mưu sinh. Qua nhiều năm, các công trình tạm được xây dựng kiên cố, hình thành các khu dân cư sinh sống ổn định gần khu vực mỏ đá.
Sự phát triển của doanh nghiệp đã góp phần tạo việc làm, thúc đẩy hoạt động kinh tế tại địa phương. Hiện nay, riêng tại mỏ đá Thế Thịnh có khoảng 20 lao động là người dân bản Rào Trù và Khe Dây đang làm việc thường xuyên.
Theo doanh nghiệp, mỗi năm đơn vị cũng thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước khoảng 10 tỷ đồng thông qua các khoản thuế, phí theo quy định.
 |
Doanh nghiệp và người dân tìm tiếng nói chung tại biên bản thỏa thuận vào ngày 1/6/2026. (Ảnh: Hoàng Anh) |
Đối thoại để tìm tiếng nói chung
Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, tác động đến môi trường là điều khó tránh khỏi. Vấn đề quan trọng là doanh nghiệp nhìn nhận trách nhiệm của mình như thế nào trước những phản ánh từ cộng đồng dân cư.
Ngày 1/6/2026 vừa qua, đại diện người dân bản Khe Dây cùng các doanh nghiệp đang hoạt động trong khu vực mỏ đá Thế Thịnh đã tổ chức đối thoại trực tiếp để trao đổi những vấn đề tồn tại.
Sau buổi làm việc, hai bên thống nhất nhiều nội dung nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến đời sống người dân.
 |
Biên bản thỏa thuận của phía doanh nghiệp và người dân được cắm ở khu vực đường. (Ảnh: Hoàng Anh) |
Theo đó, các doanh nghiệp cam kết tăng cường tưới nước chống bụi, hạn chế phát sinh bụi trong quá trình khai thác và chế biến đá; thực hiện nổ mìn đúng thời gian quy định; tạo điều kiện tuyển dụng con em địa phương vào làm việc khi có nhu cầu.
Các đơn vị cũng thống nhất hỗ trợ vật liệu đá cho người dân làm nhà ở, hỗ trợ vật liệu phục vụ xây dựng các công trình cộng đồng như nhà văn hóa; trước mắt hỗ trợ khoan hai giếng nước sinh hoạt theo đề xuất của bản.
Ngoài ra, các doanh nghiệp cam kết hỗ trợ kinh phí tổ chức Tết Nguyên đán, các ngày lễ trong năm như 8/3, 1/6, 20/10 và các hoạt động cộng đồng khác. Đặc biệt, mỗi hộ gia đình có nhà riêng tại bản được hỗ trợ 1 triệu đồng/tháng. Vào ngày 22/6 vừa qua, đại diện 50 hộ gia đình đã nhận khoản hỗ trợ này.
 |
Đại diện 50 hộ dân bản Khe Dây đã kí nhận tiền hỗ trợ do phía các doanh nghiệp khai thác tại mỏ đá Thế Thịnh hỗ trợ. (Ảnh: Hoàng Anh) |
Văn hóa doanh nghiệp không chỉ là lợi nhuận
Theo ông Võ Văn Thế, nhiều năm qua doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động hỗ trợ người dân bản Khe Dây vào dịp Tết Nguyên đán với kinh phí và hiện vật trị giá khoảng 100 triệu đồng mỗi năm.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn tự bỏ vốn làm đường tránh qua dân dài khoảng 10 km giá trị khoảng 25 tỷ đồng. Theo doanh nghiệp, hằng năm các doanh nghiệp khai thác đá tại mỏ đá Thế Thịnh cùng hai đơn vị khác đều tự bố trí kinh phí để quản lý, bảo dưỡng và duy tu tuyến đường này nhằm bảo đảm an toàn giao thông và duy trì chất lượng khai thác.
Trước những phản ánh liên quan đến môi trường, doanh nghiệp cho biết đang tiếp tục đầu tư thêm các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu bụi phát sinh trong quá trình sản xuất.
Cụ thể, đơn vị vừa đặt mua thêm một xe bồn tưới nước trị giá khoảng 350 triệu đồng và ba hệ thống phun sương công nghiệp dập bụi với tổng giá trị khoảng 960 triệu đồng. Các thiết bị dự kiến được đưa vào vận hành trong thời gian tới.
 |
Thời tiết cực đoan khiến lượng nước tưới chỉ trong thời gian ngắn đã bốc hơi. (Ảnh: Hoàng Anh) |
Ông Thế củng cho rằng các phản ánh về môi trường cần được nhìn nhận khách quan theo từng khu vực cụ thể. Theo ông, các hộ dân tại bản Khe Ngang chịu ảnh hưởng từ phạm vi hoạt động của đơn vị khác, trong khi tình trạng bụi tại khu vực Rào Trù trước đây phần nhiều xuất phát từ hoạt động vận tải trên các tuyến đường địa phương.
Ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy, trước đây từng có tình trạng phương tiện vận tải vật liệu đi vào các tuyến đường cấm tải, gây bụi và ảnh hưởng đến hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, sau nhiều đợt kiểm tra, xử lý của lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Quảng Trị, tình trạng này hiện cơ bản đã được chấn chỉnh.
Bên cạnh đó, dù phía các đơn vị khai thác đá đã cho xe bồn tưới nước trên dọc tuyến đường vận chuyển, tuy nhiên do thời tiết nắng nóng gay gắt kết hợp với hiệu ứng gió Lào thổi mạnh, lượng nước tưới nhanh chóng bị bốc hơi chỉ sau thời gian ngắn.
 |
Hoạt động vận tải là một trong những nguyên nhân gây bụi ô nhiễm môi trường. (Ảnh: Hoàng Anh) |
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường ngày càng được xã hội quan tâm, văn hóa doanh nghiệp không chỉ được đo bằng sản lượng hay doanh thu mà còn bằng trách nhiệm đối với cộng đồng nơi doanh nghiệp hoạt động.
Nhìn một cách khách quan, những khoản hỗ trợ vật chất, những cam kết đối thoại hay việc đầu tư thêm thiết bị giảm bụi mới tại đây là những tín hiệu tích cực đáng ghi nhận. Trong bối cảnh các cuộc xung đột môi trường thường dễ rơi vào bế tắc, cách ứng xử của doanh nghiệp thay vì né tránh, việc ban lãnh đạo doanh nghiệp chủ động đối thoại trực tiếp với người dân và nhanh chóng hiện thực hóa bằng các con số cụ thể, từ khoản hỗ trợ an sinh 1 triệu đồng/tháng đến gói đầu tư hơn 1,3 tỷ đồng cho thiết bị dập bụi đã phần nào chứng minh nỗ tinh thần cầu thị của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm tiếng nói chung.
