Ung thư khởi phát ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng tại nhiều quốc gia, đặc biệt với bệnh lý đại trực tràng và ung thư vú.
Giới chuyên môn cảnh báo đây có thể là tín hiệu sớm về gánh nặng ung thư trong những thập niên tới, đồng thời nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.
Theo các số liệu được trình bày tại các hội nghị y khoa lớn như Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) và Hiệp hội Nghiên cứu ung thư Mỹ (AACR), mỗi ngày thế giới ghi nhận hơn 9.000 ca ung thư mới ở người dưới 50 tuổi.
Tại Mỹ, tỷ lệ ung thư đại trực tràng tiến triển trong nhóm 20-49 tuổi đã tăng trung bình khoảng 3% mỗi năm kể từ năm 2010, và đang trở thành một trong những nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu ở nhóm tuổi này. Một số loại bệnh khác, trong đó có ung thư tử cung và ung thư gan ở phụ nữ trẻ, cũng ghi nhận xu hướng gia tăng.
Theo phóng viên tại Rome, Giáo sư Mario Scartozzi-Trưởng Khoa Ung thư Bệnh viện Đại học Cagliari (Italy) nhận định hiện chưa có một nguyên nhân đơn lẻ nào có thể giải thích đầy đủ hiện tượng ung thư khởi phát sớm. Thay vào đó, đây có thể là kết quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố sinh học, chuyển hóa và môi trường.
Trong đó, thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa được xem là những vấn đề đáng lưu ý nhất. Tăng cân từ khi còn trẻ có thể thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính và thay đổi nội tiết, qua đó liên quan đến nguy cơ phát triển một số loại ung thư như đại tràng, tuyến tụy, thận và vú. Chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, thiếu hoạt động thể chất, căng thẳng kéo dài, cùng với tiếp xúc với một số hóa chất và chất ô nhiễm cũng được xem là những yếu tố có thể góp phần làm tăng nguy cơ.
Sự gia tăng số ca mắc được ghi nhận cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh đang có thay đổi về chẩn đoán và phân loại bệnh. Chẳng hạn, việc mở rộng định nghĩa với một số dạng ung thư tuyến tụy từ đầu thập niên 2010, gồm cả khối u thần kinh nội tiết, đã tác động đến số liệu thống kê.
Dù tỷ lệ tử vong do ung thư ở người dưới 50 tuổi vẫn tương đối nhỏ so với toàn bộ các nhóm tuổi, các chuyên gia coi xu hướng hiện nay là “tín hiệu báo động sớm” cho 20-30 năm tới, khi thế hệ trẻ hiện nay bước vào độ tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Điểm tích cực là khoảng 30% số ca ung thư được nhận định là có thể phòng ngừa. Tại Italy, các yếu tố liên quan đến lối sống không lành mạnh và ô nhiễm được cho là nguyên nhân của khoảng 80.000 ca tử vong mỗi năm, tương đương 45% tổng số ca tử vong do ung thư.
Giới chuyên môn khuyến nghị cần tăng cường phòng bệnh từ sớm, thông qua chế độ ăn hợp lý, hạn chế thực phẩm siêu chế biến, duy trì vận động, kiểm soát cân nặng và tiêm vaccine phòng các virus có khả năng gây ung thư.
