Vân Đỗ – tên thật Đỗ Thu Vân – đến với nghệ thuật từ nền tảng báo chí. Năm 2018, khi mới 22 tuổi, chị quyết định theo nghề giám tuyển, một lĩnh vực còn rất mới mẻ tại Việt Nam. Ba năm gắn bó cùng The Factory Contemporary Arts Centre tại TP Hồ Chí Minh đã giúp chị rèn nghề, tham gia hơn 20 triển lãm trong và ngoài nước.
Điểm mạnh của Vân Đỗ nằm ở cách tạo ra “đối thoại với không gian”. Ở triển lãm Tạp âm trắng (2023), chị thử nghiệm giám tuyển theo hướng “ngược”: dựng không gian trước rồi để nghệ sĩ tìm cách đối thoại với ánh sáng. Tại Quá áp trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023, những bức tường loang lổ của nhà máy Gia Lâm trở thành chất liệu bổ sung cho tác phẩm điêu khắc. Với chị, mỗi không gian đều có “giọng nói” riêng, và nghệ thuật chỉ thực sự sống khi cộng hưởng cùng ký ức nơi chốn.
 |
Giám tuyển Vân Đỗ |
Năm 2024, chị tiếp tục đồng hành với Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội trong vai trò giám tuyển, tham gia triển lãm Cung Thiếu nhi Hà Nội với tên gọi "Hoài niệm cho tương lai". Cũng từ bối cảnh đó, chị cùng giám tuyển Lê Thuận Uyên khởi dựng Sân chơi Điềm Phùng Thị.
Điềm Phùng Thị là một trong những nghệ sĩ điêu khắc đặc biệt của Việt Nam thế kỷ XX. Khởi nghiệp muộn, từng là bác sĩ trước khi sang Paris theo học điêu khắc, bà đã sáng tạo ra hệ thống mô-đun gồm bảy đơn vị cơ bản. Từ đó, bà phát triển một thế giới nghệ thuật đa dạng: điêu khắc, tranh in, tranh ghép vải, trang sức, đồ nội thất. Nhiều tác phẩm của bà được đặt tại không gian công cộng như quảng trường, thư viện, trường học, bệnh viện, đài tưởng niệm liệt sĩ ở Huế. Cuối đời, bà hiến tặng các sáng tác của mình cho thành phố Huế với mong muốn tác phẩm “sống” cùng công chúng.
Tinh thần đó đã trở thành cảm hứng cho dự án sân chơi. Những khối mô-đun của Điềm Phùng Thị được Vân Đỗ và cộng sự chuyển hóa thành một tổ hợp vui chơi ngay trong khuôn viên Cung Thiếu nhi Hà Nội. Ở đây, trẻ em không chỉ nhìn ngắm tác phẩm mà còn có thể leo trèo, chạm vào, biến chúng thành trải nghiệm trực tiếp.
 |
| Những khối mô-đun của Điềm Phùng Thị được chuyển hóa thành tổ hợp vui chơi ngay trong khuôn viên Cung Thiếu nhi Hà Nội. |
Sự đồng hành của SOVICO và UNESCO cũng mang đến mang ý nghĩa then chốt, bởi sự hỗ trợ không chỉ dừng lại ở nguồn lực tài chính mà còn là sự ghi nhận và trao niềm tin cho thế hệ nghệ sĩ, giám tuyển trẻ. Nhờ vậy, sân chơi đã kịp ra mắt tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024, đồng thời để lại một phần công trình như món quà lâu dài cho Cung Thiếu nhi.
Đại diện nhóm thực hiện, Vân Đỗ chia sẻ rằng niềm vui lớn nhất chính là khi sân chơi không chỉ là một “thử nghiệm nghệ thuật” mà đã trở thành tài sản chung của thành phố. Đây cũng là cách UNESCO và SOVICO khẳng định tầm nhìn hỗ trợ nghệ thuật gắn bó với cộng đồng, lấy trẻ em làm trung tâm thụ hưởng và đặt nền móng cho phát triển văn hóa bền vững. Với Vân Đỗ, dự án này là “bước đi cụ thể để chứng minh giám tuyển có thể đóng góp giá trị xã hội”, không chỉ giới hạn trong không gian trưng bày. Trước đó, năm 2024, chị đã khởi xướng hội thảo chuyên đề về giám tuyển đầu tiên tại Việt Nam cùng Đại học Quốc gia Hà Nội, nhằm định hình vị thế cho một nghề còn non trẻ.
 |
Sự kết hợp của SOVICO và UNESCO khẳng định tầm nhìn hỗ trợ nghệ thuật gắn bó với các không gian cộng đồng |
Những dự án như Sân chơi Điềm Phùng Thị cho thấy giám tuyển không chỉ là người tổ chức triển lãm, mà còn có thể kiến tạo không gian sống, kết nối nghệ thuật với cộng đồng và tiếp nối di sản của các bậc tiền bối. Sự hỗ trợ từ UNESCO và SOVICO mở ra cơ hội để thế hệ giám tuyển trẻ thực hành, thử nghiệm và đóng góp nhiều hơn cho đời sống văn hóa nước nhà.
Phối hợp với các giám tuyển nghệ thuật và kiến trúc sư sân chơi, UNESCO đã giới thiệu với thành phố về cách một không gian công cộng thân thiện với trẻ em do các chuyên gia liên ngành phối hợp xây dựng có thể thúc đẩy giáo dục sáng tạo và mang lại lợi ích trực tiếp cho trẻ em trong thành phố.
 |
| Trẻ em thích thú vui chơi tại các tổ hợp. |
Từ hệ thống mô-đun của một điêu khắc gia quá cố, một sân chơi mới đã hiện diện và sống động ngay giữa lòng Hà Nội. Từ nguồn lực quốc tế và doanh nghiệp, nghệ thuật đã bước ra đời sống, gắn bó với tuổi thơ của những đứa trẻ hôm nay. Sân chơi Điềm Phùng Thị trở thành minh chứng cho cách di sản có thể tiếp tục sống trong bối cảnh mới, nhờ sự sáng tạo của thế hệ trẻ và sự đồng hành kịp thời của những người tin vào giá trị lâu dài của nghệ thuật. Khi trẻ em được vui chơi, chạm vào tác phẩm từ thuở nhỏ, đó cũng là cách gieo những hạt mầm văn hóa cho tương lai.
Tập đoàn Sovico và UNESCO mới đây đã tiếp tục ký kết văn kiện hợp tác chiến lược giai đoạn 2025-2035. Theo đó, Sovico là đối tác chiến lược của UNESCO tại Việt Nam, đồng hành triển khai các sáng kiến phát triển bền vững trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học và truyền thông. Trọng tâm ưu tiên gồm thúc đẩy mạng lưới các thành phố sáng tạo toàn cầu, hỗ trợ hoạt động nghệ thuật của thanh niên, nhân rộng mô hình “trường học hạnh phúc”... Đây là bước tiếp nối mối quan hệ hợp tác đã khởi từ năm 2020 với các dự án như “Hà Nội Rethink”, “Trao quyền cho thanh niên và phụ nữ” tại các khu di sản và Mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO.
