Những bước đi đầu tiên
Techcombank và MB Bank là hai ngân hàng tiên phong trong lĩnh vực tài chính xanh cá nhân. Techcombank đã ra mắt thẻ Visa Eco, cho phép người dùng theo dõi dấu chân carbon từ mỗi giao dịch. Thông qua ứng dụng ngân hàng, khách hàng có thể xem biểu đồ phát thải và điểm “sống xanh” của mình, từ đó nâng cao nhận thức về tiêu dùng bền vững.
MB Bank cũng không đứng ngoài cuộc khi giới thiệu thẻ Mastercard Hi Green, được sản xuất từ nhựa tái chế. Ngân hàng cam kết trích một phần doanh thu từ thẻ để đóng góp vào các dự án môi trường, như cải tạo bãi rác thành sân chơi sinh thái.
Sacombank tham gia với thẻ tín dụng Visa Platinum O2, hướng đến lối sống xanh thông qua ưu đãi tiêu dùng và thiết kế thân thiện môi trường. Tuy nhiên, các tính năng đo lường tác động môi trường hay cơ chế đóng góp xã hội của sản phẩm này vẫn chưa được công bố rõ ràng.
 |
Đến năm 2016, đã có 16 triệu thẻ tín dụng xanh được phát hành Hàn Quốc nhằm khuyến khích người dùng có lối sống tiêu thụ it carbon |
Dễ triển khai nhưng chưa đủ
Theo chia sẻ từ một số ngân hàng, việc phát triển sản phẩm tài chính xanh cá nhân hiện nay chủ yếu dựa vào các giải pháp có sẵn từ đối tác quốc tế, như công nghệ theo dõi carbon hoặc vật liệu tái chế. Đây là những bước đi dễ thực hiện, ít rủi ro và phù hợp với mục tiêu truyền thông.
Tuy nhiên, thách thức lớn hơn lại nằm ở việc khuyến khích người dùng sử dụng thẻ tại các nhà cung ứng dịch vụ xanh. Tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp, cửa hàng hay dịch vụ thực sự đạt tiêu chuẩn “xanh” còn rất hạn chế. Việc xác định đâu là “điểm tiêu dùng xanh” để tích hợp ưu đãi, theo dõi hành vi hoặc xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng bền vững vẫn là một bài toán chưa có lời giải.
Thêm vào đó, chi phí để “xanh hóa” sản phẩm cũng không hề nhỏ. Việc sử dụng vật liệu tái chế như r-PVC để sản xuất thẻ ngân hàng thường cao hơn so với nhựa truyền thống. Ngân hàng không chỉ phải chi trả nhiều hơn cho nguyên liệu, mà còn cho quy trình sản xuất, kiểm định và vận hành. Trong khi đó, lợi ích tài chính từ các sản phẩm xanh chưa chứng minh được ưu thế rõ ràng so với các dòng thẻ thường, khiến nhiều ngân hàng phải cân nhắc giữa cam kết môi trường và hiệu quả kinh doanh.
Theo khảo sát của tổ chức thẻ Visa năm 2024, người tiêu dùng Việt Nam vẫn ưu tiên các yếu tố như hoàn tiền, tích điểm và tiện lợi khi lựa chọn thẻ thanh toán. Báo cáo của công ty kiểm toán PwC cũng ghi nhận xu hướng quan tâm đến giá trị xã hội, nhưng yếu tố kinh tế vẫn là ưu tiên hàng đầu. Điều này đặt ra thách thức, liệu tài chính xanh cá nhân có thể vượt qua vai trò câu chuyện thương hiệu để trở thành công cụ thay đổi hành vi tiêu dùng?
 |
Một khu sản phẩm xanh trong siêu thị tại Hàn Quốc |
Làm thế nào để tài chính xanh cá nhân thực sự phát triển?
Để chuyển từ “xanh hình thức” sang “xanh thực chất”, cần có sự tham gia từ nhiều phía. Về phía ngân hàng, việc xanh hóa sản phẩm tài chính không thể chỉ dừng lại ở vật liệu tái chế hay tích hợp công nghệ theo dõi carbon. Ngân hàng cần chủ động xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng xanh, thông qua hợp tác với các nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ bền vững, có trách nhiệm.
Từ phía cơ quan quản lý, việc ban hành bộ tiêu chí xác định doanh nghiệp, hộ kinh doanh, sản phẩm và dịch vụ xanh là nền tảng quan trọng. Đây sẽ là cơ sở để thực hiện đánh giá triển khai tài chính xanh cho các ngân hàng, xây dựng các ưu đãi các tổ chức triển khai sản phẩm xanh hiệu quả, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh tích cực trong toàn ngành.
Sự thống nhất tiêu chí cũng là tiền đề để xây dựng dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp và hộ kinh doanh xanh. Khi đó, các ngân hàng sẽ dễ dàng xác định và hợp tác với đối tác chấp nhận thẻ, đối tác cho vay phù hợp và thực chất. Về phía cơ quan quản lý, đây cũng là những căn cứ tiêu chuẩn để áp dụng các cơ chế ưu đãi thuế và phí cho doanh nghiệp xanh, tạo động lực quan trọng để thúc đẩy kinh tế xanh phát triển.
