Tại sao phương Tây cần dè chừng việc tịch thu vĩnh viễn tài sản của Nga?

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  Tịch thu tài sản của Nga là một ý tưởng nhiều nước phương Tây tính tới trong bối cảnh hiện nay, nhưng cũng có thể là một sai lầm.
Tại sao phương Tây cần dè chừng việc tịch thu vĩnh viễn tài sản của Nga?

Khi cuộc chiến Ukraine bước vào tháng thứ 4, các lệnh trừng phạt quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào một nền kinh tế lớn vẫn được siết chặt. Mỹ và châu Âu đã phong tỏa ngoại tệ của Nga gửi tại các ngân hàng phương Tây. Đến ngày 3/6, Liên minh châu Âu (EU) đã theo bước Mỹ và Anh khi áp đặt trừng phạt một phần đối với dầu mỏ nhập khẩu từ Nga, ngắt Sberbank – ngân hàng lớn nhất của Nga, khỏi hệ thống thanh toán toàn cầu SWIFT.

Một loạt tỉ phú, nhà tài phiệt của Nga cùng với lượng tài sản mà họ nắm giữ cũng nằm trong vòng xoáy trừng phạt. Một siêu du thuyền dài 100m có cả bể bơi và bãi trực thăng nằm ở đảo quốc Fiji đã bị tịch thu theo lệnh cấm vận của phương Tây. Tương tự như vậy là trừng phạt nhằm vào nhiều máy bay tư nhân của giới nhà giàu Nga đậu ở Dubai hay câu lạc bộ bóng đá Chelsea ở Anh.

Các đòn cấm vận gây ra đứt gãy nghiêm trọng đối với kinh tế Nga, với ảnh hưởng kéo dài trong nhiều năm. Nhưng rõ ràng biện pháp này cũng có hạn chế nhất định. Do giá nhiên liệu tăng cao khi dầu Brent Biển Bắc được giao dịch ở ngưỡng trên 120 USD/thùng, nguồn thu ngân sách tại Nga tăng vọt.

Do chỉ phương Tây và một số ít đồng minh châu Á thực hiện trừng phạt năng lượng Nga, nhiều khách hàng vẫn nhập khẩu dầu mỏ từ Nga. Ước tính, sản lượng khai thác dầu mỏ của Nga vào cuối năm 2023 chỉ thấp hơn khoảng 20% so với trước thời điểm nổ ra chiến tranh ở Ukraine. Giới tài phiệt, tinh anh người Nga vẫn có thể tự do đi lại trên thế giới.

Số tiền chi ra để tái thiết các thành phổ đổ nát, hồi phục các trung tâm công nghiệp ở Ukraine là rất lớn, ước tính phải trên 600 tỉ USD. Đã xuất hiện ý tưởng kêu gọi phương Tây leo thang một bước trước Nga, chuyển từ phong tỏa tạm thời sang tịch thu vĩnh viễn tài sản thuộc tổ chức, cá nhân người Nga và dùng số tiền này để tái thiết Ukraine trong tương lai.

Nga có khoảng 300 tỉ USD dự trữ ngoại hối đang gửi ở phương Tây và khoảng 1.000 tỉ USD tài sản thuộc sở hữu tư nhân của Nga ở nước ngoài. Ngày 19/5, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cho biết EU đang xem xét khả năng sử dụng tài sản bị đóng băng của giới tài phiệt Nga cho việc tái thiết Ukraine. Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) cũng đã thảo luận về bước đi tương tự.

Ý tưởng buộc Nga phải chi trả nghĩa vụ tài chính dễ nhận được ủng hộ của dư luận phương Tây. Tuy nhiên, việc chuyển từ phong tỏa sang tịch thu tài sản là một bước leo thang lớn và chỉ có thể hợp pháp khi vượt qua được hai bài kiểm định: Nó có tương thích với khái niệm pháp trị hay không và liệu nó có thành công hay không?

Đầu tiên là pháp trị. Tại Mỹ, Tổng thống có quyền phong tỏa tài sản của nước ngoài, nhưng hiếm khi có quyền tịch thu, chỉ trừ trong trường hợp Mỹ có chiến tranh với nước đó. Sau khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine, Tổng thống Joe Biden tuyên bố công khai Mỹ không có ý định đối đầu trực tiếp với Nga.

Ông Biden có thể chuyển giao tài sản nước ngoài cho một chủ thể khác khi Mỹ không công nhận chính thể đang tồn tại, như cách Nhà Trắng từng làm đối với tài sản của Venezuela và Afghanistan. Nhưng với Nga, Mỹ tuyên bố nước này không có ý định thay đổi thể chế ở Moskva.

Theo luật pháp quốc tế, bồi thường chiến tranh thông thường liên quan đến việc tự nguyện chi trả chiến phí, coi đây là một phần của thỏa thuận hòa bình. Những cuộc đàm phán như vậy hiện còn cách xa, khi cả Nga và Ukraine đều chưa cho thấy ý định về tiến trình này. Tịch thu tài sản thuộc sở hữu cá nhân mà không có lệnh của tòa cũng là không dễ. Ở một số nước như Đức, trưng thu kiểu cưỡng ép như vậy thậm chí còn bị quy kết vi phạm hiến pháp.

Mối quan tâm và lợi ích chiến lược của phương Tây là gì? Trong ngắn hạn, tịch thu tài sản vĩnh viễn thuộc quyền sở hữu của Nga không tạo ra khác biệt lớn nào về cắt giảm nguồn thu buộc Điện Kremlin phải ngưng cỗ máy chiến tranh. Bởi đằng nào Nga cũng không thể chạm tới nguồn tài sản đang ở nước ngoài này, vốn nằm trong diện trừng phạt hoặc đóng băng.

Về dài hạn, tiền lệ trưng thu mà không có nền tảng pháp lý vững chắc sẽ khiến các loại tài sản gửi xuyên biên giới, trong đó có tài sản của phương Tây, dễ bị các chính quyền đối địch áp bài “ăn miếng trả miếng”. Nó cũng khiến nhiều nước – nhất là những nước không liên minh với Mỹ, có quan hệ không hữu hảo với Mỹ, có thêm động lực để “né”, thoát khỏi hệ thống tài chính do Mỹ đứng đầu – nhân tố tạo ra sức mạnh cho phương Tây.

Lộc Trời ký biên bản thỏa thuận hợp tác với MB Bank để phát triển lúa gạo chất lượng cao tại Kiên Giang
Tập đoàn Lộc Trời ký kết hợp tác sản xuất lúa gạo chất lượng cao
(Ngày Nay) - Tập đoàn Lộc Trời (UPCoM: LTG) vừa ký kết biên bản Thỏa thuận Hợp tác với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Kiên Giang và Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân Đội (MB Bank) để phát triển vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, ước tính tổng trị giá lên tới 12.000 tỷ đồng/năm.
Cắm mốc bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn
Cắm mốc bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn
(Ngày Nay) - Để bảo vệ hệ sinh thái đa dạng và quý giá này, Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn phối hợp cùng chính quyền địa phương và ngành Kiểm lâm tiến hành cắm mốc phân định ranh giới giữa khu vực bảo tồn và đất canh tác của người dân để ngăn chặn triệt để tình trạng xâm lấn và giữ gìn sinh cảnh của các loài động, thực vật trong khu bảo tồn.
Việt Nam là điểm tựa ổn định của Nga với Đông Nam Á
Việt Nam là điểm tựa ổn định của Nga với Đông Nam Á
(Ngày Nay) - Ngày 5/7, trả lời phỏng vấn báo chí trước thềm chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov, nhà Việt Nam học kỳ cựu Grigory Lokshin cho rằng Việt Nam là điểm tựa ổn định của Nga đối với khu vực Đông Nam Á.
Hà Nội đảm bảo chống ngập cho kỳ thi tốt nghiệp THPT
Hà Nội đảm bảo chống ngập cho kỳ thi tốt nghiệp THPT
(Ngày Nay) - Theo dự báo của Trung tâm dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia, rạng sáng 6/7 khu vực Hà Nội tiếp tục có mưa rải rác. Do vậy, cơ quan chức năng phụ trách đã bố trí các lực lượng, phương tiện tập trung làm vệ sinh, đảm bảo rút nước để đảm bảo an toàn cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà chủ trì họp báo.
Công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 5 Luật vừa được Quốc hội thông qua
(Ngày Nay) - Sáng 5/7, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 3, bao gồm: Luật Cảnh sát cơ động; Luật Thi đua khen thưởng; Luật Điện ảnh; Luật Kinh doanh bảo hiểm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.