 |
SJC đưa ra chính sách không thu lại kim cương viên nếu thất lạc hoá đơn. |
Mất hoá đơn, không thu lại kim cương viên
Tất cả các chi nhánh SJC, các cửa hàng nữ trang SJC trên toàn quốc đều thuộc phạm vi áp dụng của chính sách hậu mãi này và khách hàng mua nữ trang, kim cương, đá màu tại SJC đều nằm trong vòng bị ảnh hưởng.
SJC sẽ thu mua lại các sản phẩm trang sức; tỷ lệ thu mua phụ thuộc vào từng loại sản phẩm, tình trạng hàng hóa và trường hợp khách bán lại hoặc đổi sang sản phẩm mới...
Doanh nghiệp chỉ mua lại kim cương viên còn nguyên vẹn theo đúng kiểm định của giấy chứng nhận và có hóa đơn bán hàng kèm theo (trường hợp khách mất kiểm định Rồng Vàng thì yêu cầu khách đi giám định lại, nếu khách làm mất giấy giám định GIA thì thu theo thỏa thuận).
Sau khi kiểm định và chỉnh sửa kim cương (chi phí do khách chi trả): kim cương có sai lệch kích thước so với hóa đơn và giấy kiểm định ban đầu hoặc kim cương bị dập mẻ, trầy xước thì SJC mua lại theo thỏa thuận. Trong trường hợp kim cương có mã số cạnh không khớp so với hóa đơn và giấy kiểm định ban đầu công ty không mua lại.
Đáng chú ý, SJC thông báo sẽ không thu lại kim cương viên khi khách hàng thất lạc hóa đơn.
Chính sách hậu mãi này bất ngờ gây xôn xao trở lại giữa bối cảnh Công an tỉnh Thanh Hoá thông tin mở rộng chuyên án buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, trong đó xác định hơn 3.400 viên kim cương với tổng giá trị ước tính trên 500 tỷ đồng đi vào hệ thống của SJC.
Phóng viên đã liên hệ với SJC và chuyển câu hỏi tại sao đến bộ phận phụ trách; đồng thời đề nghị phía doanh nghiệp bình luận về thông tin số lượng lớn kim cương lậu đi vào hệ thống bán lẻ của SJC nhưng chưa nhận được phản hồi.
Thất lạc hoá đơn không làm mất hiệu lực các cam kết
Luật sư Nguyễn Duy Binh, Giám đốc Công ty Luật Nguyễn Lê Trần và Cộng sự - Đoàn Luật sư TP.HCM phân tích, việc trao đổi thoả thuận, mua bán kim cương, trang sức giữa doanh nghiệp/cửa hàng với khách hàng về bản chất là quan hệ dân sự dựa trên nguyên tắc hoàn toàn tự nguyện, không bên nào bị ép buộc hay bị lừa dối.
 |
Luật sư Nguyễn Duy Binh, Giám đốc Công ty Luật Nguyễn Lê Trần và Cộng sự - Đoàn Luật sư TP.HCM. |
Mặc dù doanh nghiệp/cửa hàng không bắt buộc mua lại nhưng doanh nghiệp/cửa hàng phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu vi phạm các cam kết ban đầu. Theo đó, doanh nghiệp/cửa hàng có chính sách thu mua lại theo cam kết bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào mà pháp luật cho phép (chẳng hạn như bằng lời nói, hành vi thực tế, thông tin công bố, niêm yết công khai,…) thì nay phải thực hiện theo cam kết đó với khách hàng.
Điều 119 và Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật công nhận thỏa thuận (hợp đồng) được xác lập qua 3 hình thức chính: Bằng lời nói, bằng văn bản, bằng hành vi cụ thể.
Việc một doanh nghiệp/cửa hàng công bố thông tin và chính sách công khai (như điều kiện giao dịch chung, chính sách bảo mật, chính sách đổi trả, biểu phí) được coi là một phần nội dung của thỏa thuận hoặc giao dịch, nếu khách hàng đã được thông báo và đồng ý với các chính sách đó trước khi xác lập giao dịch.
“Việc khách hàng làm thất lạc hoá đơn, giấy tờ, tài liệu bằng giấy… không làm mất đi hiệu lực cam kết của doanh nghiệp/cửa hàng tại thời điểm hai bên đã giao dịch, thoả thuận, cam kết”, Luật sư Nguyễn Duy Binh nhận xét và cho rằng:
“Trước hết, phía doanh nghiệp cần chủ động xác minh, kiểm tra thông tin do khách hàng cung cấp nếu đúng mặt hàng mà doanh nghiệp đã bán cho khách hàng đi kèm với những cam kết trước đó thì cần thực hiện theo quy định để đảm bảo quyền lợi chính đáng của khách hàng, giữ vững uy tín của doanh nghiệp trên thị trường.
Về phía khách hàng, ngoài những bằng chứng là hoá đơn, giấy tờ bị thất lạc, cần kiểm tra, cung cấp thêm những bằng chứng khác để chứng minh về giao dịch mua bán, các cam kết của doanh nghiệp đối với khách hàng tại thời điểm đó.
Trong trường hợp doanh nghiệp/cửa hàng không thực hiện, hoặc thực hiện không đầy đủ cam kết, phía khách hàng có thể khởi kiện đến Toà án nhân dân có thẩm quyền để giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật”.
Nếu phụ thuộc vào một chứng từ, rủi ro được chuyển sang người mua
Đồng quan điểm khách hàng là bên yếu thế cần được ưu tiên bảo vệ, Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân cho rằng, câu hỏi “ai bảo vệ người tiêu dùng?” là vấn đề cốt lõi cần được đặt ra. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, người tiêu dùng không chỉ được bảo vệ bởi thiện chí của doanh nghiệp mà còn bởi hệ thống pháp luật và cơ chế quản lý nhà nước. Nếu doanh nghiệp ban hành chính sách thu mua lại thì chính sách đó cần bảo đảm hài hòa giữa quyền quản trị rủi ro của doanh nghiệp và quyền sở hữu hợp pháp của khách hàng.
 |
Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân cho rằng, câu hỏi “ai bảo vệ người tiêu dùng?” là vấn đề cốt lõi cần được đặt ra. |
Về mặt pháp lý, nếu người tiêu dùng cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng bởi điều khoản giao dịch hoặc cách thức áp dụng chính sách, trước hết họ được bảo vệ bởi pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật dân sự. Các cơ quan quản lý nhà nước có chức năng giám sát hoạt động kinh doanh, giải quyết khiếu nại và xử lý các hành vi vi phạm nếu phát sinh, đồng thời các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng có vai trò hỗ trợ tư vấn, hòa giải và bảo vệ quyền lợi chính đáng của khách hàng.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ kinh tế vĩ mô, điều quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế bảo vệ mang tính hệ thống thay vì chỉ xử lý từng vụ việc. Một thị trường chỉ phát triển bền vững khi người tiêu dùng có niềm tin rằng quyền sở hữu tài sản của họ được bảo đảm ngay cả khi xảy ra những rủi ro khách quan như thất lạc hóa đơn. Nếu toàn bộ quyền bán lại tài sản phụ thuộc vào một chứng từ giấy, thì rủi ro đang được chuyển gần như hoàn toàn sang phía người mua, trong khi doanh nghiệp là bên có đầy đủ điều kiện về công nghệ để lưu trữ dữ liệu giao dịch.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, giải pháp căn cơ không phải là tranh luận giữ hay bỏ yêu cầu hóa đơn, mà là xây dựng hệ thống xác thực điện tử đối với từng viên kim cương thông qua mã định danh, số seri, giấy chứng nhận kiểm định và cơ sở dữ liệu giao dịch. Khi đó, doanh nghiệp vẫn kiểm soát được rủi ro, còn người tiêu dùng không bị mất quyền định đoạt tài sản chỉ vì làm thất lạc một chứng từ.
Tiến sĩ cho rằng: “Bảo vệ người tiêu dùng không đồng nghĩa với việc buộc doanh nghiệp phải thu mua mọi trường hợp, mà là thiết lập một cơ chế xác minh hợp lý, minh bạch và công bằng. Đó cũng là xu hướng mà các thị trường tài sản giá trị cao trên thế giới đang hướng tới: giảm sự phụ thuộc vào giấy tờ vật lý, tăng niềm tin bằng dữ liệu số và công nghệ truy xuất nguồn gốc. Chỉ khi lợi ích của doanh nghiệp và người tiêu dùng được cân bằng trên nền tảng pháp luật và công nghệ, thị trường mới phát triển bền vững và minh bạch”.
Quy trình “bùa” kim cương lậu của SJC
Chiều 22/7, Công an Thanh Hoá thông tin mở rộng điều tra đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, tính đến nay số lượng nhập lậu đã vượt 30.000 viên kim cương các loại với tổng số tiền hơn 1.500 tỷ đồng.
Bước đầu xác định, từ năm 2022 - 2024, đường dây này đã đưa hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu với tổng giá trị ước tính trên 500 tỷ đồng vào hệ thống bán lẻ của SJC để tiêu thụ, thu lợi bất chính. Cơ quan điều tra đã khởi tố thêm 4 bị can tại SJC, nâng tổng số người liên quan trong chuyên án lên con số 35.
Theo cơ quan điều tra, trong thời gian trên, bà Lê Thúy Hằng khi đó đang là Tổng Giám đốc SJC đã chỉ đạo cấp dưới đặt mua kim cương nhập lậu từ Hồng Kông, vận chuyển trái phép về Việt Nam.
Những người này đã sử dụng thông tin cá nhân của nhiều khách hàng khác nhau để nhập vào hệ thống quản lý của SJC dưới hình thức thu mua lại kim cương từ khách hàng cá nhân. Từ đó, số kim cương nhập lậu được hợp thức hóa về hồ sơ.
Toàn bộ số kim cương nhập lậu được đưa đến Công ty Rồng Vàng SJC (là đơn vị kiểm định của Công ty SJC) để kiểm định trước khi nhập kho và phân phối ra thị trường.
Bà Lê Thúy Hằng - cựu Tổng Giám đốc SJC đã bị Tòa án tuyên phạt 22 năm tù về các tội "Tham ô tài sản" và "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" trong vụ án liên quan đến vàng miếng xảy ra tại Công ty SJC, gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 95,7 tỷ đồng, bà Hằng hưởng lợi cá nhân 73,5 tỷ đồng.
