Vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương và những dấu hỏi về trách nhiệm của PNJ
Theo kết quả điều tra ban đầu của Công an tỉnh Thanh Hóa, đường dây buôn lậu đã vận chuyển trái phép hơn 28.000 viên kim cương từ Hồng Kông vào Việt Nam với tổng trị giá khoảng 280 tỷ đồng. Trong vụ án này, ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-Lab), bị khởi tố với cáo buộc lợi dụng chức vụ để cấp giấy chứng nhận kiểm định cho số kim cương nhập lậu, tạo điều kiện để các viên đá được hợp thức hóa và đưa ra thị trường.
Ngay sau vụ việc, PNJ khẳng định đây là hành vi mang tính cá nhân, không phản ánh chủ trương của doanh nghiệp. Công ty cho biết ông Đặng Ngọc Thảo đã thôi giữ chức Giám đốc PNJ-Lab từ trước thời điểm vụ án bị phát hiện, đồng thời nhấn mạnh toàn bộ số kim cương liên quan không đi vào hệ thống bán lẻ của PNJ.
Tuy nhiên, dù trách nhiệm hình sự đang được cơ quan điều tra làm rõ, vụ việc vẫn đặt ra câu hỏi lớn về tính minh bạch khi phòng giám định của thương hiệu lớn PNJ lại trở thành "mắt xích" hợp thức hóa cho kim cương lậu. Bên cạnh đó là năng lực kiểm soát nội bộ của PNJ đối với công ty con do doanh nghiệp sở hữu 100% vốn.
Xét về quy mô, 28.000 viên kim cương bị buôn lậu cũng là con số đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh thị trường. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong những tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu kim cương chính ngạch khoảng 121,5 triệu USD. Điều đó cho thấy lượng kim cương trong vụ án chiếm tỷ trọng đáng kể so với nguồn cung hợp pháp trên thị trường, qua đó lý giải vì sao vụ việc nhanh chóng tạo ra làn sóng lo ngại về tính minh bạch của hoạt động giám định và truy xuất nguồn gốc đá quý.
Trong khi đó, báo cáo cập nhật mới nhất của đơn vị nghiên cứu (SSI Research) cũng lưu ý rằng rủi ro lớn nhất đối với PNJ không nằm ở thiệt hại tài chính trước mắt mà là niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư. Theo đó, các sản phẩm có gắn kim cương hiện đóng góp khoảng 33% doanh thu trang sức của PNJ. Nếu tâm lý e ngại kéo dài, sức mua có thể bị ảnh hưởng trong các quý tới.
Box: Từ vụ án trên, đến nay, Công an đã khởi tố tổng cộng 31 bị can về tội Buôn lậu, trong đó có Giám đốc PNJ-LAP Đặng Ngọc Thảo và 4 chủ tiệm vàng, nhân viên kiểm định tại TP.HCM. Lực lượng thu giữ 1.239 viên kim cương cùng nhiều trang sức không chứng minh được nguồn gốc.
Cổ phiếu lao dốc, dòng tiền tháo chạy bất chấp nỗ lực "cứu" niềm tin
 |
Từ khi dính lùm xùm, Giá trị vốn hóa của PNJ bốc hơi khoảng 25.000–27.000 tỷ đồng. |
Nếu như giai đoạn đầu năm 2026, PNJ còn được xem là một trong những cổ phiếu bán lẻ nổi bật khi lập đỉnh lịch sử 84.628 đồng/cổ phiếu vào cuối tháng 1, thì vụ việc PNJ-Lab đã tạo nên bước ngoặt hoàn toàn trái ngược.
Ngay sau khi thông tin khởi tố nguyên Giám đốc PNJ-Lab xuất hiện đầu tháng 7, cổ phiếu PNJ liên tục chịu áp lực bán mạnh. Chỉ trong vài tuần, thị giá giảm từ vùng trên 60.000 đồng xuống còn khoảng 35.500 đồng/cổ phiếu (22/7), tương đương mức giảm gần 58% so với đỉnh đầu năm. Giá trị vốn hóa doanh nghiệp theo đó bốc hơi khoảng 25.000–27.000 tỷ đồng, trở thành một trong những đợt suy giảm mạnh nhất của cổ phiếu này kể từ khi niêm yết.
Không chỉ giá cổ phiếu lao dốc, thanh khoản của PNJ cũng tăng đột biến ngay sau khi vụ việc PNJ-Lab bị phanh phui. Nếu trước ngày 2/7, khối lượng giao dịch của mã này chỉ dao động quanh 600.000–2,5 triệu cổ phiếu/phiên, thì từ đầu tháng 7, dòng tiền bán ra tăng mạnh. Phiên 3/7 ghi nhận hơn 1,44 triệu cổ phiếu được sang tay trong bối cảnh cổ phiếu giảm sàn. Đến 8/7, khối lượng giao dịch bùng nổ lên 26,51 triệu cổ phiếu, mức cao nhất trong nhiều năm và gấp hơn 10 lần phiên 2/7.
Sau đó, thanh khoản vẫn duy trì ở mức rất cao với 10,98 triệu cổ phiếu (10/7), 10,70 triệu cổ phiếu (13/7), 14,80 triệu cổ phiếu (16/7), 7,53 triệu cổ phiếu (17/7), 5,78 triệu cổ phiếu (20/7) và 11,87 triệu cổ phiếu (21/7). Trong chưa đầy ba tuần, tổng khối lượng cổ phiếu PNJ được chuyển nhượng đạt khoảng 108 triệu cổ phiếu, phản ánh áp lực thoát hàng rất lớn từ cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.
Điều đáng chú ý là đà giảm không chỉ xuất phát từ tâm lý nhà đầu tư cá nhân mà còn đến từ sự rút lui của dòng vốn tổ chức.
Ngày 8/7/2026, nhóm 5 quỹ do VinaCapital Fund Management quản lý đã bán tổng cộng hơn 3,09 triệu cổ phiếu PNJ, qua đó giảm sở hữu từ 6,35 triệu cổ phiếu (1,241%) xuống còn 3,26 triệu cổ phiếu (0,6379%), chính thức không còn là cổ đông lớn của PNJ. Đây là động thái diễn ra ngay sau khi vụ việc PNJ-Lab bùng phát và được xem là tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư tổ chức cũng chủ động hạ tỷ trọng đối với cổ phiếu này.
Để trấn an thị trường, PNJ liên tiếp triển khai nhiều giải pháp. Doanh nghiệp tổ chức họp với nhà đầu tư, khẳng định toàn bộ số kim cương liên quan không đi vào hệ thống bán lẻ, đồng thời công bố kế hoạch rà soát toàn bộ quy trình kiểm định và tăng cường kiểm soát nội bộ.
Ở góc độ thị trường vốn, ban lãnh đạo cũng phát đi thông điệp đồng hành cùng doanh nghiệp. Tổng Giám đốc Phan Quốc Công đăng ký mua 1 triệu cổ phiếu PNJ, trong khi ông Cao Ngọc Duy, em trai Chủ tịch HĐQT Cao Thị Ngọc Dung, đăng ký mua thêm 300.000 cổ phiếu.
Song song với đó, PNJ còn công bố chương trình mua lại 100% kim cương của khách hàng, đồng thời cho biết đã chuẩn bị nguồn lực tài chính lên tới vài nghìn tỷ đồng để thực hiện cam kết này.
Tuy nhiên, trước lượng khách hàng mang kim cương đến bán lại tăng đột biến, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh chính sách thanh toán từ hình thức chi trả ngay sang thanh toán theo lộ trình tối đa 120 ngày, chia thành nhiều đợt nhằm giảm áp lực dòng tiền.
Dẫu vậy, những biện pháp trên vẫn chưa đủ để xoay chuyển tâm lý thị trường. Giá cổ phiếu tiếp tục giảm sâu sau các thông báo của doanh nghiệp, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư chưa được khôi phục.
Có thể thấy, vụ án 28.000 viên kim cương không chỉ là một vụ việc hình sự liên quan đến hoạt động giám định đá quý mà còn trở thành phép thử lớn nhất đối với năng lực quản trị của PNJ. Trong ngắn hạn, doanh nghiệp vẫn duy trì nền tảng tài chính và hoạt động kinh doanh, nhưng diễn biến của cổ phiếu cho thấy thị trường đang định giá rủi ro nhiều hơn là kết quả kinh doanh. Chừng nào các cơ quan chức năng chưa đưa ra kết luận cuối cùng và PNJ chưa chứng minh được hiệu quả của các biện pháp cải tổ hệ thống kiểm soát nội bộ, quá trình khôi phục niềm tin của nhà đầu tư nhiều khả năng sẽ còn là bài toán khó.
