 |
| Xung đột tương lai không chỉ diễn ra bằng súng đạn mà còn trên không gian mạng, vũ trụ và đáy đại dương, nơi AI, UAV và cáp biển trở thành mặt trận chiến lược mới. Ảnh: TTXVN |
Sau chiến dịch quân sự chớp nhoáng của Mỹ tại Venezuela, bản đồ an ninh toàn cầu năm 2026 đang hiện ra với những rạn nứt sâu sắc. Theo trang tin tức kỹ thuật số EurAsian Times (có trụ sở tại Ấn Độ) ngày 6/1, từ những cuộc đối đầu công nghệ cao đến sự vũ khí hóa các mối quan hệ kinh tế, thế giới đang bước vào một kỷ nguyên xung đột đa diện và khó lường hơn bao giờ hết.
Dựa trên báo cáo từ Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group) và Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), năm nay sẽ là giai đoạn "phân mảnh" với nhiều điểm nóng chồng chéo. Nếu như tình hình Venezuela đã có bước ngoặt quân sự trực tiếp, thì những khu vực còn lại đang đứng trước ngưỡng cửa của những cuộc khủng hoảng sâu sắc.
Những "chảo lửa" cấp độ I
Khảo sát của CFR xếp hạng các xung đột dựa trên xác suất và tác động toàn cầu. Ở cấp độ nguy hiểm nhất, ngoài căng thẳng Mỹ - Venezuela đang diễn diễn ra, thế giới cần đặc biệt lưu tâm đến:
Thứ nhất, tam giác Trung Đông (Israel - Iran - Liban): Đây được đánh giá là chiến trường nguy hiểm nhất với nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Israel và Iran, cùng sự leo thang với lực lượng Hezbollah.
Thứ hai, xung đột Nga - Ukraine: Xung đột dự kiến bước sang năm thứ 5 dưới hình thức chiến tranh tiêu hao dai dẳng, nơi áp lực về một thỏa thuận ngừng bắn nhằm duy trì thực trạng lãnh thổ sẽ gia tăng.
Thứ ba, bán đảo Triều Tiên: Hoạt động hạt nhân và tên lửa tiềm ẩn rủi ro lôi kéo Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản vào một cuộc leo thang lớn.
Thứ tư, chiến tranh mạng và bất ổn nội bộ tại Mỹ: Một cuộc tấn công mạng vào cơ sở hạ tầng trọng yếu (điện lực, tài chính) và nguy cơ bạo lực chính trị trong nước Mỹ được coi là những mối lo ngại hàng đầu.
Các điểm nóng khu vực và rủi ro tái xuất hiện
Ở cấp độ II, các nhà phân tích dự báo về những "khả năng nguy hiểm" có thể làm mất ổn định thị trường và các liên minh:
Ở Nam Á: Căng thẳng Ấn Độ - Pakistan có nguy cơ tái diễn do các vụ đụng độ hoặc tấn công "khủng bố". Trong khi đó, đường biên giới Durand giữa Pakistan và Afghanistan đang nóng lên bởi các cuộc giao tranh vũ trang.
Tại Đông Á: Eo biển Đài Loan và Biển Đông tiếp tục là nơi Trung Quốc duy trì sức ép quân sự lên các đối tác của Mỹ, đặc biệt là Philippines.
Ở châu Phi: Nội chiến Sudan được xếp hạng là cuộc xung đột có khả năng leo thang cao nhất năm 2026. Ngoài ra, sự rạn nứt giữa Ethiopia - Eritrea hay Mali - Burkina Faso cũng đang đe dọa sự ổn định khu vực.
Nhìn lại các cuộc chiến tại Ukraine và Trung Đông trong năm 2025, các chuyên gia quân sự nhận thấy một sự chuyển dịch căn bản sang tích hợp công nghệ cao.
Chiến trường năm 2026 sẽ bị thống trị bởi các hệ thống không người lái (UAV, UGV, UUV). Các vũ khí năng lượng định hướng (DEW) và hệ thống chống UAV (C-sUAS) sẽ trở thành ưu tiên hàng đầu để đối phó với các cuộc tấn công bầy/đàn giá rẻ.
Đặc biệt, sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ cho phép ra quyết định nhanh hơn và phân tích dự đoán chính xác hơn. Các cường quốc như Mỹ, Nga, Trung Quốc và các nước châu Âu đang chạy đua xây dựng hệ thống phòng không đa tầng và tên lửa siêu vượt âm (tốc độ trên Mach 5) để định hình lại khả năng răn đe.
Không gian và đại dương: Những mặt trận mới
Không gian vũ trụ đang trở thành một lĩnh vực quân sự hóa năng động. Trong khi Mỹ phát triển lá chắn tên lửa"Vòm Vàng", các nước Anh, Pháp, Đức cũng chi hàng tỷ bảng (Anh) và euro để bảo vệ vệ tinh.
Dưới lòng đại dương, các tuyến cáp thông tin liên lạc - xương sống của hơn 99% lưu lượng kỹ thuật số quốc tế - đang trở thành mục tiêu của chiến tranh vùng xám. Những hư hại đối với cáp biển tại Biển Baltic, Biển Đỏ,... cho thấy sự tổn thương của nền kinh tế toàn cầu trước các hành động phá hoại không công khai.
Một xu hướng đáng lo ngại trong năm 2026 là việc các quốc gia khai thác điểm yếu của chuỗi cung ứng làm đòn bẩy địa chính trị. Trung Quốc đã đi đầu trong việc "vũ khí hóa" nguồn cung đất hiếm và linh kiện UAV để gây sức ép với phương Tây. Ngược lại, Mỹ và đồng minh cũng tận dụng quyền kiểm soát mạng lưới tài chính (SWIFT) và nền tảng điện toán đám mây để đóng băng tài sản hoặc truy cập dữ liệu đối thủ.
Chiến lược "kết hợp dân sự - quân sự" (CMF) cũng đang trở thành trụ cột sức mạnh quốc gia. Các công nghệ dân sự đột phá như điện toán lượng tử và robot được quân đội tận dụng để đạt được sự tự chủ công nghệ.
Tóm lại, 2026 không chỉ là năm của những cuộc đối đầu quân sự, mà là năm của sự cạnh tranh địa kinh tế và công nghệ gắt gao. Việc các quốc gia tìm cách giảm sự phụ thuộc và xây dựng năng lực chủ quyền chính là nguồn cơn của những ma sát và căng thẳng mới.
