Biến đổi khí hậu đã làm thu hẹp đáng kể diện tích băng tại Bắc Cực, có khả năng giảm xuống mức thấp nhất trong 40 năm. Sự suy giảm băng tại khu vực này đang kéo theo những hệ lụy tiêu cực, đẩy hiện tượng nóng lên toàn cầu, đe dọa hệ sinh thái cũng như gia tăng cạnh tranh địa chính trị.
Theo Trung tâm Dữ liệu Băng tuyết quốc gia (NSIDC) của Mỹ, diện tích băng biển ở Bắc Cực ngày 10/3 ghi nhận khoảng 14,22 triệu km². Người phát ngôn NSIDC, ông Seamus McAfee cho biết diện tích băng đã giảm trong vài ngày gần đây và vẫn có thể tăng trở lại. Tuy nhiên, các số liệu hiện nay cho thấy diện tích băng ở mức rất đáng chú ý, có khả năng nằm trong những năm thấp nhất từng được ghi nhận.
Thực trạng nóng lên toàn cầu đang tác động trực tiếp đến khả năng phục hồi băng và nếu xu hướng này tiếp diễn, diện tích băng biển ở Bắc Cực năm nay có thể nằm trong 5 mức thấp nhất trong 40 năm theo dõi bằng vệ tinh, thậm chí có khả năng phá kỷ lục của năm ngoái.
Theo NSIDC, năm 2025, băng biển Bắc Cực đạt mức thấp kỷ lục vào ngày 22/3 với 14,31 triệu km². Các mức thấp trước đó được ghi nhận vào các năm 2016, 2017 và 2018.
Giới nghiên cứu cho rằng 3 năm gần đây là những năm nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu, khi lượng khí nhà kính gia tăng thúc đẩy hiện tượng nóng lên toàn cầu. Các vùng cực đang ấm lên, đặc biệt là Bắc Cực.
Bà Samantha Burgess, phụ trách chiến lược khí hậu tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu, nhận định: “Bắc Cực đang ấm lên với tốc độ nhanh gấp 3 - 4 lần mức trung bình toàn cầu, chúng ta nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến xu hướng ấm lên tại khu vực này cùng sự suy giảm của băng nhiều năm tuổi.”
Việc băng biển thu hẹp không trực tiếp làm mực nước biển dâng, song sự suy giảm băng biển đe dọa nghiêm trọng các hệ sinh thái. Nhiều loài sinh vật, trong đó có gấu Bắc Cực hay chim cánh cụt hoàng đế ở Nam Cực, phụ thuộc vào băng biển để sinh sản và kiếm ăn.
Sự suy giảm băng biển cũng góp phần làm gia tăng nóng lên toàn cầu, bề mặt băng trắng phản xạ ánh sáng Mặt Trời đang được thay thế bằng vùng nước đại dương tối màu sẽ hấp thụ nhiều nhiệt hơn.
Thực trạng này cũng kéo theo những hệ lụy địa chính trị. Khi lớp băng rút đi, các tuyến hàng hải mới và khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản có thể được mở ra. Theo chuyên gia về biến đổi khí hậu và an ninh Elizabeth Chalecki, biến đổi khí hậu khiến băng biển tan chảy và đang biến Bắc Cực thành “Địa Trung Hải mới” - một vùng biển chung được bao quanh bởi nhiều quốc gia cạnh tranh lợi ích.
