Không phận nhiều quốc gia bị ảnh hưởng, ngành hàng không thế giới chịu tác động lớn
Báo cáo của Vietnam Airlines, nêu rõ, tình hình chiến sự tại Trung Đông diễn biến căng thẳng tác động trực tiếp tới hoạt động khai thác của các hãng hàng không trên toàn cầu, không phận của nhiều quốc gia trong khu vực bị đóng cửa hoặc hạn chế khai thác, bao gồm Iran, Iraq, Qatar, Kuwait, Bahrain, Syria và một phần không phận của UAE và Jordan.
Bên cạnh đó, tuyến vận tải biển chiến lược qua eo biển Hormuz – một trong những tuyến năng lượng quan trọng nhất thế giới – gần như bị phong tỏa, gây gián đoạn nghiêm trọng tới hoạt động thương mại và nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Theo dữ liệu thị trường, giá nhiên liệu bay Jet-A1 đã tăng mạnh, vượt 230 USD/thùng vào ngày 4/3, cao gấp 2,6 lần mức giá bình quân của tháng 2/2026.
Nhiều hãng hàng không đã phải điều chỉnh đường bay để tránh khu vực xung đột, dẫn tới thời gian bay kéo dài và chi phí vận hành tăng cao. Bên cạnh đó, việc đóng cửa không phận tại một số quốc gia khiến nhiều chuyến bay buộc phải hủy hoặc thay đổi lộ trình.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu bay tăng mạnh, chi phí khai thác của các hãng hàng không cũng chịu áp lực lớn, bởi nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí vận hành.
Theo đánh giá của Vietnam Airlines, nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tổng chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 60–90%.
Ngoài ra, xung đột kéo dài còn có thể dẫn tới một số hệ lụy khác như: Gián đoạn chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu; Gia tăng rủi ro lạm phát tại nhiều quốc gia; Suy giảm nhu cầu vận chuyển hàng không do chi phí tăng và lo ngại về an ninh.
Vietnam Airlines "than" khó chồng khó
Vietnam Airlines cho biết đã điều chỉnh hành lang bay để tránh các khu vực có xung đột, nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn cho hành khách và tổ bay.
Việc thay đổi lộ trình bay khiến thời gian bay trên các đường bay châu Âu kéo dài thêm khoảng 15 phút, đồng thời buộc các chuyến bay phải tăng lượng nhiên liệu dự phòng.
Theo tính toán sơ bộ, việc kéo dài hành trình và tăng mức tiêu hao nhiên liệu có thể khiến chi phí khai thác của Tổng công ty tăng thêm hàng chục tỷ đồng mỗi tuần.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh một số hãng hàng không khu vực Trung Đông tạm dừng hoặc hạn chế khai thác, Tổng công ty Hàng không Việt Nam cũng tăng cường khai thác và bố trí thêm ghế trên các chuyến bay đi châu Âu nhằm hỗ trợ hành khách bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, biến động mạnh của giá nhiên liệu bay vẫn là yếu tố rủi ro lớn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty trong năm 2026.
"Theo ước tính, nếu giá nhiên liệu bay duy trì ở mức 230 USD/ thùng như ngày 04/03, Vietnam Airlines có thể lỗ tới 30 ngàn tỷ đồng trong năm 2026. Nếu giá nhiên liệu bay về mức 140 USD/ thùng thì mức lỗ về vận tải của Vietnam Airlines cũng có thể lên tới khoảng 10 ngàn tỷ đồng", báo của của hãng bay này nêu rõ.
Hiện nay, nguồn cung nhiên liệu cho các hãng hàng không tại Việt Nam chủ yếu do Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec) - công ty con của Vietnam Airlines (66%) và PA - công ty con của Tập đoàn Petrolimex (28%) cung ứng.
Trong đó, khoảng 80% nhiên liệu bay phải nhập khẩu từ Thái Lan và Trung Quốc, trong khi hai nhà máy lọc dầu trong nước là Nghi Sơn và Dung Quất chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu.
Trong trường hợp nguồn cung nhiên liệu toàn cầu tiếp tục bị gián đoạn và các quốc gia xuất khẩu áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu, việc nhập khẩu nhiên liệu bay của Việt Nam có thể gặp nhiều khó khăn.
Theo tính toán của Vietnam Airlines, với lượng dự trữ hiện nay, nguồn cung nhiên liệu của Skypec có thể đảm bảo đến hết tháng 4/2026, sau đó chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu của các hãng hàng không.
Phụ thu nhiên liệu hàng không, vé máy bay nội địa sẽ tăng vượt trần?
Trước những tác động từ tình hình chiến sự Trung Đông, Vietnam Airlines đề xuất một số giải pháp ứng phó. Trong đó, đáng chú ý, hãng cho biết sẽ thực hiện tái cấu trúc mạng bay theo hướng mở rộng mạng bay, tần suất châu Âu cũng như các đường bay bổ trợ, tần suất bay bổ trợ phục vụ khách từ châu Âu tới các nước trong khu vực, xây dựng, phát triển Việt Nam thành trung tâm trung chuyển của khu vực.
Đồng thời kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ban ngành liên quan báo cáo thủ tướng quyết định hoặc tiếp trình Quốc hội xem xét thông qua chính sách miễn giảm 100% thuế môi trường và thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu hàng không, trước mắt trong năm 2026. Cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa (ngoài mức giá trần hiện tại).
Chính phủ làm việc với Chính phủ các nước có chính sách cấm xuất khẩu (như Thái Lan, Trung Quốc) để tạo điều kiện cho Việt Nam (thông qua Skypec) được mua nhiên liệu Jet-A1 với giá cạnh tranh. Hạn chế việc xuất khẩu dầu thô, đồng thời chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước (Dung Quất, Nghi Sơn) tăng tối đa công suất sản xuất Jet-A1 và cung cấp Jet-A1 cho TCTHK với mức giá tương đương trước khi xảy ra chiến sự Trung Đông.
Vietnam Airlines cũng kiến nghị Chính phủ có chính sách hỗ trợ tài chính đối với các doanh nghiệp được giao nhiệm vụ đảm bảo nguồn cung an ninh năng lượng.
Trong khi "Anh cả" Vietnam Airlines khẩn thiết báo cáo nguy cơ lỗ 30 ngàn tỷ đồng và đề xuất phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa, thì có vẻ như các hãng hàng không tư nhân còn lại vẫn đang "gồng mình" gánh vác và chưa có các động thái khiến hành khách có thể e ngại vì giá vé tăng do ảnh hưởng giá xăng dầu thế giới.
 |
Cục trưởng Cục Hàng không Uông Việt Dũng chủ trì cuộc họp sáng ngày 09/03/2026 - Ảnh: Cục Hàng không VN. |
Trước đó, tại cuộc họp ngày 9/3/2026, Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ cùng các đơn vị trong ngành đã bàn bạc, kiến nghị giải pháp với Chính phủ, các bộ ngành liên quan thông qua hỗ trợ thuế nhập khẩu nhiên liệu, thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT, giá, phí hàng không, hỗ trợ về chính sách tín dụng... để đảm bảo hoạt động vận tải hàng không.
