Tín nhiệm tuyệt đối
Tối 7-6-2019, khóa họp thứ 73 Đại hội đồng LHQ tại trụ sở LHQ ở New York (Mỹ) đã bầu chọn Việt Nam làm Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021 với số phiếu gần như tuyệt đối 192/193, vượt xa mốc cần thiết tối thiểu 129/193. Đây là số phiếu kỷ lục chưa từng có trong 75 năm phát triển của LHQ. Tỷ lệ đồng thuận ủng hộ Việt Nam cao ở mức gần như tuyệt đối một lần nữa đã cho thấy uy tín mạnh mẽ và vị thế vững chắc của nước ta trên trường quốc tế, thể hiện sự ủng hộ và tín nhiệm cao của các nước đối với vai trò và năng lực của Việt Nam. Đồng thời khẳng định đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta.
Với kết quả trên, Việt Nam bắt đầu nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ từ ngày 1-1-2020. Đây là lần thứ hai Việt Nam đảm nhiệm vị trí này, sau khi đã trúng cử nhiệm kỳ 2008-2009. Kết quả này ngoài việc phản ánh sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với Việt Nam, còn là sự ghi nhận thành quả xứng đáng của Việt Nam sau quá trình dài vận động và đóng góp tích cực mạnh mẽ và toàn diện ở nhiều cấp khác nhau vào hòa bình, an ninh thế giới - những nhiệm vụ cốt lõi của HĐBA. Dấu ấn rõ nét gần nhất của Việt Nam trong công tác thúc đẩy giải pháp hòa bình là việc tổ chức thành công Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều tại Hà Nội, một sự kiện cầu nối để Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un đối thoại và tiến gần hơn tới các vấn đề xung quanh vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng cử quân nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ, góp phần củng cố và duy trì hòa bình tại nhiều nơi trên thế giới.
Cùng với việc đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 2020, vị trí Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021 đã phản ánh vị thế mới của đất nước sau hơn 30 năm đổi mới toàn diện, thể hiện uy tín cao, chủ động và tích cực đóng góp có trách nhiệm của Việt Nam đối với hòa bình, an ninh khu vực và quốc tế.
Trở thành Ủy viên không thường trực của HĐBA LHQ là cơ hội đặc biệt để Việt Nam bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia; nâng cao vai trò, vị thế quốc tế; tạo điều kiện để tăng cường quan hệ với các nước, nhất là các nước lớn, thông qua việc tham gia thảo luận, đóng góp, quyết định các vấn đề lớn liên quan đến hòa bình và an ninh khu vực, thế giới. Theo giới chuyên gia, việc được bầu làm Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ sẽ tiếp tục nâng cao tiếng nói, sức nặng của Việt Nam xét về địa chính trị, như một nhân tố quan trọng và có tầm ảnh hưởng tại khu vực đang phát triển như Đông Nam Á cũng như xa hơn trên trường quốc tế.
Trách nhiệm - thách thức
HĐBA là cơ quan chính trị quan trọng nhất và hoạt động thường xuyên của LHQ, chịu trách nhiệm chính về việc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Đặc biệt, HĐBA là cơ quan duy nhất của LHQ có thể đưa ra các quyết định có tính ràng buộc đối với tất cả các nước thành viên LHQ. HĐBA gồm 15 ủy viên, trong đó có 5 nước ủy viên thường trực (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp) với quyền phủ quyết và 10 nước Ủy viên không thường trực được bầu với nhiệm kỳ 2 năm. Tư cách Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ sẽ mang lại những lợi ích tiềm tàng về ngoại giao cho Việt Nam trong tương lai nhưng đồng thời cũng đòi hỏi ở nước ta những trách nhiệm nặng nề. Cùng với các Ủy viên không thường trực mới được bầu, Việt Nam sẽ tiếp tục lãnh trọng trách góp phần xây dựng chương trình nghị sự, tham gia định hình chính sách của LHQ.
Khối lượng công việc của các thành viên mới sẽ rất lớn. Thế giới hiện nay còn nhiều điểm nóng xung đột như Ukraine, Venezuela, Trung Đông, khủng bố... bên cạnh các thách thức phi truyền thống. Việt Nam sẽ đón nhận nhiệm vụ mới tại HĐBA trong bối cảnh châu Á vừa là tâm điểm phát triển kinh tế, vừa là điểm nóng cạnh tranh ảnh hưởng của các nước lớn. Khối lượng công việc của Việt Nam thậm chí còn nhiều hơn khi đồng thời bước vào nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên ASEAN. Do đó, Việt Nam sẽ gánh trên vai trách nhiệm rất nặng nề. Không những Việt Nam phải thể hiện được vai trò, năng lực trên trường quốc tế mà còn phải ở cả tầm khu vực.
Chúng ta đang ở thời khắc thế giới phải đối mặt với những thách thức to lớn, vai trò của Việt Nam cần phải biến đổi và tăng cường mạnh mẽ hơn nữa, không đơn thuần là tổ chức chủ trì mà là đóng góp tích cực, quan trọng trong các diễn đàn thế giới và khu vực. Các quốc gia kỳ vọng Việt Nam sẽ đóng vai trò mạnh mẽ hơn nữa trong những vấn đề HĐBA đang làm việc tích cực như Triều Tiên, Myanmar. Việt Nam sẽ phải nhanh chóng nắm bắt nội dung, chương trình nghị sự, những chuyển động và diễn biến mới, phức tạp của thế giới, khu vực; chuẩn bị sẵn sàng tư thế, quan điểm lập trường, phương châm ứng xử, tham vấn tại HĐBA, cũng như với các nhóm, các nước liên quan, các nước có vấn đề, các thành viên LHQ nói chung, để từ đó phát huy vị thế, sáng kiến, kiến nghị, nhằm đóng góp và thể hiện trách nhiệm cao của Việt Nam.
Việt Nam sẽ phải chuẩn bị rất nhiều để có thể thực hiện thành công nhiệm kỳ Ủy viên không thường trực HĐBA lần này. Tuy nhiên, hiện nay Việt Nam có thuận lợi hơn khi đã đảm nhận thành công một nhiệm kỳ, bởi chúng ta đã có kinh nghiệm và những bài học rút ra từ nhiệm kỳ trước. Với kinh nghiệm đã đúc kết được, với tinh thần hợp tác tích cực, chân thành và sự ủng hộ của các nước thành viên LHQ, chúng ta tự tin sẽ đảm đương và hoàn thành tốt trọng trách tại HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2020-2021, tiếp tục đóng góp lớn hơn vào nền hòa bình, phát triển và thịnh vượng trên toàn thế giới.
