Vịnh San Francisco trở thành vùng nguy hiểm đối với cá voi xám

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Vịnh San Francisco đang trở thành một “điểm dừng chân cuối cùng” đầy rủi ro trong hành trình di cư của những con cá voi xám.
Vịnh San Francisco trở thành vùng nguy hiểm đối với cá voi xám

Hành trình quen thuộc đang thay đổi

Cá voi xám vốn nổi tiếng với hành trình di cư dài từ vùng biển giàu thức ăn ở Bắc Cực đến các đầm nước ấm tại Baja (Mexico). Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang làm thay đổi điều kiện đại dương, khiến hành vi của chúng trở nên khó đoán hơn.

Trong những năm gần đây, các nhà khoa học ghi nhận ngày càng nhiều cá voi xám xuất hiện và kiếm ăn ở những khu vực không quen thuộc, trong đó có vịnh San Francisco — một vùng biển có mật độ tàu thuyền dày đặc. Đáng lo ngại, nghiên cứu cho thấy gần 20% số cá voi đi vào vịnh đã tử vong do va chạm với tàu thuyền.

Theo nhà nghiên cứu Josephine Slaathaug (Đại học Bang Sonoma), cá voi xám khi nổi lên mặt nước thường rất khó nhìn thấy, đặc biệt trong điều kiện sương mù phổ biến tại vịnh. Trong khi đó, eo biển Golden Gate lại là “nút thắt cổ chai” nơi tất cả tàu thuyền và cá voi đều phải đi qua, làm tăng nguy cơ va chạm.

Biến đổi khí hậu và khủng hoảng thức ăn

Thông thường, cá voi xám không kiếm ăn trong suốt hành trình di cư, mà dựa vào nguồn thức ăn tích trữ từ vùng Bắc Cực. Tuy nhiên, hiện tượng ấm lên toàn cầu đang làm suy giảm nguồn thức ăn này. Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA), số lượng cá voi xám đã giảm hơn một nửa kể từ năm 2016, và việc bắt gặp cá voi con ngày càng hiếm.

Vịnh San Francisco trước đây không nằm trong tuyến di cư của loài này. Nhưng từ năm 2018, cá voi bắt đầu xuất hiện tại đây thường xuyên hơn, đồng thời số ca tử vong cũng tăng lên. Các nhà khoa học gọi những cá thể này là “cá voi xám của vịnh” (Bay Grays) và tiến hành nghiên cứu để tìm hiểu liệu chúng có quay lại hay chỉ ghé qua một lần.

Để nghiên cứu, các nhà khoa học đã xây dựng một “hồ sơ nhận dạng” cá voi dựa trên ảnh chụp và các quan sát do công chúng cung cấp trong giai đoạn 2018–2023, kết hợp với các khảo sát chuyên sâu từ 2023–2025. Mỗi con cá voi được nhận diện dựa trên các dấu vết riêng biệt trên da, dù những dấu vết này có thể mờ dần sau khi chết, khiến việc đối chiếu không phải lúc nào cũng chính xác.

Kết quả cho thấy có 114 cá thể được ghi nhận tại vịnh trong thời gian nghiên cứu, nhưng chỉ 4 con xuất hiện trong nhiều năm khác nhau. Điều này cho thấy phần lớn cá voi không quay lại. Các nhà khoa học cho rằng vịnh có thể đóng vai trò như một “trạm dừng khẩn cấp” cho những cá thể đang trong tình trạng sức khỏe kém, vì nhiều con gầy yếu cũng được ghi nhận đang kiếm ăn ở những môi trường không điển hình khác.

Tỉ lệ tử vong cao do tàu thuyền và suy dinh dưỡng

Dù có thể giúp cá voi tìm kiếm thức ăn, vịnh San Francisco lại là nơi nguy hiểm. Từ năm 2018 đến 2025, có 70 cá voi xám được phát hiện chết trong khu vực lân cận, trong đó 30 trường hợp được xác định là do va chạm với tàu.

Trong số những con có thể xác định nguyên nhân tử vong, nhiều con cho thấy dấu hiệu suy dinh dưỡng nghiêm trọng. Các nhà nghiên cứu đã đối chiếu được 21 trong số 45 cá thể chết với dữ liệu theo dõi trước đó.

Theo nhà nghiên cứu Bekah Lane (Trung tâm Nghiên cứu Ven biển), ít nhất 18% số cá thể được ghi nhận trong vịnh sau đó đã chết trong khu vực. Khi mở rộng phân tích, hơn 40% số cá voi chết có nguyên nhân liên quan đến va chạm với tàu thuyền.

Các nhà khoa học nhấn mạnh sự cần thiết của những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ vì sao cá voi xám lại sử dụng vịnh này. Riêng năm 2025, đã có 36 cá thể đi vào khu vực, đôi khi theo nhóm hơn 10 con. Việc theo dõi chi tiết hơn và khám nghiệm xác cá voi có thể giúp xác định nguyên nhân tử vong chính là do đói, va chạm hay kết hợp cả hai. Một giả thuyết cho rằng những cá thể suy yếu sẽ khó tránh tàu hơn.

Các biện pháp phòng ngừa có thể bao gồm: Nâng cao nhận thức cho người điều khiển tàu

Điều chỉnh tuyến đường phà; Áp dụng giới hạn tốc độ tại các khu vực nguy cơ cao. Những biện pháp như thay đổi tuyến đường và giảm tốc độ đã được chứng minh có thể giảm đáng kể tỷ lệ cá voi bị tàu đâm.

Dù vẫn còn nhiều khoảng trống trong hiểu biết về hành vi và di chuyển của cá voi xám, nghiên cứu này cung cấp cái nhìn quan trọng về cách loài này đang phản ứng trước những thay đổi môi trường nhanh chóng.

Các nhà khoa học cho rằng đây chỉ là một phần của bức tranh lớn: cá voi xám đang phải thích nghi với biến đổi khí hậu trong “thời gian thực” và cái giá phải trả có thể là sự suy giảm nghiêm trọng của cả quần thể.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.