Từ quá trình tìm hiểu, kỹ sư Vũ Đình Thanh cho biết ông phát hiện nhiều tư liệu cho thấy Vua Quang Trung không chỉ là nhà chỉ huy quân sự kiệt xuất mà còn là nhà khoa học vượt thời đại chế tạo và phát minh ra những vũ khí đi trước thời đại thời bấy giờ.
Kỹ sư Thanh cho biết, Công ty Đông Ấn Phương Tây là các công ty: Công Ty Đông Ấn Anh , Công Ty Đông Ấn Pháp , Công Ty Đông Ấn Bồ Đào Nha, Công Ty Đông Ấn Hà Lan, Công Ty Đông Ấn Tây Ban Nha. Những công ty này mặc dù là đơn vị kinh doanh nhưng lại có quân đội riêng, có quyền đúc tiền, tự tuyên chiến và kiểm soát nhiều vùng thuộc địa rộng lớn tại Ấn Độ, châu Phi, châu Mỹ. Riêng quân đội của Công ty Đông Ấn Anh từng có quân số gấp đôi quân đội hoàng gia Anh.
Trong quá trình nghiên cứu, kỹ sư Thanh tập trung vào công nghệ sản xuất súng, pháo và thuốc nổ đen của phương Tây thời kỳ cận đại. Từ đó, ông nhận thấy các công ty Đông Ấn từng tìm cách tiếp cận một mặt hàng chiến lược cực kỳ đắt đỏ tại Đông Dương thông qua Nguyễn Ánh và cộng sự: diêm tiêu, thành phần quan trọng nhất trong thuốc súng đen.
Theo nghiên cứu của Kỹ sư Thanh, cho đến hết thế kỷ XIX, tất cả các loại súng pháo, lựu đạn đều sử dụng thuốc nổ đen với thành phần 75% diêm tiêu, 15% than củi, 10% lưu huỳnh. Phương Tây dù khoa học giỏi đến đâu, nghĩ ra đủ thứ cũng không có cách nào thay thế được diêm tiêu trong thuốc nổ đen. Vua vũ khí thiếu tướng Trần Đại Nghĩa cũng dùng thuốc nổ đen chế tạo vũ khí trong kháng chiến chống Pháp, thậm chí ngày nay các nhóm khủng bố với hiểu biết kỹ thuật có thể chế tạo tên lửa phóng bằng thuốc nổ đen xa đến cả hàng chục km hay bom mìn khủng bố.
Việc người Việt biết chế tạo hỏa khí từ sớm đã được ghi nhận trong sử liệu. Từ thế kỷ XV, Hồ Nguyên Trừng, người chế tạo súng thần công bị triều Minh đưa sang Trung Quốc để phục vụ công nghệ quân sự. Trước đó nữa, năm 1390, tướng Trần Khát Chân đã dùng thần công bắn hạ vua Chiêm Thành Chế Bồng Nga trên sông. Về mặt kỹ thuật qua chi tiết này chứng minh rõ ràng Đại Việt đã biết làm súng thần công với sức công phá hàng trăm met trước phương tây cả 200 năm. Cùng với đó, Đại Việt đã chế ra súng hỏa mai nổi tiếng nhất thế giới “súng giao chỉ “ từ những năm 1479 trong khi phương tây sử dụng súng đại trà 100 năm sau đó .
Việt Nam chúng ta có những bước tiến vượt trội với súng đạn chính là nhờ một nguyên liệu sẵn có đó là phân dơi, nguồn diêm tiêu làm thuốc súng đen không thể thay thế cho đến hết thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.
Diêm tiêu (KNO3) hình thành từ phân của loài dơi thường sinh trưởng ở các vùng có khí hậu nóng ẩm mà Đông Nam Á trong đó có Việt Nam ta là nguồn diêm tiêu số 1 và là đầu tiên của thế giới.
Giai đoạn này, các nước phương Tây vẫn phải nhập khẩu diêm tiêu từ Đông Nam Á. Sau đó các công ty phương Tây mà đầu tiên chính là công ty Đông Ấn Bồ Đào Nha phát hiện ra ở phía Đông Ấn Độ cũng có sẵn phân dơi, chính vì thế tất cả các công ty phương tây đều có tên là đông ấn vì khu vực này có sẵn nguồn diêm tiêu .
Công ty Đông Ấn Anh sau đó chiếm được gần hết Ấn Độ và có được 70% nguồn diêm tiêu cần cho phương Tây khi đó. Pháp và các quốc gia còn lại chỉ còn trông chờ vào nguồn diêm tiêu từ Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Như vậy có thể khẳng định rằng nguồn diêm tiêu ở vùng Đông Nam Á chắc chắn là nguyên liệu chiến lược và không thể thay thế cho nước Pháp qua các chế độ quân chủ, cộng hòa Pháp, Napoleon, đặc biệt khi Pháp còn là nơi cung cấp vũ khí súng pháo và tất nhiên cả thuốc súng nữa cho chiến tranh cách mạng Mỹ. Tuy nhiên, giá của diêm tiêu không hề rẻ.
Theo thông tin chính thức từ Viện nghiên cứu chiến lược Pháp , giá thuốc súng cuối thế kỷ XVII, thế kỷ XVIII là 0,5 kg vàng/ 1 kg thuốc súng mà trong chi phí đó thì 80 % là cho diêm tiêu tức một kg phân dơi sẽ có giá gần 0,4 kg vàng tại Pháp. Đó cũng là lý do mà thông tin về việc khai thác diêm tiêu là bí mật tuyệt đối.
Trong cuốn sách của Dupouy (1913) về khai thác vàng, bạc và các nguồn kim loại kinh tế khác về tài nguyên khoáng sản Việt Nam đã vô tình lộ ra rằng tổng cộng có 22 mỏ nitre (tức là kali nitrat - diêm tiêu) đang hoạt động nằm ở năm tỉnh gần Hà Nội đã phát triển mạnh vào năm 1903 tại An Nam (miền bắc Việt Nam ngày nay). Thông tin quý giá này chứng minh thứ mà thực dân Pháp sau khi chiếm nước ta khai thác nhiều nhất chính là phân dơi, nguồn diêm tiêu chế tạo thuốc nổ đen đến hết thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
 |
Hoả cầu phốt pho và hoả hổ có chứa phốt pho của Tây Sơn |
Kỹ sư Thanh sau 6 năm nghiên cứu vũ khí Tây Sơn đã có kết luận chính xác được kiểm chứng bởi các đồng nghiệp là những chuyên gia vũ khí hàng đầu thế giới trong tập đoàn vũ khí hàng không, anh đã áp dụng hỏa dược của Vua Quang Trung trong động cơ đốt trong, động cơ tên lửa hiện tại và cũng đăng ký độc quyền sáng chế về loại hỏa dược của Tây Sơn mà chính sử nhà Nguyễn còn ghi “Tây Sơn dùng nhựa cây trộn với dầu mỏ chế ra loại hỏa dược cháy lâu và không thể dập tắt".
 |
| Các hình thức triển khai vũ khí phốt pho theo nghiên cứu |
Mô tả của sử nhà Thanh về hỏa cầu với đặc chưng của vụ nổ phốt pho là “nhanh như sấm chớp" vì phốt pho tự bốc cháy khi tiếp xúc không khí, “nóng như thò tay vào vạc dầu “với vết bỏng đặc chưng của phốt pho y hệt như thò tay vào vạc dầu với hiện vật hỏa cầu Tây Sơn thành dày trong bảo tàng Tây Sơn hiện nay chứng minh rõ ràng đó là hỏa cầu phốt pho.
Hỏa dược Tây Sơn được phóng ra từ hỏa hổ mà theo mô tả của chính sử nhà Nguyễn là “trong ống tống nhựa thông ra, trúng phải đâu, lập tức bốc cháy” chứng minh rõ ràng có thành phần phốt pho. Kết luận về vũ khí phốt pho của vua Quang Trung đã được Thượng tướng - Viện sĩ - Tiến sĩ - AHLLVTND - Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Huy Hiệu kiểm tra và với kinh nghiệm bản thân trong kháng chiến chống Mỹ, đã khẳng định quân Tây Sơn sử dụng vũ khí phốt pho là sự thật.
 |
| Mắt phát sáng trong đêm của Vua Quang Trung là bằng chứng rõ ràng vua biết rất rõ về phốt pho, biết rằng khi phốt pho ẩm chỉ phát ánh sáng lạnh mà không cháy |
Nước Pháp sau khi mang phân dơi về Pháp và tinh chế diêm tiêu, đã tìm ra thành phần lý tưởng cho thuốc súng đen, tạo hạt thuốc súng, nên thuốc súng của Pháp có sức nổ mạnh hơn của Đại Việt, súng, pháo của Pháp bắn xa hơn Đại Việt, cho phép làm ra lựu đạn tức thuốc súng đủ mạnh để tạo mảnh của lựu đạn, quân địch có lựu đạn ném tay như quân Đại Việt ném hỏa cầu, sử dụng lựu đạn làm đầu đạn pháo, cân bằng với hỏa cẩu tung phốt pho gây cháy của quân Đại Việt.
Theo Kỹ sư Vũ Đình Thanh, tuy Pháp có những tiến bộ vượt bậc nhưng vũ khí phốt pho của quân Đại Việt lúc đó vẫn hoàn toàn vượt trội so với vũ khí của các công ty Đông Ấn phương Tây vì quân Đại Việt Triều đại Tây Sơn có công nghệ chế tạo phốt pho, loại vũ khí chỉ đứng thứ hai sau bom nguyên tử.
Bằng chứng là những đụng độ của quân Tây Sơn với liên quân các công ty đông ấn năm 1782 và 1783 mà theo chính sử nhà Nguyễn đã ghi, mặc dù liên quân của các công ty Đông Ấn đó lên tới 3 vạn, 5 vạn với những trang bị tốt nhất của phương Tây như súng pháo lựu đạn tầu đồng nhưng gặp đại quân Tây Sơn với hỏa lực phốt pho thì tất cả từ chỉ huy Bá Đa Lộc, Nguyễn Ánh, tất cả lính đánh thuê đều tan vỡ và bỏ chạy.
Kỹ sư Thanh cho rằng tuy tạo được siêu vũ khí phốt pho nhưng nền công nghiệp quốc phòng của Đại Việt lúc đó chưa giải quyết được vấn đề an toàn khi gia công phốt pho, ngoài Vua Quang Trung, anh em vua và các tướng lĩnh chủ chốt bị chết vì ngộ độc phốt pho, tất nhiên rất nhiều kỹ sư, công nhân Đại Việt Triều đại Tây Sơn cũng bị tử vong trong khi gia công phốt pho, dẫn đến việc cung cấp vũ khí phốt pho bị gián đoạn. Đây chính là nguyên nhân chính dẫn tới việc liên quân các công ty Đông Ấn thắng được Đại Việt thời Tây Sơn .
Nước Pháp sau cách mạng Pháp chiếm cả Hà Lan nên thực tế công ty Đông Ấn Hà Lan, công ty Đông ấn Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha đều chịu ảnh hưởng của Pháp, vua Pháp bị phế truất nhưng công ty Đông Ấn Pháp được tái cơ cấu và vẫn phục vụ lợi ích của Pháp.
Với nhu cầu thuốc súng tăng mạnh bởi các cuộc chiến tranh liên miên nên nước Pháp đã dùng công ty Đông Ấn Pháp tổ chức đội quân viễn chinh với hàng trăm sĩ quan Pháp dưới sự chỉ huy của Đô đốc Hải quân Pháp giỏi nhất của Napoleon, bá tước của đế chế François Étienne de Rosily-Mesros (tên của ông được khắc ở phía đông của Khải Hoàn Môn Paris) với những tầu chiến tốt nhất của Pháp trong đó có soái hạm Médusa cùng lực lượng lính đánh thuê đông đảo và tinh nhuệ của các công ty Đông Ấn.
 |
| Đô đốc, bá tước đế chế Rosily (tên khắc ở Khải hoàn môn) chỉ huy các công ty Đông Ấn đánh Đại Việt (theo wikipedia) |
Tuy soái hạm Médusa bị đốt cháy nhưng vì Vua Quang Trung cùng các tướng lĩnh chủ chốt của Đại Việt đã chết vì nhiễm độc phốt pho, nguồn cung cấp vũ khí phốt pho bị ảnh hưởng nên quân Đại Việt đã thất bại, bị quân địch tàn sát rất nhiều người.
Công ty Đông Ấn Pháp đã đạt được mục tiêu của mình, lần lượt thu được nguồn diêm tiêu từ Campuchia, Lào và toàn bộ Việt Nam. Chính nguồn diêm tiêu đó đã giúp cho Napoleon đánh đâu thắng đấy và chinh phục được gần hết châu Âu.
Theo các nhà nghiên cứu, những phát hiện, nhận định và suy ngẫm nêu trên, dù còn cần thêm luận điểm và chứng cứ kiểm chứng nhưng đã tiếp tục mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu lịch sử Việt Nam qua lăng kính phản chiếu từ cả khoa học, công nghệ, lịch sử và lòng yêu nước.
 |
| Kỹ sư Thanh (thứ ba từ trái sang) trong đoàn các nhà khoa học Nga tham dự Diễn đàn khoa học Việt - Nga về xúc tiến công nghiệp, công nghệ và đổi mới sáng tạo |
Theo Kỹ sư Thanh, việc tiếp tục nghiên cứu, phân tích và phục dựng những giá trị khoa học công nghệ thời Vua Quang Trung không chỉ là sự tri ân tiền nhân, mà còn là cách khơi dậy tinh thần tự cường trong kỷ nguyên mới - nơi tri thức và sáng tạo tiếp tục là nền tảng cho độc lập và phát triển quốc gia.
Cũng theo ông Thanh, tuy Pháp có những tiến bộ vượt bậc nhưng vũ khí phốt pho của quân Đại Việt lúc đó vẫn hoàn toàn vượt trội so với vũ khí của các công ty đông ấn phương tây vì quân Đại Việt triều đại Tây Sơn có công nghệ chế tạo phốt pho, loại vũ khí chỉ đứng thứ hai sau bom nguyên tử. Bằng chứng là những đụng độ của quân Tây Sơn với liên quân các công ty đông ấn năm 1782 và 1783 mà theo chính sử nhà Nguyễn đã ghi , mặc dù liên quân của các công ty đông ấn đó lên tới 3 vạn, 5 vạn với những trang bị tốt nhất của phương Tây như súng pháo lựu đạn tầu đồng nhưng gặp đại quân Tây Sơn với hỏa lực phốt pho thì tất cả từ chỉ huy Bá Đa Lộc, Nguyễn Ánh, tất cả lính đánh thuê đều tan vỡ và bỏ chạy.
Kỹ sư Thanh cho rằng, tuy tạo được siêu vũ khí phốt pho nhưng nền công nghiệp quốc phòng của Đại Việt lúc đó chưa giải quyết được vấn đề an toàn khi gia công phốt pho, ngoài Hoàng Đế Quang Trung, anh em vua và các tướng lĩnh chủ chốt bị chết vì ngộ độc phốt pho, tất nhiên rất nhiều kỹ sư, công nhân Đại Việt triều đại Tây Sơn cũng bị chết trong khi gia công phốt pho, dẫn đến việc cung cấp vũ khí phốt pho bị gián đoạn. Đây chính là nguyên nhân chính dẫn tới việc liên quân các công ty đông ấn thắng được Đại Việt thời Tây Sơn.
