Sông Mê Kông, trải dài gần 5.000 km từ cao nguyên Tây Tạng đến Biển Đông, là huyết mạch canh tác và nguồn cung cấp thủy sản cho hàng chục triệu người ở Trung Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam.
Theo báo cáo do quỹ World Wildlife cùng 25 tổ chức bảo tồn cùng biên soạn, các mối đe dọa đối với loài cá của con sông này bao gồm mất môi trường sống, chuyển đổi vùng đất ngập nước sang nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, khai thác cát không bền vững, sự du nhập các loài xâm lấn, biến đổi khí hậu và các đập thủy điện chia cắt dòng chảy của sông và các nhánh của nó.
Nhà sinh vật học cá Zeb Hogan, người đứng đầu nhóm Kỳ quan sông Mê Kông, cho biết: “Mối đe dọa lớn nhất hiện nay và mối đe dọa vẫn đang có xu hướng gia tăng là sự phát triển của hoạt động sản xuất thủy điện”.
Ông Hogan chỉ ra rằng các con đập làm thay đổi dòng chảy của sông Mê Kông, vốn có độ đa dạng sinh học lớn thứ ba trên thế giới, làm thay đổi chất lượng nước và ngăn chặn quá trình di cư tự nhiên của cá.
Báo cáo "Những loài cá bị lãng quên của sông Mê Kông" của các nhà bảo tồn cho biết khoảng 19% trong số 1.148 loài cá trở lên ở sông Mê Kông đang có nguy cơ tuyệt chủng, đồng thời cho biết thêm rằng con số này có thể cao hơn vì có quá ít thông tin về 38% số loài được biết đến.
Trong số những loài đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng có 18 loài được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế liệt vào danh sách "cực kỳ nguy cấp", bao gồm hai loài cá da trơn lớn nhất thế giới, cá chép lớn nhất thế giới và cá đuối nước ngọt khổng lồ.
Ông Hogan nói: “Một số loài cá lớn nhất và hiếm nhất ở bất kỳ đâu trên Trái đất đều xuất hiện trên sông Mê Kông”.
Báo cáo cũng cho biết sự suy giảm số lượng cá ở sông Mê Kông, vốn chiếm hơn 15% sản lượng đánh bắt nội địa của thế giới, tạo ra hơn 11 tỷ USD hàng năm, có thể gây tổn hại đến an ninh lương thực cho ít nhất 40 triệu người ở lưu vực hạ lưu sông Mê Kông.
Dù vậy, vẫn “chưa quá muộn” để các nước ở vùng đồng bằng phối hợp nỗ lực nhằm đảo ngược những tác động bất lợi đối với quần thể cá", theo ông Hogan.
“Nếu chúng ta hành động tập thể để phát triển dòng sông một cách bền vững thì vẫn còn hy vọng”, vị chuyên gia khẳng định.
