Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, các hoạt động bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển - ven biển chỉ thực sự hiệu quả khi có sự phối hợp liên ngành, dựa trên cơ sở khoa học và gắn với chiến lược dài hạn. Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là định hướng chiến lược của Việt Nam nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển, tăng cường khả năng chống chịu khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế.
Thông điệp trên được ông Thành nhấn mạnh tại Lễ khởi động “Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (NBCAP) và Họp Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam lần thứ nhất,” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Đại sứ quán Anh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, tổ chức sáng 28/5, tại Hà Nội.
Sự kiện khẳng định cam kết của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác về carbon xanh dương, hướng tới phát triển kinh tế biển bao trùm, bền vững.
“Bước đi” quan trọng để tăng hợp tác đa bên
Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết về tăng trưởng xanh, trung hoà carbon và phát triển bền vững, các hệ sinh thái carbon xanh dương (như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển) được ghi nhận là nguồn lực chiến lược để phát triển bền vững, đặc biệt là tại các địa phương có biển.
Thực tế thời gian qua cho thấy các hệ sinh thái carbon xanh dương đóng vai trò như “lá chắn tự nhiên,” giúp bảo vệ cộng đồng ven biển trước các rủi ro khí hậu như lũ lụt, nước biển dâng và xói lở bờ biển. Việc gìn giữ, phục hồi hệ sinh thái còn hỗ trợ phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh lương thực, bảo tồn đa dạng sinh học và thực hiện các mục tiêu khí hậu của Việt Nam.
Tuy vậy, trong bối cảnh phát triển mới, các hoạt động bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển, ven biển chỉ thực sự hiệu quả khi có sự phối hợp liên ngành, dựa trên cơ sở khoa học gắn với chiến lược dài hạn.
Với tầm quan trọng đó, trong những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam đã ban hành chủ trương và nhiều chương trình trọng điểm nhằm bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển, ven biển, tiêu biểu như: Quyết định số 1662/QĐ-TTg năm 2021 về bảo vệ và phát triển rừng ven biển; Quyết định số 149/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học; và Quyết định số 1539/QĐ-TTg về mở rộng, thành lập các khu bảo tồn biển.
Tuy nhiên, theo cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, các sáng kiến liên quan đến carbon xanh dương tại Việt Nam hiện nay vẫn còn phân tán giữa nhiều chương trình, lĩnh vực và cơ quan quản lý khác nhau. Bên cạnh đó, việc huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật cho các hoạt động liên quan cũng còn hạn chế.
Trong bối cảnh đó, Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương được triển khai dựa trên Ý định thư ký kết giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) vào tháng 10/2025, cùng Quyết định số 1706/QĐ-BNNMT ngày 12/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về thành lập Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam. Chương trình được triển khai với sự tài trợ của Chính phủ Vương quốc Anh thông qua WEF và Ban Thư ký do UNDP chủ trì.
Sự kiện khởi động Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương là bước đi quan trọng, tạo ra nền tảng hợp tác đa bên, tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ kiến thức, huy động nguồn lực tài chính cho quản lý bền vững tài nguyên biển, ven biển. Nền tảng này hướng tới thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên, tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước tác động của biến đổi khí hậu.
Thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đánh giá đối với Việt Nam, việc bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển, tăng cường khả năng chống chịu khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế.
Chương trình Đối tác hành động carbon xanh Việt Nam được hình thành như một nền tảng hợp tác đa bên nhằm thúc đẩy điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và tăng cường các sáng kiến hành động cụ thể về carbon xanh dương. “Tôi kỳ vọng nhóm công tác sẽ thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng khoa học, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển để các sáng kiến carbon xanh dương mang lại lợi ích hài hòa giữa môi trường, kinh tế và xã hội,” ông Thành chia sẻ.
Chia sẻ ý kiến tại sự kiện, bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam cũng nhấn mạnh carbon xanh dương mang lại nhiều tiềm năng to lớn. Tuy nhiên, nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam vẫn đang trong quá trình tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành hệ thống quản trị hiệu quả, đem lại nguồn lực đầu tư cụ thể và triển khai thực chất tại địa phương.
Trong bối cảnh đó, Chương trình NBCAP không đơn thuần là một sáng kiến mới, mà là nền tảng điều phối giữa cơ quan Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng tháo gỡ những thách thức đó.
“Dựa trên nền tảng hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam, UNDP tự hào đảm nhiệm vai trò chủ trì Ban Thư ký NBCAP và cam kết đồng hành cùng Việt Nam xây dựng các giải pháp dựa trên ưu tiên quốc gia và thực tiễn tại địa phương,” bà Ramla Khalidi nhấn mạnh.
Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew cũng chia sẻ niềm vui khi Vương quốc Anh được đồng hành cùng Việt Nam trong cột mốc ý nghĩa này. Theo ông, NBCAP cung cấp một nền tảng để kết nối chính phủ, các đối tác và khu vực tư nhân với nhau, nhằm tăng cường phối hợp về carbon xanh dương và khả năng chống chịu của khu vực ven biển.
“Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới việc huy động đầu tư và biến mục tiêu thành hành động thiết thực, mang lại tác động lâu dài cho cả cộng đồng và hệ sinh thái,” Đại sứ Iain Frew chia sẻ quan điểm.
Theo ông Alfredo Giron, Giám đốc Chương trình Đại dương (WEF), việc khởi động Chương trình Đối tác hành động carbon xanh thể hiện vai trò dẫn dắt của quốc gia trong thúc đẩy hành động khí hậu và ghi nhận các hệ sinh thái ven biển như một hạ tầng tự nhiên cốt lõi nhằm nâng cao khả năng thích ứng, duy trì sinh kế và tăng trưởng bền vững.
Do đó, WEF mong muốn tiếp tục hỗ trợ chia sẻ tri thức, thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường liên kết quốc tế nhằm nhân rộng các giải pháp và tạo điều kiện thuận lợi cho các sáng kiến carbon xanh dương tại Việt Nam.
Kể từ cuộc họp khởi động vào tháng 1/2026, NBCAP Việt Nam đã tập trung xây dựng nền tảng triển khai thông qua chuỗi hội thảo kỹ thuật và tham vấn đa bên về khoa học, chính sách và tài chính carbon xanh dương.
Đến nay, Chương trình NBCAP Việt Nam đã huy động sự tham gia của hơn 350 tổ chức và chuyên gia đến từ các cơ quan nhà nước, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.
Nhóm công tác triển khai Chương trình Đối tác hành động carbon xanh (NBCAP) Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành làm Trưởng nhóm, với sự tham gia của 25 thành viên đại diện cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức tài chính, đối tác phát triển, tổ chức nghiên cứu và tổ chức phi chính phủ.
Thành phần Nhóm công tác gồm đại diện của 7 bộ, ngành (Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Ngoại giao; Bộ Công Thương; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Công an; Bộ Tư pháp); 3 ngân hàng thương mại (Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Nam Á); 3 đối tác phát triển quốc tế (Đại sứ quán Anh tại Việt Nam, UNDP, Diễn đàn Kinh tế Thế giới); 2 tổ chức phi chính phủ gồm Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF-Việt Nam), Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children); cùng 3 tổ chức nghiên cứu gồm Tổ chức Nghiên cứu Nông Lâm Quốc tế (ICRAF); Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường; Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển.
