Tỷ lệ người dân mắc tăng huyết áp tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, cứ khoảng 4 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp, nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.
Hưởng ứng Ngày Tăng huyết áp Thế giới 2026 (17/5), Giáo sư Phạm Mạnh Hùng - Phó Chủ tịch Hội Tim Mạch Học Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim Mạch (Bệnh viện 198) cảnh báo không phải cứ tăng liều thuốc là huyết áp sẽ giảm. Có những bệnh nhân uống rất nhiều thuốc nhưng huyết áp vẫn cao vì phía sau đó có thể là một bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện. Vì vậy, việc người dân cần dự phòng để phòng tránh và phát hiện sớm bệnh tăng huyết áp để chăm sóc sức khoẻ bản thân được tốt hơn.
Đây cũng là những mục tiêu được đặt ra triển khai theo Nghị quyết số 72-NQ/TW do Bộ Chính trị đã ban hành ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong đó nhấn mạnh quan điểm chuyển mạnh từ tư duy "khám, chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe và phòng bệnh chủ động."
Giáo sư Phạm Mạnh Hùng phân tích, phần lớn trường hợp huyết áp khó kiểm soát trước hết cần xem lại việc đo huyết áp và tuân thủ điều trị. Có bệnh nhân đo huyết áp sai cách, uống thuốc không đều, tự ý bỏ thuốc hoặc ăn quá mặn nên huyết áp luôn dao động cao. Đây là nguyên nhân rất thường gặp. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đã tuân thủ đầy đủ chế độ điều trị, thay đổi lối sống hợp lý, sử dụng phối hợp nhiều thuốc đúng phác đồ mà huyết áp vẫn cao kéo dài, thì các bác sỹ cần nghĩ tới những nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị.
Thực tế, trong thực hành hiện nay, ngày càng phát hiện nhiều trường hợp tăng huyết áp có nguyên nhân đặc biệt phía sau. Có những bệnh nhân tăng huyết áp do hẹp động mạch thận, cường aldosterone, u tủy thượng thận, bệnh lý nội tiết hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ... Nếu không tìm ra nguyên nhân gốc thì dù dùng rất nhiều thuốc huyết áp vẫn khó kiểm soát.
Các trường hợp nghi ngờ tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị cần được chuyển tới các trung tâm tim mạch chuyên sâu để được đánh giá toàn diện bằng các kỹ thuật chuyên biệt như: Theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ; Siêu âm Doppler động mạch thận; Chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ mạch máu; Định lượng hormone nội tiết; Đánh giá ngưng thở khi ngủ; Đánh giá tổn thương cơ quan đích như tim, não, thận và mạch máu.
Theo các chuyên gia, điều trị tăng huyết áp hiện nay không chỉ dừng ở việc tăng số lượng thuốc. Nhiều nhóm thuốc mới với cơ chế tác động chuyên biệt đang giúp cải thiện khả năng kiểm soát huyết áp ở các bệnh nhân khó điều trị. Đồng thời, các chiến lược phối hợp thuốc cá thể hóa dựa trên cơ chế bệnh sinh đang ngày càng được áp dụng rộng rãi tại các trung tâm tim mạch hiện đại.
Đặc biệt, một trong những tiến bộ đáng chú ý hiện nay là kỹ thuật triệt đốt thần kinh giao cảm động mạch thận (renal denervation - RDN). Đây là phương pháp can thiệp qua da bằng catheter nhằm làm giảm hoạt động quá mức của hệ thần kinh giao cảm quanh động mạch thận - một cơ chế quan trọng gây tăng huyết áp kéo dài.
Giáo sư Phạm Mạnh Hùng cho hay nhiều nghiên cứu quốc tế lớn gần đây cho thấy triệt đốt giao cảm động mạch thận có thể giúp giảm huyết áp bền vững ở các bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc kháng trị. Kỹ thuật này hiện đang được quan tâm mạnh mẽ trên thế giới và đã được cập nhật trong nhiều khuyến cáo chuyên ngành quốc tế đối với các trường hợp phù hợp. Điều quan trọng nhất là người dân không nên chủ quan hoặc tự ý điều trị kéo dài khi huyết áp không kiểm soát được. Việc phát hiện sớm nguyên nhân và tiếp cận đúng chuyên khoa có thể giúp phòng tránh được các biến chứng rất nặng nề như đột quỵ, suy tim hay suy thận.
Thông điệp được các chuyên gia đưa ra trong Ngày Tăng huyết áp Thế giới năm 2026 là: “Đo huyết áp đúng - điều trị đúng - tìm đúng nguyên nhân để bảo vệ trái tim và phòng ngừa đột quỵ.” Hưởng ứng sự kiện này, vừa qua Hội Tim Mạch Học Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Tim Mạch Việt Nam và Viện Tim Mạch (Bệnh viện 198) tổ chức chương trình truyền thông-tư vấn-khám sức khỏe cộng đồng dành cho người dân trên địa bàn phường Từ Liêm, thu hút hàng trăm người tham dự.
Tại sự kiện, người dân được đo huyết áp, tư vấn phòng chống bệnh tim mạch, sàng lọc các yếu tố nguy cơ, hướng dẫn thay đổi lối sống lành mạnh và khám sức khỏe tim mạch miễn phí.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 1,3-1,4 tỷ người trên toàn cầu mắc tăng huyết áp. Tuy nhiên, gần một nửa số người bệnh không biết mình mắc bệnh và chỉ khoảng 20% kiểm soát được huyết áp hiệu quả.
Tại Việt Nam, tăng huyết áp đang gia tăng nhanh chóng và trở thành một thách thức lớn đối với hệ thống y tế. Các nghiên cứu và dữ liệu của WHO cho thấy tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành Việt Nam hiện dao động khoảng 20 - 30%. Một số khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ này đã tăng gần gấp đôi trong vòng hơn 10 năm qua.
