Ngày 29/1, tại Cebu, Philippines, đã diễn ra Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), sự kiện chính thức khởi động Năm ASEAN 2026.
Đây là hoạt động quan trọng đầu tiên trong năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, do Bộ trưởng Ngoại giao nước chủ nhà Maria Theresa Lazaro chủ trì, với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao các nước thành viên và Tổng Thư ký ASEAN.
Đoàn Việt Nam do Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dẫn đầu tham dự Hội nghị.
Trao đổi tại hội nghị, các Bộ trưởng ASEAN đánh giá cao chủ đề “Cùng chèo lái tương lai chung” của năm ASEAN 2026 do Philippines làm Chủ tịch, cũng như các ưu tiên củng cố hòa bình và an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng và thúc đẩy trao quyền cho người dân.
Các nước khẳng định ủng hộ và phối hợp chặt chẽ với Philippines trong triển khai các ưu tiên của năm, qua đó duy trì đà hợp tác và liên kết khu vực, đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả Tầm nhìn ASEAN 2045.
Các Bộ trưởng ASEAN đánh giá bối cảnh quốc tế và khu vực đang chứng kiến những biến động sâu sắc, với cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc gia tăng, xung đột vũ trang ở nhiều nơi và các thách thức xuyên quốc gia ngày càng phức tạp.
Trong bối cảnh đó, ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm, tăng cường hợp tác nội khối, tự cường và tự chủ chiến lược.
Đồng thời, ASEAN cũng cần mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác nhằm tạo không gian cho hợp tác và huy động nguồn lực cho xây dựng Cộng đồng ASEAN.
ASEAN cần trao đổi sâu rộng về các vấn đề quốc tế và khu vực, trong đó có Biển Đông, Myanmar, căng thẳng Campuchia-Thái Lan và các thách thức mới nổi, các Bộ trưởng tái khẳng định cam kết xây dựng Biển Đông hòa bình, ổn định và hợp tác, hướng tới sớm hoàn thiện Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS); tiếp tục hỗ trợ Myanmar tìm giải pháp cho tình hình hiện nay trên cơ sở Đồng thuận 5 điểm (5PC), thúc đẩy đối thoại và hòa giải giữa các bên liên quan, duy trì hỗ trợ nhân đạo và xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống; ủng hộ Campuchia và Thái Lan thực hiện nghiêm túc Thỏa thuận ngừng bắn ngày 27/12/2025, duy trì tham vấn và đối thoại, hướng tới giải pháp lâu dài phù hợp với luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của ASEAN.
Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung chia sẻ về kết quả của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhấn mạnh chủ trương nhất quán của Việt Nam về tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, phát triển bao trùm và bền vững, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phù hợp với các mục tiêu của Tầm nhìn ASEAN 2045.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định ASEAN tiếp tục là ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam và Việt Nam cam kết cùng các nước xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết và vững mạnh.
Hoan nghênh chủ đề và các ưu tiên năm 2026 của Philippines, đồng thời đánh giá cao các kết quả đạt được trong Năm Chủ tịch 2025 của Malaysia, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm, đề cao luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương và các nguyên tắc cốt lõi. Trước những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp của thế giới và khu vực, Bộ trưởng cho rằng ASEAN cần “đón đầu thay đổi” với “tinh thần đoàn kết, tầm nhìn chiến lược và chung tay hành động.”
Trên tinh thần đó, Bộ trưởng đề nghị ASEAN rà soát, cải tiến các cơ chế xây dựng lòng tin, ngăn ngừa và giải quyết tranh chấp, đồng thời nghiên cứu thiết lập cơ chế tham vấn giữa các cố vấn pháp lý về luật pháp quốc tế.
Bên cạnh trụ cột chính trị-an ninh, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng ASEAN cần đẩy mạnh hội nhập sâu rộng và đổi mới sáng tạo, tập trung tăng cường kết nối hạ tầng, năng lượng và số, tận dụng các động lực tăng trưởng mới như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó ưu tiên sớm hoàn tất Hiệp định Khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA) và củng cố chuỗi cung ứng.
Cùng với đó, ASEAN cần tiếp tục xây dựng Cộng đồng gắn bó hơn thông qua việc củng cố bản sắc và giá trị chung, tăng cường giao lưu nhân dân, phát huy vai trò của thanh niên và đầu tư cho phát triển các tiểu vùng.
Về quan hệ đối ngoại, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy hợp tác với các đối tác theo hướng thực chất và cân bằng hơn, bảo đảm các lĩnh vực ưu tiên của ASEAN cũng như tận dụng thế mạnh của từng đối tác.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng khẳng định Việt Nam, với vai trò Điều phối viên quan hệ ASEAN-New Zealand và ASEAN-Vương quốc Anh giai đoạn 2024-2027, sẽ tiếp tục đóng góp tích cực, trong đó có việc phối hợp tổ chức các hoạt động thiết thực kỷ niệm 5 năm quan hệ Đối tác Đối thoại ASEAN - Vương quốc Anh vào năm 2026.
Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh vai trò then chốt của đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN trong việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định để phát triển. Về Biển Đông, Bộ trưởng khẳng định cam kết xây dựng khu vực hòa bình, ổn định và hợp tác, thúc đẩy sớm hoàn thiện COC phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982. Đối với tình hình Myanmar, Bộ trưởng tái khẳng định ủng hộ các nỗ lực của ASEAN trong triển khai 5PC.
Về căng thẳng Campuchia-Thái Lan, Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẵn sàng phối hợp cùng ASEAN hỗ trợ Campuchia và Thái Lan sớm khôi phục hòa bình, ổn định và triển khai hỗ trợ nhân đạo cho người dân bị ảnh hưởng.
Nhân dịp này, Bộ trưởng Lê Hoài Trung thông báo Việt Nam sẽ đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba (AFF 2026) trong quý 2/2026, cảm ơn sự ủng hộ của các nước trong các kỳ diễn đàn trước và trân trọng mời các nước cử đại diện cấp cao tham dự.
Cùng ngày, nhân dịp tham dự Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Cebu, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã có các cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Timor Leste Bendito dos Santos Freitas.
Tại các cuộc gặp, các Bộ trưởng đánh giá cao những tiến triển tích cực của hợp tác song phương, nhất trí phối hợp chặt chẽ hơn nữa, thiết lập, triển khai hiệu quả các chương trình hợp tác, đóng góp cho lợi ích của mỗi nước, quan hệ song phương cũng như hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực.
Trước đó, ngày 28/1, tại thành phố Cebu, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN-Việt Nam đã tham dự Hội nghị Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN để rà soát và hoàn tất công tác chuẩn bị cho Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN.
