Gặp lại đại thụ làng văn Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam trên Hương Quê

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Cách nay hơn nửa thế kỷ, hai đại thụ của làng văn Nam bộ Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam đã thay nhau viết mục truyện ngắn trên tạp chí Hương Quê – chuyên về khuyến nông và phát miễn phí cho nông dân. Những truyện ngắn ấy của Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam đã được NXB Trẻ ấn hành thành hai cuốn sách cùng tên Hương Quê.
Gặp lại đại thụ làng văn Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam trên Hương Quê ảnh 1

Trang bìa Hương Quê

Hai đại thụ viết chung chuyên mục

Khoảng năm 2014, trong một cuộc giao lưu của tập san Áo Trắng và Gia đình Áo Trắng Bình Dương, ông Nguyễn Minh Nhựt khi đó là Giám đốc NXB Trẻ đã tình cờ gặp được tiến sĩ Nguyễn Văn Đông, giảng viên trường ĐH Thủ Dầu Một. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đông cho biết ông sưu tập gần như trọn bộ tạp chí Hương Quê có đăng các truyện ngắn của hai nhà văn Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam.

Từ cơ duyên ấy, NXB Trẻ được tiến sĩ Nguyễn Văn Đông cung cấp toàn bộ tạp chí Hương Quê. Năm 2018 tập truyện Hương Quê với 44 truyện ngắn của Bình Nguyên Lộc đã được ấn hành. Và tập truyện Hương Quê với 23 truyên ngắn của Sơn Nam cũng vừa được NXB Trẻ cho ra mắt bạn đọc. Có thể nói hai tập truyện Hương Quê gần như khái quát đầy đủ đời sống, phong tục của người nông dân và làng quê Nam bộ qua ngòi bút của hai đại thụ Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam.

Sơn Nam và Bình Nguyên Lộc không chỉ là hai đại thụ của văn chương Nam Bộ, mà còn là những nhà khảo cứu văn hóa, phong tục. Bởi vậy dù viết truyện ngắn hay tiểu thuyết, hai ông luôn lấy chất liệu từ văn hóa, phong tục, nề nếp sinh hoạt, cảnh quan miền Nam làm nguồn cảm hứng. Đọc tác phẩm của hai ông, không chỉ được thưởng thức các câu chuyện hấp dẫn mà còn nhấm nháp cả hương vị của một vùng văn hóa.

Gặp lại đại thụ làng văn Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam trên Hương Quê ảnh 2

Truyện ngắn “Ông thầy rắn” của Sơn Nam in trên tạp chí Hương Quê – một tạp chí chuyên về khuyến nông và phát miễn phí cho nông dân từ hơn nửa thế kỷ trước.

Các truyện ngắn trong Hương Quê thường bắt đầu bằng một chi tiết hoặc hình ảnh rất đỗi bình thường, sau khi đưa người đọc vào những quanh co kỳ thú, đến khi kết thúc lại khiến ta ngạc nhiên, bất ngờ “tưởng vậy mà không phải vậy”. Người đọc cảm nhận những nét đẹp đang ẩn dưới vẻ ngoài mộc mạc giản dị của những trải nghiệm từ bên trong mà ra. Chỉ những tâm hồn trưởng thành thật sự như Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam mới có thể đạt đến sự giản dị như vậy.

Giúp nhau sống và viết

Nhà văn Bình Nguyên Lộc tên thật là Tô Văn Tuấn, xuất thân trong một gia đình có mười đời sống tại Tân Uyên, Biên Hòa (nay là tỉnh Bình Dương). Nhà văn Sơn Nam tên thật là Phạm Minh Tày (Tài), sinh tại quận An Biên, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc tỉnh Kiên Giang). Văn chương của hai ông là đại diện điển hình cho hai mảnh đất khác nhau của Nam Bộ gồm miền Đông và miền Tây. Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam cùng cầm tinh con cọp nhưng Bình Nguyên Lộc lớn tuổi hơn Sơn Nam đúng một con giáp.

Tại sao hai đại thụ làng văn Nam bộ lại thay nhau viết chung mục truyện ngắn trên Hương Quê? Trong hồi ký “20 năm giữa lòng đô thị” của Sơn Nam, ông thừa nhận khi rời quê Rạch Giá lên Sài Gòn vào năm 1955, dù có chút danh vọng gặt hái được ở chiến khu thì chẳng gây được sự chú ý gì ở Sài Gòn, khó khăn nhất là hội nhập với giới cầm bút Sài Gòn. Sơn Nam liên lạc được với nhà báo Dương Tử Giang từng quen biết trong chiến khu, được Dương Tử Giang giới thiệu cho nhà văn Bình Nguyên Lộc và ông đã được đàn anh hướng dẫn cách làm quen với làng báo Sài Gòn, nhất là các tuần báo.

Gặp lại đại thụ làng văn Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam trên Hương Quê ảnh 3

Hai tập truyện ngắn cùng tên Hương Quê của Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam.

Bình Nguyên Lộc khuyên Sơn Nam phải siêng năng, chuẩn bị sẵn đôi ba cốt truyện đi chào hàng, nếu báo nào chịu in thì ngay hôm sau phải nộp bài để in. Đây là kinh nghiệm của ông trùm truyện feuilleton (tiểu thuyết đăng báo nhiều kỳ) Bình Nguyên Lộc, đã chí tình khuyên nhà văn Sơn Nam khi bước đầu lập thân bằng ngòi bút ở đất báo Sài Gòn mà ông đã biết. Nói Bình Nguyên Lộc là ông trùm truyện feuilleton vì thời đó có ngày ông viết đến 11 feuilleton trên các báo Sài Gòn.

Làm quen với làng cầm bút Sài Gòn, Sơn Nam nhận được nhiều sự chỉ bảo chí tình của Bình Nguyên Lộc, từ đó ông tìm ra được đề tài riêng để khai thác. Vùng đất nơi ông sinh ra trước đó rất ít được khai thác trên sách vở kể cả trong các nghiên cứu của người Pháp, Sơn Nam đã lấp đầy khoảng trống này với tác phẩm biên khảo đầu tay “Tìm hiểu đất Hậu Giang” và nhiều tác phẩm khảo cứu khác nữa để trở thành một nhà Nam Bộ học như sau này. Việc hai đại thụ Bình Nguyên Lộc và Sơn Nam viết chung mục truyện ngắn trên tạp chí Hương Quê cũng từ mối duyên cầm bút ấy.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.
Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam mở rộng cơ hội tiếp xúc giữa nghệ sĩ và khán giả
Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam mở rộng cơ hội tiếp xúc giữa nghệ sĩ và khán giả
(Ngày Nay) - Từ ngày 21 đến 23/11/2026, 11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu với 22 suất chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu giữa khán giả với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất và thành viên các đoàn phim. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm dành cho công chúng trong khuôn khổ Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” (Hai Phong Film Port) do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với thành phố Hải Phòng tổ chức.