“Cơn sốt” giáo dục sớm và những ngộ nhận phổ biến
Không khó để bắt gặp hình ảnh phụ huynh cho con học chữ, học toán từ rất sớm với kỳ vọng “không thua kém bạn bè”. Nhiều người tin rằng, càng cho trẻ tiếp cận kiến thức sớm thì càng tạo lợi thế khi bước vào tiểu học. Tuy nhiên, chính suy nghĩ này lại đang làm lệch đi bản chất của giáo dục sớm. Trao đổi về vấn đề này, bà Lưu Minh Hường - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Tiềm năng Con người IPD chia sẻ: “Bản chất của giáo dục sớm chính là giáo dục trẻ trong giai đoạn não bộ đang tăng trưởng và phát triển nhanh nhất cuộc đời. Trong sáu năm, thời gian trọng lượng của não bộ phát triển nhanh nhất cuộc đời thì giáo dục trẻ trong giai đoạn này chính là giáo dục sớm”
 |
Chuyên gia Lưu Minh Hường - Phó Viện trưởng và Viện Nghiên cứu giáo dục phát triển tiềm năng con người IPD. |
Theo bà, việc ép trẻ học kiến thức hàn lâm quá sớm có thể khiến trẻ mất hứng thú học tập, thậm chí ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc. “Trẻ cần được chơi, được trải nghiệm, được sai và được thử lại. Đó mới là cách học phù hợp với lứa tuổi”. Thực tế cho thấy, nhiều trẻ biết đọc, biết viết sớm nhưng lại thiếu kỹ năng giao tiếp, thiếu khả năng tự lập. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu phụ huynh đang đầu tư đúng vào nhu cầu phát triển của con, hay chỉ chạy theo những tiêu chuẩn mang tính hình thức?
Thiếu định hướng khiến phụ huynh dễ rơi vào “ma trận” phương pháp
Một trong những nguyên nhân khiến giáo dục sớm bị hiểu sai đến từ việc phụ huynh thiếu thông tin và định hướng rõ ràng. Trên mạng xã hội, hàng loạt phương pháp được quảng bá như “chìa khóa vàng” cho sự phát triển của trẻ, từ Montessori, Glenn Doman đến Reggio Emilia… khiến nhiều người rơi vào trạng thái hoang mang, không biết lựa chọn thế nào. Th.S Phạm Thị Hường - thành viên lãnh đạo Montessori toàn cầu cho biết: “Mỗi phương pháp đều có một điểm mạnh riêng, tuy nhiên điều quan trọng nhất là bố mẹ cần hiểu con mình. Thật ra trẻ có rất nhiều sự nhạy cảm trong giai đoạn này cần được bố mẹ hiểu và nắm bắt tâm lý của con. Chúng tôi thường tổ chức những buổi hội thảo định hướng nhằm tạo cơ hội trao đổi với phụ huynh về việc giáo dục và đồng hành cùng con thế nào cho đúng và tốt nhất”.
 |
| Th.S Phạm Thị Hường chia sẻ tại buổi hội thảo định hướng phát triển cho trẻ từ 0 - 6 tuổi. |
Các buổi hội thảo về giáo dục sớm đóng vai trò như “điểm tựa” giúp phụ huynh định hình lại cách tiếp cận trong việc nuôi dạy con. Trước hết, đây là nơi cung cấp kiến thức nền tảng một cách có hệ thống, giúp cha mẹ hiểu đúng về đặc điểm phát triển của trẻ trong giai đoạn 0 - 6 tuổi, thay vì tiếp nhận thông tin rời rạc từ mạng xã hội. Bên cạnh đó, hội thảo còn giúp phụ huynh phân biệt rõ bản chất của từng phương pháp giáo dục, từ đó lựa chọn và áp dụng phù hợp, tránh tình trạng “chắp vá” hoặc chạy theo trào lưu.
Môi trường mới là điều tốt nhất cho trẻ
Tất cả những gì đến với trẻ trong giai đoạn 0 - 6 tuổi đều là giáo dục sớm. Thực chất của việc giáo dục này không phải là dạy con biết viết, biết đọc hay làm toán từ sớm mà tạo cho các em bé một môi trường lành mạnh để phát triển. Chuyên gia Lưu Minh Hường cũng nhận định: “Việc quá chú trọng học sớm cũng làm giảm thời gian tương tác giữa cha mẹ và con cái, trong khi đây mới là nền tảng giúp trẻ cảm thấy an toàn, được yêu thương và phát triển tốt nhất. Thực tế, trẻ học hiệu quả nhất khi được chơi trong môi trường tích cực, giàu tương tác, chứ không phải từ việc bị ép học quá nhiều”
Bên cạnh gia đình, nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa các giá trị của giáo dục sớm. Tuy nhiên, việc triển khai không dừng lại ở việc áp dụng một phương pháp cụ thể, mà nằm ở cách xây dựng môi trường học tập phù hợp với trẻ. Tại Trường Mầm non Ong và Kiến, cô Đoàn Thị Trà - Hiệu phó chuyên môn cho biết nhà trường chú trọng phát triển kỹ năng thông qua các hoạt động trải nghiệm hằng ngày:“Chúng tôi không đặt nặng việc trẻ phải biết gì sớm, mà quan tâm đến việc trẻ làm được gì, cảm nhận ra sao và có tiến bộ như thế nào qua từng ngày”. Theo cô Trà, các hoạt động như thực hành cuộc sống tự xúc ăn, tự dọn dẹp, khám phá thiên nhiên, hay các góc học tập mở giúp trẻ hình thành sự tự lập và khả năng tư duy.
 |
Khi được tạo môi trường học tập an toàn và yêu thương, trẻ sẽ dễ thẩm thấu những kiến thức và kỹ năng sống. |
Giáo dục sớm nếu được hiểu đúng và thực hiện đúng sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của trẻ. Nhưng nếu chạy theo thành tích và áp đặt sai cách, “giai đoạn vàng” có thể trở thành áp lực vô hình. Khi phụ huynh, nhà trường và xã hội cùng nhìn nhận lại bản chất của giáo dục sớm, trẻ em mới thực sự được lớn lên trong môi trường phù hợp, an toàn và tràn đầy yêu thương.
